Ruth Smeets Leeftijd Bijgewerkt: gisteren, 13:10

Leestijd: 7 minuten

Willemijn emigreerde met haar gezin naar Zuid-Afrika: ‘Op scholen is er veel meer aandacht voor sport, muziek, kunst en cultuur’

Willemijn de Bruin (34) woonde achtereenvolgens in Nieuw-Zeeland, Engeland en Sri Lanka. Nu is ze samen met haar partner Anton (44) en hun zoontjes Nate (5) en Aiden (2) gevestigd in Zuid-Afrika, waar het dagelijks leven er vaak heel anders uitziet dan we in Nederland zijn gewend.

In de rubriek Ons leven in het buitenland vertellen ouders over hun keuze om Nederland achter zich te laten en met hun kinderen een nieuw bestaan op te bouwen in het buitenland.

“Na jaren in het buitenland zochten we een plek die meer vastigheid zou bieden en permanent ons thuis zou kunnen worden. We overwogen zowel Nederland als Zuid-Afrika. Anton is van origine Zuid-Afrikaans en hij en de kinderen hebben een dubbele nationaliteit. Daardoor hadden we opties.

De keuze voor Zuid-Afrika had te maken met werkgelegenheid voor ons beiden, maar vooral met de kwaliteit van leven die we hier vinden. We wonen in Noordhoek, een buitenwijk van Kaapstad. Dat is heerlijk dicht bij meerdere stranden, aan de voet van de Tafelberg en toch dicht bij de stad. Het klimaat is goed, we zijn veel buiten. Ook is het in Zuid-Afrika niet ongebruikelijk om hulp in huis te hebben en zijn kinderdagverblijven veel minder duur. Hartstikke fijn dus, voor werkende ouders met kinderen.

Leven in het buitenland

In 2016 vertrok ik samen met Anton uit Nederland. Voor zijn werk en het avontuur verhuisden we naar Nieuw-Zeeland, waar we zo’n drie jaar bleven. Daarna hadden we serieuzere gesprekken over onze kinderwens en voelde ik dat ik als moeder dichter bij mijn familie zou willen zijn. Weloverwogen kozen we toen voor Engeland, waar ik een baan in de ontwikkelingssamenwerking vond die goed bij me paste en waar Anton als cricket coach ook meer kansen zag.

In Engeland werden we zoals gewenst en gepland ouders, maar het was niet de makkelijkste periode. In totaal bleven we er tweeënhalf jaar, maar dat betrof de coronaperiode én een heel zwaar eerste jaar, omdat ik vlak na de bevalling een kraambedpsychose kreeg. Het was een lastige tijd.

Toen Anton voor zijn werk de kans kreeg om aan de slag te gaan bij het Sri Lankaanse nationale cricket elftal, dachten we algauw: waarom niet? Ik vond het best prima om Engeland in te ruilen voor een tropisch avontuur en wilde een moeilijk hoofdstuk achter me laten. Bovendien kon ik vanuit daar mijn werk blijven doen. In totaal woonden we ongeveer twee jaar in Sri Lanka, een mooie periode waarin we ons tweede zoontje kregen. Met de juiste voorbereiding bleef ik deze keer helemaal gezond.

Kinderen en een nieuwe cultuur

Toen Anton z’n contract verliep, kozen we dus voor Zuid-Afrika als vaste basis. Inmiddels wonen we hier een jaar. De kinderen zijn nog jong en zien Kaapstad als hun thuis. Ze pakken de taal en cultuur makkelijk op en gaan er gewoon in mee.

Dat doen de meeste kinderen sowieso vrij makkelijk. Toen we nog in Sri Lanka woonden, wiebelde Nate bijvoorbeeld altijd met zijn hoofd op zo’n typische manier waarop mensen in India, Sri Lanka en andere Zuid-Aziatische landen dit doen. Ook at hij rijst graag met zijn handen en sprak hij zelfs een paar woordjes Sinhala, een van de twee talen van Sri Lanka.

Het verschil met de westerse cultuur was groot. Dat is in Zuid-Afrika minder het geval. Natuurlijk wonen we hier in een heel gemengde samenleving met grote contrasten, maar veel dingen in Zuid Afrika, en zeker in Kaapstad, zijn heel westers. Nate en Aiden zijn beiden meertalig. Ze spreken Engels en Nederlands, met een vleugje Afrikaans.

Opvoeden in Zuid-Afrika

De manier van opvoeden in Zuid-Afrika verschilt enorm tussen de verschillende delen van de samenleving en culturele en etnische groepen. Over het algemeen valt op dat veel jonge gezinnen hier in Kaapstad veel buiten leven en actief zijn. Naar het strand gaan, hiken en kamperen zijn heel gewone uitjes.

Ook lijken ouders wat losser en avontuurlijker. Toen een Nederlandse vriendin met haar kinderen op bezoek was, viel het haar op dat de speeltuinen hier veel gevaarlijker zijn dan in Nederland. Maar ze zag ook dat alle kinderen hier veel meer kunnen als het aankomt op klimmen en klauteren.

Uitdagingen in Zuid-Afrika

Anders dan in Nederland brengen Zuid-Afrikaanse ouders hun kinderen overal naartoe, óók de oudere kinderen. De afstanden zijn groot, het is niet overal veilig, fietsen is geen optie en openbaar vervoer is er nauwelijks. Het resultaat is dat ouders eveneens taxi-chauffeurs zijn. Ik mis de vrijheid die de kinderen in Nederland hebben. Wanneer Nate en Aiden wat ouder zijn, zou ik ze graag zelf naar school laten lopen of fietsen. Dat kan hier niet.

Ook is het grote contrast tussen arm en rijk hier lastig. Het is belangrijk om dit als ouders goed te bespreken met de kinderen, zodat ze dit begrijpen en hiermee leren omgaan.

Naar school in Zuid-Afrika

In Zuid-Afrika gaat school om meer dan alleen leren lezen, schrijven en rekenen. Natuurlijk zijn er enorm luxe privéscholen en basic overheidsscholen, maar álle scholen gaan verder dan alleen het academische deel. Kinderen doen er ook aan sport, muziek, kunst en cultuur. Het gaat hier dus om all round development. Daardoor hebben alle leerlingen een kans om zich op dat gebied te ontplooien. In Nederland moet je maar geluk hebben dat je ouders je kunnen en willen inschrijven voor een buitenschoolse activiteit.

Naar school gaan kinderen pas in het kalenderjaar waarin ze zes worden. Leerplichtig zijn ze pas vanaf zeven jaar. Ze beginnen dus eigenlijk met wat in Nederland groep drie is. Nate is pas vijf jaar, dus op dit moment kijken we vooral om ons heen. Van Anton en vrienden met oudere kinderen weet ik dat scholen hier veel gedisciplineerder zijn. Kinderen dragen een schooluniform en krijgen op jonge leeftijd al meer huiswerk.

Middenweg

Wonen in het buitenland geeft me de kans om dingen uit mijn eigen opvoeding en jeugd, samen met Nederlandse opvoednormen, te mengen met normen en waarden uit Engeland, Sri Lanka en Zuid-Afrika. Ik shop uit elke cultuur wat het beste bij me past. Misschien heb ik daardoor het gevoel dat ik het allemaal op mijn eigen manier doe. Wat in Nederland heel normaal is, is dat in andere landen niet.

De omgang tussen Nederlandse ouders, kinderen en zelfs leerkrachten is bijvoorbeeld vaak minder formeel en autoritair dan in veel andere culturen. Dat wil ik niet per se loslaten, maar we moeten er wel een middenweg in vinden.

Het viel me op dat zowel in Sri Lanka als kinderen met een Afrikaanse achtergrond hier volwassenen in hun directe omgeving netjes ‘oom’ en ‘tante’ noemen, zelfs als ze geen familie zijn. Ik sta er niet op dat Nate en Aiden dit ook doen, maar ik wil wel dat ze bepaalde vormen van hiërarchie en respect herkennen en dat ze zich kunnen aanpassen. Dat is straks belangrijk voor school en in het algemeen wat betreft omgangsnormen.

Gemeenschapszin

We horen vaak de uitspraak It takes a village to raise a child, maar in de westerse culturen bestaat ‘dat dorp’ vaak niet meer. In Sri Lanka ging Aiden als baby van arm naar arm en speelde iedereen met de kleine Nate, of we nu bij de bakker waren, in een restaurant of in het cricketstadion. Dat voelde voor mij als Hollandse moeder best raar, maar daar is het heel normaal. De gemeenschap zorgt gezamenlijk voor kleine kinderen.

Hier in Zuid-Afrika is Ubuntu een bekende term onder lokale bevolkingsgroepen. Het betekent ‘ik ben omdat wij zijn’. De nadruk ligt op de gemeenschap, uitgebreide familie en onderlinge afhankelijkheid, in plaats van op individualisme. Dat is enorm waardevol.

Gemis naar Nederland

Of ik Nederland mis? Elk jaar doe ik mijn best om vrij Hollands Sinterklaas te vieren. Hier in Kaapstad gaat dat gelukkig goed, want er is een groot Nederlands/Belgisch sinterklaasfeest. Toch zou ik het mooi vinden als de kinderen dit op jonge leeftijd een keer in Nederland ervaren. Ze geloven namelijk helemaal in Sint en Piet.

Ik mis Nederland altijd en al heel lang. Vooral mijn familie en beste vriendinnen. Maar ik had mijn ervaringen in verschillende landen nooit willen missen. Ook hier in Kaapstad ben ik heel gelukkig en op mijn plek. En ik denk dat Anton en de kinderen niet (meer) zo lekker zouden aarden in Nederland. Net als onze hond overigens. Het leven is hier veel te fijn.

Overweeg je om met kinderen naar het buitenland te verhuizen, dan zou ik vooral zeggen: doen! Jonge kinderen zijn flexibel en passen zich veel makkelijker aan dan je denkt, zowel wat betreft de omgeving als de taal en cultuur. Als je de kans krijgt of deze zelf kunt creëren, pak hem dan. Je kunt altijd nog terug.”