Marieke Jansen Scheiden Vandaag, 13:02

Leestijd: 4 minuten

Stiefexpert waarschuwt: ‘Waarom ruzies tussen stiefvaders en pubers zo snel ontsporen’

Geschreeuw. Deuren die dichtslaan. Een puber die haar stiefvader niet meer wil zien en een moeder die er letterlijk tussenin staat. Escalatie tussen pubers en stiefvaders komt vaker voor dan veel ouders durven toegeven en raakt direct aan loyaliteit, veiligheid en positie binnen het gezin. Stiefexpert Marieke Jansen legt uit waarom deze situaties zo snel ontsporen en wat ouders kunnen doen voordat het blijvende schade veroorzaakt.

Onlangs kreeg Marieke de volgende vraag van Sophie (44):

“Het is geëscaleerd tussen mijn partner en mijn dochter van 15. Ze botsen steeds harder en ik weet niet meer hoe ik dit moet stoppen.

“Mijn dochter is 15 en sinds een paar maanden is de sfeer thuis compleet veranderd. Ze is brutaal tegen mijn partner, trekt zich terug en ontploft bij de kleinste correctie. Mijn partner probeert rustig te blijven, maar raakt steeds sneller geïrriteerd en is op een gegeven moment hard terug gaan praten. Dat is volledig geëscaleerd. Geschreeuw, deuren die dichtslaan, woorden die niet meer terug te nemen zijn.

Nu trekken we samen aan de bel, want dit gaat zo niet langer. Mijn dochter wil hem niet meer zien, mijn partner voelt zich machteloos en ik zit ertussen. Wat is hier aan de hand en wat kunnen we doen voordat dit definitief stukloopt?”

Het antwoord van Stiefexpert Marieke Jansen

Escalaties tussen stiefvaders en pubermeiden komen vaker voor dan mensen durven toegeven. En dat maakt het extra pijnlijk, want iedereen voelt: dit raakt iets fundamenteels. Niet alleen gedrag, maar veiligheid, loyaliteit en positie.

Wat hier speelt, is zelden alleen “lastig pubergedrag” of een “boze stiefvader”. Het gaat bijna altijd over rollen die onder druk komen te staan.

Waarom het juist bij pubers zo snel escaleert

Pubers zijn bezig met loskomen, autonomie en identiteit. Ze testen grenzen, maar vooral: ze testen relaties. Bij een biologische ouder zit daar vaak een lange geschiedenis van onvoorwaardelijkheid onder. Bij een stiefouder niet. Die relatie is jonger, kwetsbaarder en minder vanzelfsprekend.

Wanneer een stiefvader corrigeert alsof hij ouder is, terwijl het mandaat daarvoor niet stevig is neergezet, voelt dat voor een puber als een bedreiging. Zeker bij meiden kan dat snel omslaan in fel verzet. Niet omdat ze geen regels willen, maar omdat ze hun plek en loyaliteit beschermen.

De rol van de moeder: klem tussen twee vuren

Moeders in deze situatie zitten vaak klem. Aan de ene kant zien ze dat hun dochter over grenzen gaat. Aan de andere kant voelen ze dat hun partner zich niet veilig of serieus genomen voelt. Wat er dan vaak gebeurt, is dat moeder gaat sussen, nuanceren en oplossen. Lief bedoeld, maar funest voor de helderheid.

Want zolang moeder geen duidelijke positie inneemt, blijven beiden vechten voor ruimte en gezien worden. De puber via gedrag. De stiefvader via correctie.

Waarom “even streng zijn” het probleem verergert

Veel stiefvaders schieten, uit onmacht, in harder optreden. Meer corrigeren. Strakkere toon. Sneller reageren. Maar zonder stevig mandaat werkt dit als olie op het vuur. De puber voelt zich niet gezien, maar gecontroleerd. De stiefvader voelt zich niet gerespecteerd, maar buitengesloten.

En zo ontstaat escalatie.

Wat is nu nodig om dit te stoppen

In situaties als deze is het cruciaal om tijdelijk te vertragen, niet door te laten lopen.

• Haal de opvoedstrijd weg bij de stiefvader
  Dit is geen afwijzing van hem, maar bescherming van de relatie. De biologische ouder neemt de opvoedcorrecties weer volledig op zich. De stiefvader stapt terug naar aanwezigheid en veiligheid, niet naar autoriteit.
• Zet de partnerrelatie op één
  De escalatie tussen stiefvader en puber kan alleen stoppen als ouders samen één lijn vormen. Dat betekent: geen correcties over elkaars hoofd heen, geen discussies in het bijzijn van de puber en duidelijke afspraken achter de schermen.
• Erken het loyaliteitsconflict van de puber
  Zonder dat zij het zo kan benoemen, zit een puber vaak klem tussen loyaliteit aan haar ouder, haar andere ouder en haar eigen plek in het nieuwe gezin. Dat vraagt geen therapietaal, maar rust, voorspelbaarheid en duidelijke rollen.
• Maak herstel mogelijk, niet afdwingen
  Herstel tussen stiefvader en puber komt niet door gesprekken afdwingen of excuses eisen. Het komt door tijd, rust en het opnieuw ervaren van veiligheid. Soms is “naast elkaar bestaan” tijdelijk voldoende.

En als je bang bent dat het te laat is?

Escalatie voelt heftig, maar is niet automatisch het einde. Het is wel een serieus signaal. Niet dat iemand faalt, maar dat het systeem overbelast is. Hoe eerder je ingrijpt op rollen, mandaat en partnerfront, hoe groter de kans dat de schade beperkt blijft.

Samengevat: wat helpt bij escalatie tussen stiefvader en puber

• Haal opvoedcorrecties tijdelijk weg bij de stiefvader
• Zet de partnerrelatie duidelijk op één
• Erken het loyaliteitsconflict van de puber
• Dwing geen herstel af, maar creëer veiligheid
• Zoek begeleiding als dit patroon zich blijft herhalen

In 2024 eindigden 25.386 huwelijken in een scheiding. Daarom staat stiefexpert Marieke Jansen wekelijks stil bij de uitdagingen van gescheiden ouders en hun (samengestelde) gezin.

Verbonden expert

Marieke Jansen

Stiefexpert

Marieke is stiefexpert en (bonus)moeder. Al ruim vijftien jaar begeleidt ze ouders en stiefouders in de soms complexe wereld van het samengestelde gezin. Ze startte als sociaal werker en docent Social Work en richtte later haar eigen praktijk op, waar ze zich volledig toelegde op het stiefouderschap. »

• Stiefexpert waarschuwt: ‘Waarom ruzies tussen stiefvaders en pubers zo snel ontsporen’
• Stiefexpert waarschuwt: ‘Als de ex jullie agenda bepaalt, staat jullie relatie onder druk’
• ‘Mijn dochter is er maar één keer in de twee weken: waarom mijn partner toch jaloers is’