Lisette Gerbrands Persoonlijke verhalen Vandaag, 09:01

Leestijd: 6 minuten

Na het verlies van haar man voedt Carolien Spaans bewust haar zoon alleen op: ‘Het voelde alsof we te veel moesten inleveren’

Toen Caroliens man Jean overleed, was ze 38 en moeder van een zeven maanden oude baby. In de eerste periode na zijn dood hield ze zich vast aan een toekomstbeeld dat veel mensen vanzelfsprekend vinden: ooit zou er weer iemand in haar leven komen. Een partner voor haar, en misschien zelfs een nieuwe vaderfiguur voor haar zoon Lucas.

Het besluit om het bewust met z’n tweeën te blijven doen, kwam niet vanuit koppigheid of vanuit een ‘ik-red-me-wel-alleen’-houding, maar vanuit rust. “Ik zeg nooit ‘nooit’, maar voor nu en in de nabije toekomst voelt dit simpelweg beter.”

Inleveren

“Na de dood van mijn man riep ik vrij snel dat ik geen intentie had om alleen te blijven,” vertelt ze. “Ik zag voor me dat er weer iemand in ons leven zou komen die de rol van partner en vader op zich zou nemen.” Ze probeerde het ook, met twee serieuze relaties. Maar er kwam een moment waarop ze eerlijk moest kijken naar wat werkte, en wat niet. De laatste relatie eindigde zeven jaar na Jeans dood, en dat was ook het moment waarop Carolien besefte met z’n tweeën te willen blijven. “Lucas en ik hebben ons leven samen ingevuld. We hebben onze eigen routines, gebruiken en wensen. Een partner voor mij en een stiefvader voor Luuk past daar niet meer tussen. Het voelde alsof we te veel moesten inleveren.”

Wennen

Dat ze deze keuze maakte, ging niet onopgemerkt voorbij aan haar omgeving. “Mijn ouders vonden het in eerste instantie moeilijk. Voor hen was het een fijn idee dat ik iemand naast me had die ook voor mij zorgde, en dat Luuk een vaderfiguur had.” Ook vriendinnen moesten even schakelen: “Goede vriendinnen waren misschien verbaasd dat ik de liefde afzwoer, ik ben altijd nogal van de verkering geweest.” De keuze bleek zo bevrijdend dat ze nooit meer heeft getwijfeld. “Ik heb eindelijk rust in mijn hoofd. Zelfs mijn ouders zien nu dat ik op deze manier gelukkiger ben.”

Alleen

Wie haar hoort praten over Luuk, hoort een moeder die trots én realistisch is. “We zijn een team, al ben ik wel nog steeds zijn moeder,” zegt ze. Dat teamgevoel is het mooiste aan het alleen opvoeden. Maar het brengt ook een constante kwetsbaarheid met zich mee. “Hij heeft alleen mij, en dat betekent dat als er iets met mij gebeurt, hij alleen achterblijft.” Die gedachte leeft ook bij haar zoon, die kampt met verlatingsangst. Misschien wel logisch, hij kent de wereld als een plek waar hij één ouder heeft, en die ouder is alles.

Voor haar betekent het dat dat ze altijd aan staat. “Van vakanties tot broodtrommels en van oudergesprekken tot ruziemaken over schermtijd: ik doe het allemaal alleen. Ik ben zelfverzekerd over hoe ik hem opvoed, maar weet tegelijkertijd dat ik ook maar een mens ben. En ik ben altijd moe.”

Secundaire keuze

Voor veel ouders voelt het alsof ze moeten kiezen: hun kind ‘hun manier’ meegeven, of ruimte maken voor nieuwe partners, nieuwe ideeën, nieuwe dynamieken. Voor haar lag dat anders. De keuze om Luuk alleen op te voeden kwam niet omdat ze vond dat ze het beter wist, maar omdat het leven haar op die plek zette.

“Luuk alleen opvoeden was een secundaire keuze; ik had hem het allerliefst met Jean grootgebracht. Hij was mijn man, een fantastische vent.” Dat verlangen en gemis blijven bestaan. “Ik vind het ontzettend jammer dat hij zijn persoonlijkheid, zijn tijd en zijn aandacht niet in onze zoon heeft kunnen stoppen.”

Toch probeert ze niet om dat gat te vullen met een ‘nieuwe vader’. “Krampachtig op zoek gaan is niet de manier om hem te helpen.” Wel probeert ze Luuk waarden mee te geven die voor haar op dit moment belangrijk zijn: empathie, nieuwsgierigheid, zachtheid. “Ik probeer hem te laten leren van anderen, te kijken hoe het reilt en zeilt in ‘gewone’ gezinnen, altijd vragen te stellen, oké te zijn met zichzelf, lief te zijn voor anderen.”

Samen rouwen, samen verder

Rouw loopt als een zachte, soms scherpe onderstroom door hun dagelijks leven. “We praten regelmatig over papa, huilen soms, fantaseren over wat had kunnen zijn.” Vooral voor Luuk is het ingewikkeld, omdat hij zijn vader niet écht heeft gekend. “Hij zegt soms: ‘Ik mis papa.’ Voor hem is dat geen concreet missen, want hij was nog een baby toen Jean doodging. Dat lijkt me heel lastig voor hem, dus daar hebben we het dan over.”

De confrontatie komt soms onverwacht. Bij vriendjes thuis, bij knutsels voor Vaderdag, bij vader-kindactiviteiten op school. “Dat is allemaal vervelend. Maar ik kan er niks aan doen, dat weet hij ook, dus daar worstelen we ons samen doorheen.” Rouw is iets dat ze niet wegduwt. Het hoort bij hun gezin van twee.

Terug naar start

Uiteindelijk besloot Carolien haar ervaringen op te schrijven in haar boek Ga terug naar start. Niet omdat ze het alleen maar zwaar wil neerzetten, maar juist omdat ze ziet dat veel ouders, misschien wel meer dan we denken, zich herkennen in dat ‘tussen de lijntjes leven’.

“Bijna 1 op de 4 kinderen groeit op in een eenoudergezin,” vertelt ze. “Toch is de hele maatschappij nog ingericht op het traditionele gezin, vooral buiten grote steden als Amsterdam.” Dat maakt dat ouders zich soms afwijkend voelen, of zelfs tekortschieten. “Je kunt het idee krijgen dat je de enige bent. Dat is een rotgevoel.”

Zelf loopt ze nog steeds tegen kleine dingen aan: op vliegvelden uit de rij worden gehaald, bij een autodealer moeten bevestigen dat zij echt degene is die de auto koopt. “Het zit zo ingebakken.”

Met haar boek hoopt ze dat lezers houvast vinden, of ze nu zelf alleen opvoeden, of juist in een duo- of samengesteld gezin zitten. “Ik hoop dat lezers zich herkennen als ze ook alleen zijn, en dat anderen er misschien iets van opsteken als ze wel een partner hebben. Ik denk dat ‘Ga terug naar start’ voor alle moeders herkenbaar is, en gelukkig valt er ook genoeg te lachen. Net als bij ons thuis.”