Ruth Smeets Gezondheid Bijgewerkt: 5 feb 2026, 14:31

Leestijd: 5 minuten

Zindelijkheidscoach: ‘Kinderen zitten een jaar langer in de luiers (en dit kun je daaraan doen)’

Kinderen in Nederland zitten gemiddeld een jaar langer in de luiers dan dertig jaar geleden. Waardoor komt dat? En hoe krijgen we ze sneller zindelijk? Zindelijkheidscoach Debby Mendelsohn geeft antwoord.

Tijdens ouderavonden en consulten ziet ze de worstelingen van ouders van dichtbij. Debby Mendelsohn is psycholoog, zindelijkheidscoach en auteur van het boek Zindelijk maken is kinderspel, dat ouders en verzorgers op een laagdrempelige manier begeleidt bij het stap voor stap zindelijk krijgen van hun kinderen.

Zodra de vierjarige leeftijd nadert, ziet ze dat ouders steeds vaker met hun handen in het haar zitten. Scholen mogen kinderen die nog niet zindelijk zijn weigeren. En dat leidt tot kopzorgen.

Waarom zijn kinderen steeds later zindelijk?

Hoe kan het, vraag je je misschien af, dat kinderen van vierenhalf steeds vaker nog een luier dragen. In opvoedland woedt hierover een felle discussie. Meerdere factoren worden aangewezen als boosdoener. Sommigen noemen de minder autoritaire opvoedstijl van tegenwoordig: het idee dat we als ouders vooral rustig aan moeten doen en dat het ‘wel komt op het eigen tempo’.

Anderen geven de comfortabelere en beter absorberende luiers de schuld. Een luier die beter absorbeert, zorgt ervoor dat een kindje minder snel last heeft van een natte broek, waardoor een vicieuze cirkel ontstaat: als een kindje zich minder stoort aan een volle luier, lijkt er minder noodzaak om hieraan iets te doen.

Hoewel beide factoren aannemelijk zijn, ziet Mendelsohn in de praktijk nog andere redenen voor het steeds later zindelijk worden van kinderen. “In sommige gevallen waren andere dingen belangrijker dan zindelijkheid, bijvoorbeeld als een kind lang ziek is geweest.” En, zo voegt ze toe: “Sommige ouders wéten simpelweg niet dat hun kindje al met anderhalf jaar uit de luiers kan zijn. Ze hebben het druk, werken veel en hebben zoveel aan hun hoofd dat ze er gewoon nog niet aan hebben gedacht. Dan schiet zindelijkheidstraining er soms gewoon bij in. Het is geen kwestie van niet wíllen, maar van niet wéten.”

Zindelijkheid is maakbaar

Gelukkig is er een grote geruststelling: zindelijkheid is maakbaar. “Je hebt als ouder honderd procent invloed”, stelt Mendelsohn, zelf moeder van zes kinderen, die allemaal met anderhalf jaar uit de luiers waren. “Vroeger werd gezegd dat hiervoor eerst de nieren en darmen rijp moesten zijn, maar daarvoor is geen enkel aantoonbaar bewijs. Het is vooral een kwestie van je kindje helpen.”

Dat blijkt ook uit de internationale verschillen. In landen waar comfortabele luiers geen gegeven zijn, is er meer noodzaak om kinderen sneller op het potje te krijgen en zijn ze daadwerkelijk sneller zindelijk. De trend rondom latere zindelijkheid speelt vooral in de westerse landen. Ouders laten hun kinderen langer met een luier lopen en raken in paniek zodra de schoolleeftijd in zicht komt.

In de luiers naar school

Nederlandse scholen mogen kinderen weigeren die nog niet zindelijk zijn. Hoewel dit in de praktijk zelden gebeurt, bezorgt het ouders druk, stress en schuldgevoelens. Leerkrachten mogen kinderen niet verschonen. Daarvoor is geen tijd. De regel luidt: bij een ongelukje móét een ouder komen.

“Ik zie zoveel liefdevolle ouders die elke middag van hun werk komen om hun kindje te controleren en helpen”, zegt Mendelsohn. “Ze draaien er hun handen niet voor om en zijn er als het even niet lukt. Dat is prachtig, maar het zou ze bespaard kunnen blijven.”

Ze geeft het voorbeeld van drukke ouders die hun vijfjarige kind met een luier naar school en de buitenschoolse opvang stuurden. De school was zo lief om te helpen, maar de BSO accepteerde het niet. Na schooltijd zijn kinderen immers vermoeider en is de kans op ongelukjes groter. Daarom gaf de opvang de ouders een weekend de tijd om hun kind zindelijk te krijgen, anders hoefde het niet meer terug te komen.

Mendelsohn: “Juridisch gezien was dit niet juist vanwege een opzegtermijn, maar misschien nog belangrijker is dat de onderlinge relatie was verstoord. Wil je je kind ergens naartoe brengen waar het niet welkom is?”

Ook noemt ze het comfort van de kinderen zelf. In vrijwel alle gevallen blijkt hoeveel blijer zindelijke kinderen zijn. “Zonder luier bewegen ze vrijer en spelen ze meer. Heel gek is dat niet. Hoe zou jij je voelen als je de hele dag met een luier onder je broek rondliep?”

Zó krijg je je kind zindelijk

Het moge duidelijk zijn: je krijgt je kind het liefst zo snel mogelijk op het potje. Het goede nieuws is dat dit absoluut mogelijk is. Van een onderliggend probleem is zelden sprake. Het is vooral een kwestie van op tijd beginnen. “Begin zodra je kindje kan lopen, wanneer het tussen de één en anderhalf jaar oud is”, adviseert Mendelsohn. “Kinderen zijn dan zo klein dat ze nog niet zo lang zijn gewend aan luiers én ze staan ervoor open. Je bent de fase waarin ze opstandig ‘nee’ zeggen, riant voor.”

Haar belangrijkste advies? Houd het ontspannen. “Begin gewoon met neerzetten op een potje en met oefenen. Dan komt het vanzelf en is het écht leuk om te doen. Zindelijkheidstraining vraagt om een stukje aandacht en tijd met je kind.”

Ook goed om te weten: stress werkt averechts. Je kindje voelt jouw spanning. Maak je je zorgen, dan adviseert Mendelsohn om erover te praten. “Dat lucht op. En laat je niet gek maken door alles wat je online ziet en leest. Kijk altijd goed wie de bron is achter bepaalde uitspraken.”

Hoewel de klok tikt, helpt tijdsdruk dus allerminst. “Opvoeden doe je niet van de ene op de andere dag. Sommige kinderen zijn na één of twee weken oefenen uit de luiers, anderen hebben meer tijd nodig. Maar weet: het gaat absoluut lukken om je kindje zindelijk te krijgen.”