Sophie Rietmulder Opvoedadviezen vandaag, 09:02

Leestijd: 3 minuten

Orthopedagoog: ‘Drukke kinderen zijn niet lastig; dit zegt hun gedrag écht over hen’

Drukke, luidruchtige kinderen worden al snel gezien als ‘lastig’. Maar volgens orthopedagoog Daniëlle Goedhart-Bax (39) zegt dat oordeel vaak meer over ons dan over een druk kind.

Wat wij normaal vinden, is cultureel bepaald

“Wanneer gedrag ‘normaal’ of ‘abnormaal’ is, is helemaal niet zo zwart-wit. Dat is enorm cultureel bepaald. Kijk bijvoorbeeld naar landen als Italië of Spanje, waar kinderen tijdens het eten veel meer ruimte krijgen om aanwezig en luid te zijn. Daar staan kinderen centraal. In Nederland verwachten we juist dat kinderen zich aanpassen, stil zijn en zo min mogelijk storen.

Dat betekent dus dat wat wij hier als ‘te druk’ zien, ergens anders heel normaal is. En daarnaast speelt ook je eigen referentiekader een rol. Als jij zelf van rust houdt, ervaar je een druk kind sneller als storend dan iemand die zelf ook veel energie heeft.

Druk zijn hoort bij opgroeien

Gedrag van kinderen is in de basis gewoon heel divers. Bewegen, impulsief reageren, luid zijn: het hoort allemaal bij de ontwikkeling. We spreken meestal pas van probleemgedrag als een kind er zelf onder lijdt, of als het gedrag altijd en overal aanwezig is en het kind niet meer kan schakelen.

Dus als een kind bijvoorbeeld niet meer tot leren komt, vastloopt in de klas of het gezin er structureel onder lijdt, dan kijken we verder. Maar het gedrag zelf is vaak niet het probleem, het effect ervan wordt een probleem. En dat effect wordt meestal door volwassenen als lastig ervaren, niet per se door het kind zelf.

Anders leren kijken naar druk gedrag

Ik zou eigenlijk liever niet spreken van probleemgedrag, maar van signaalgedrag. Gedrag vertelt altijd iets. De vraag zou niet moeten zijn: is dit normaal of niet? Maar: wat probeert dit kind mij te vertellen?

Vaak zit daar een behoefte onder. Dat kan veiligheid zijn, behoefte aan structuur, meer verbinding of juist ruimte om te bewegen. Als je als ouder of leerkracht daarnaar kijkt, kun je veel beter aansluiten bij wat een kind nodig heeft.

De lat ligt steeds hoger

Onze maatschappij speelt hier absoluut een rol in. We leven in een tijd waarin rust, structuur en presteren heel belangrijk zijn. Daardoor wordt de ruimte voor ‘anders gedrag’ steeds kleiner.

Ik vind dat zorgelijk. We lijken steeds minder te tolereren en steeds sneller te denken dat er iets mis is. Er is echt sprake van een groei in het plakken van labels.

Dit bericht op Instagram bekijken

Een bericht gedeeld door HOW ABOUT MOM | écht eerlijk over moederschap (@howaboutmom)

Op Instagram deelt Daniëlle regelmatig pedagogische en psychologische tips en inzichten.

Risico van kind als ‘te druk’ bestempelen

Het risico van kinderen bestempelen als ‘druk’ of ‘lastig’ is dat ze daarin vast kunnen komen te zitten. Als een kind steeds hoort dat het druk is, gaat het zich daar ook naar gedragen. De omgeving verwacht dat ook, en zo ontstaat er een soort verhaal waar een kind moeilijk uitkomt.

Labels zoals ADHD of autisme kunnen soms helpend zijn, maar we zien ook dat ze de identiteit van een kind sterk kunnen beïnvloeden. Er wordt minder verwacht, kansen worden soms onbewust beperkt. Terwijl elk kind anders is en zich nog volop ontwikkelt.

Geef duidelijkheid en ruimte

Wat helpt, is observeren en patronen herkennen. Wanneer is een kind het drukst? Wat zijn triggers? En vooral: wat heeft dit kind van mij nodig?

Juist kinderen met veel energie hebben vaak veel duidelijkheid nodig, maar ook ruimte om die energie kwijt te kunnen. En misschien nog wel het belangrijkste: verbinding en liefde. Dat is de basis.

Wat mij betreft mogen we veel milder kijken naar gedrag. Niet alles hoeft opgelost of gelabeld te worden. Er is juist ruimte nodig voor verschillen.”

Daniëlle Goedhart-Bax schreef het boek ‘Confettikinderen‘: het handboek voor ouders van bruisende, temperamentvolle en gevoelige kinderen.