Sofie Vissers Opvoedadviezen vandaag, 09:02

Leestijd: 3 minuten

Stiefexpert waarschuwt: ‘Als bij de andere ouder alles mag, kiezen pubers vaak voor gemak niet voor veiligheid’

Annelies (44): “De moeder van mijn bonuskinderen (15 en 11 jaar) hanteert een extreem vrije opvoeding. Alles mag daar, thuis zijn er geen regels, geen bedtijden en geen afspraken over schermgebruik. Ze eten wanneer ze willen en ook heel vaak alleen op de bank. Mijn partner en ik doen dat anders. Daardoor kiezen de kinderen steeds vaker voor hun moeder. Hoe gaan we hiermee om zonder de kinderen kwijt te raken?”

Het antwoord van stiefexpert Marieke Jansen

“Wat jij beschrijft zie ik heel vaak in samengestelde gezinnen, vooral wanneer kinderen ouder worden en in de puberteit komen. En ze steeds meer eigen keuzes gaan maken. Jij en je partner hebben duidelijke normen en waarden over respect, grenzen en opvoeding, terwijl hun moeder alles lijkt los te laten. Dat voelt niet alleen oneerlijk, maar ook machteloos, zeker als de kinderen daardoor liever bij haar zijn.

Laat ik meteen iets belangrijks zeggen: dit gaat niet over ‘wie het beter doet’ in de opvoeding. Het gaat over twee verschillende systemen waarin kinderen bewegen. En die verschillen worden extra scherp zichtbaar in een samengesteld gezin.

Waarom kinderen vaker kiezen voor de ‘vrije’ ouder

Pubers van 12 en 15 zitten in een fase waarin vrijheid, autonomie en plezier zwaar wegen. Een huishouden zonder regels voelt aantrekkelijk, zeker als daar geen consequenties tegenover staan. Dat betekent niet dat kinderen jouw normen en waarden niet waarderen, maar wel dat het brein van een puber vooral kiest voor de korte termijn.

Het is pijnlijk om te merken dat kinderen liever daar zijn waar alles mag. Veel bonusouders vertalen dit onbewust naar: wij doen het verkeerd of we raken de kinderen kwijt. Maar die conclusie is te kort door de bocht.

De valkuil: harder vasthouden of loslaten uit angst

Wat ik vaak zie, is dat ouders en bonusouders in deze situatie twee kanten opschieten. Of ze gaan de regels nóg strakker aantrekken, vanuit angst om de grip te verliezen. Of ze laten hun eigen normen los, om maar aantrekkelijk te blijven. Beide reacties werken meestal averechts.

Kinderen hebben juist behoefte aan voorspelbaarheid, ook als ze daartegen protesteren. Dat biedt namelijk veiligheid. En ja, dat maakt jouw huis soms minder populair, maar niet minder waardevol.

Wat kun je wél doen

Allereerst is het belangrijk dat jij en je partner samen blijven staan. Dit is geen strijd tussen huishoudens, maar een samenwerking tussen jullie twee. Bespreek met elkaar wat voor jullie echt niet onderhandelbaar is, en waar ruimte zit. Niet alles hoeft een regel te zijn, maar sommige waarden vormen de basis van jullie gezin.

Daarnaast helpt het om de strijd uit de vergelijking te halen. Zeg niet: “Bij mama mag alles en hier niks,” en ga daar ook niet tegenin. Benoem liever wat jullie belangrijk vinden, zonder de andere opvoeding af te keuren. Bijvoorbeeld: “In ons huis vinden we respect en afspraken belangrijk, zodat het voor iedereen prettig blijft.”

Over ‘grip’ en loslaten

Grip voelt veilig, maar is het vaak niet. Je kunt pubers niet vasthouden door controle. Wat je wel kunt doen, is betrouwbaar blijven en beschikbaar. Een plek zijn waar grenzen helder zijn, emoties welkom zijn en waar ze weten waar ze aan toe zijn.

Kinderen kiezen soms tijdelijk voor gemak, maar onthouden op de lange termijn waar ze zich veilig, gezien en gedragen voelden. Dat effect zie je vaak pas later.

Tot slot

Het is zwaar om te ervaren dat de andere opvoedstijl het lijkt te winnen. Maar laat je niet verleiden tot vergelijken of concurreren. Jullie hoeven niet leuker te zijn, jullie mogen stevig zijn. En dat vraagt soms verdragen, vertrouwen en het besef dat opvoeden in een samengesteld gezin per definitie ongelijk voelt.

Samengevat:

• Zie het verschil in opvoedstijlen als systeemverschil, niet als falen
• Blijf als partners op één lijn
• Houd vast aan jullie kernwaarden zonder strijd
• Verwacht niet dat pubers nu al zien wat later pas voelbaar wordt”

Verbonden expert

Marieke Jansen

Stiefexpert

Marieke is stiefexpert en (bonus)moeder. Al ruim vijftien jaar begeleidt ze ouders en stiefouders in de soms complexe wereld van het samengestelde gezin. Ze startte als sociaal werker en docent Social Work en richtte later haar eigen praktijk op, waar ze zich volledig toelegde op het stiefouderschap. »

• Stiefexpert waarschuwt: ‘Als bij de andere ouder alles mag, kiezen pubers vaak voor gemak niet voor veiligheid’
• Rolf (40): ‘Mijn ex dacht dat ze mij wel even uit het leven van onze kinderen kon wissen’
• Stiefexpert Marieke Jansen: 7 dingen die je kunt doen als één kind (10) niet wil samenwonen