Lisette Gerbrands Persoonlijke verhalen vandaag, 10:04

Leestijd: 5 minuten

Zorgvader start netwerk voor mannen met een zorgintensief kind: ‘Vaders hebben vaders nodig’

Vader worden verandert alles. Dat zeggen veel ouders. Maar voor sommige vaders komt er nog een extra laag bij: zorg. Martijn van Lanen (47) noemt zichzelf daarom bewust een zorgvader. Samen met zijn partner heeft hij twee kinderen: Merlijn en Madelief. Madelief heeft het syndroom van Down en heeft intensieve zorg nodig. Die ervaring bracht Martijn tot een nieuw inzicht over vaderschap, en tot het idee om een netwerk voor zorgvaders te starten.

In de rubriek Vader bekent delen vaders openhartig hun verhaal over liefde, vrijheid en de ingewikkelde vraag wat goed ouderschap eigenlijk betekent.

Tijdens de kerstvakantie las Martijn het boek Een klein leven van Hanya Yanagihara. Eén passage bleef bij hem hangen. Daarin staat dat de liefde voor je kind een uitzonderlijke liefde is, omdat die vaak niet begint met “Ik hou van hem”, maar met de vraag: hoe gaat het met hem? “Dat raakte me enorm,” vertelt Martijn. “Vaderschap betekent natuurlijk heel veel vreugde. Maar het betekent ook dat je je zorgen maakt. Je kijkt ineens anders naar de wereld. Die voelt soms als een hindernisbaan vol gevaren voor je kind.”

Toen Madelief werd geboren en duidelijk werd dat zij extra zorg nodig had, veranderde dat perspectief opnieuw. “De wereld is al complex genoeg. Maar als je kind een zorgvraag heeft, wordt die wereld nog ingewikkelder. Veel systemen zijn simpelweg ingericht op ‘gemiddelde’ kinderen. Dan merk je ineens hoeveel extra stappen je moet zetten.”

Werkverdeling

Voor Martijn betekent zorgvader zijn vooral één ding: voortdurend afstemmen. “Je bent eigenlijk continu aan het kalibreren,” zegt hij. “Wat heeft Madelief nodig? Hoe gaat het op de opvang? Wanneer moeten we weer naar het ziekenhuis? En hoe combineren we afspraken bij de logopedist en de fysiotherapeut?” Maar zijn aandacht gaat niet alleen naar Madelief. “Onze oudste zoon Merlijn heeft ook zijn eigen proces. Hij heeft als grote broer veel meegekregen van de eerste, moeilijke maanden na Madeliefs geboorte. Dan vraag ik me af: hoe heeft hij dat beleefd? Wat betekent het voor hem dat zijn zusje Down heeft?”

En dan is er nog zijn partner. “Veel praktische zorg komt bij haar terecht. Dat heeft te maken met onze werkverdeling, ik werk vier dagen, zij drie, maar vooral met haar enorme wens om er altijd voor Madelief te zijn.” Dat brengt ook een nieuwe uitdaging met zich mee. “Mijn partner heeft in het ziekenhuis veel meegemaakt met Madelief. Dat laat diepe sporen na. Het is begrijpelijk dat ze geen millimeter van haar zijde wil wijken. Tegelijkertijd zie ik ook dat dat voor haar ontzettend zwaar is. Als zorgvader probeer ik daarom het hele gezin in balans te houden. Oog te hebben voor iedereen.”

Waarom vaders vaak ontbreken

Bij bijeenkomsten over zorgintensieve kinderen valt Martijn iets op: hij is vaak één van de weinige vaders. “Dat zie je niet alleen daar,” zegt hij. “Ik heb ooit een training over rouw en verlies gevolgd en daar was ik de enige man. Dat zegt iets over hoe we zorg en emoties in onze samenleving hebben georganiseerd.” Volgens Martijn leren jongens en mannen vooral hoe ze hun kracht moeten gebruiken. “We leren jongens hoe ze moeten winnen, presteren en doorzetten. Van het schoolplein tot de werkvloer. Maar we leren ze minder hoe ze hun zorgen moeten laten zien, zeker tegenover andere mannen.”

Hij schetst een herkenbaar beeld. “In een voetbalkleedkamer vraag je eerder: ‘Hoeveel doelpunten ga jij maken?’ dan: ‘Ben je zenuwachtig voor de wedstrijd?’” Toch hebben mannen die gesprekken wel degelijk nodig. “Mannen leren veel van hun moeders, gelukkig. Maar voorbeeldgedrag van andere mannen is ook belangrijk. Vaders hebben vaders nodig.”

Spagaat

In de praktijk ervaren veel zorgvaders een dubbele druk. “Een zorgintensief kind brengt vaak extra kosten met zich mee,” legt Martijn uit. “Een aangepaste auto, hulpmiddelen in huis, medische kosten.” Tegelijkertijd leeft bij veel mannen nog het idee dat zij financieel moeten zorgen voor het gezin. “Er wordt verwacht dat vaders thuis een evenredig deel van de zorg doen. Maar veel vaders voelen óók de verantwoordelijkheid om kostwinner te zijn. Dat kan een flinke spagaat opleveren.” Die spanning is niet altijd zichtbaar voor de buitenwereld.

Netwerk

Juist omdat vaders elkaar zo weinig ontmoeten in deze rol, besloot Martijn samen met andere vaders een informeel netwerk op te zetten. “Het idee is heel simpel,” zegt hij. “Geen commerciële organisatie, geen ingewikkelde structuur. Gewoon vaders die elkaar ontmoeten.” De eerste bijeenkomst staat al gepland. “We komen samen, drinken iets en kijken wat we voor elkaar kunnen betekenen. Misschien is dat een gesprek, misschien praktische tips, misschien gewoon herkenning.”

Niet alleen

Wat hoopt Martijn dat vaders ervaren wanneer ze aansluiten? “Dat ze merken dat sommige dingen gewoon makkelijker zijn om met andere vaders te bespreken,” zegt hij. En tegen vaders die twijfelen heeft hij een simpele boodschap: “Je hoeft niet precies te weten wat je zoekt. Neem contact met mij op en ik zorg dat je uitgenodigd wordt. Soms helpt het al om in een ruimte te zitten met mannen die begrijpen waar je doorheen gaat. Even jezelf en dat wat je meegemaakt hebt te herkennen in de andere vaderogen. Want uiteindelijk is dat misschien wel de belangrijkste les van zorgvaderschap. Je doet het voor je kind. Maar je hoeft het niet alleen te doen.”

Meer lezen over vaderschap?

• Kluun – Help! Ik heb mijn vrouw zwanger gemaakt!
• Kluun – Help! Ik heb een puber!
• David Borman – Je eerste 1000 vaderdagen
• Chris Bergström – Man wordt vader
• Jan Versteegh – Doodmoe en dolgelukkig