Lisette Gerbrands Opvoedadviezen vandaag, 13:02

Leestijd: 4 minuten

Moet je je kind voorbereiden op oorlog of rampen? Gedragsspecialist plaatst kanttekening

Steeds meer ouders willen hun kind voorbereiden op noodsituaties en rampen: wat te doen bij brand, een aanslag of zelfs oorlogsdreiging. Het idee is begrijpelijk want je wilt je kind beschermen. Toch plaatst gedragsspecialist Bart Heeling daar kritische kanttekeningen bij. “We zijn kinderen op van alles aan het voorbereiden. Maar vergeten we niet waar ze nú mee bezig zouden moeten zijn: hun ontwikkeling, in het hier en nu?”

Volgens Heeling is het probleem niet alleen het oefenen van noodscenario’s. “We bereiden kinderen tegenwoordig op alles voor. Daarmee halen we ze weg uit hun natuurlijke ontwikkeling. Een kind hoort bezig te zijn met ontdekken, spelen, verwonderen. Niet met rampenplannen.”

Ouderlijke angst

De intentie van ouders is volgens hem bijna altijd liefdevol. “Ouders willen beschermen. Maar vaak projecteren we onze eigen zorgen op onze kinderen.” Hij vergelijkt het met rubberen tegels onder speeltoestellen. “Wij willen niet dat een kind zich pijn doet. Maar een kind is daar helemaal niet mee bezig. Als je angst bespreekt die een kind nog niet had, kun je die juist creëren.”

Daarbij ontneem je kinderen ook iets wezenlijks: de kans om zelf met onverwachte situaties om te gaan. “In een noodsituatie wordt een beroep gedaan op vindingrijkheid en creativiteit. Je kunt je bovendien nooit volledig voorbereiden. Misschien heb je water ingeslagen, maar blijkt luchtvervuiling het probleem. Voorbereiding geeft schijnzekerheid.”

Het ‘magische hier en nu’

De gedragsspecialist verwijst naar het idee van het ‘magische hier en nu’: kinderen leven volledig in het moment. “Hun brein is volop in ontwikkeling. Ze zien een vlinder, ontdekken iets op de grond, spelen na school tot ze worden binnengeroepen voor het eten. Een uur kan tijdloos voelen. Als volwassenen dat moment verstoren met zorgen over mogelijke rampscenario’s, raakt dat de ontwikkeling.”

“Kindertijd voelt eindeloos. Zeker als die onbezorgd is. Wanneer we onze volwassen angsten projecteren, zoals bij een scheiding, dreiging, het nieuws, dan ontneem je kinderen een stuk ontwikkeling. Ze moeten zich niet voorbereiden op rampscenario’s, maar op hun kindertijd.”

Wat is dan wél gezond?

Dat betekent niet dat basisveiligheid onbelangrijk is. Weten wat je moet doen bij brand of een noodgeval kan functioneel zijn. Maar de grens ligt bij de emotionele lading. “Kinderen kijken in spannende situaties naar het gezicht van hun ouder of leerkracht. Ben ik veilig? Dat is wat ze willen weten. Het belangrijkste wat wij kunnen doen, is basisrust uitstralen.”

Weerbaarheid en een onbezorgde kindertijd sluiten elkaar volgens Heeling niet uit. Integendeel. “Een kind dat mag vallen en weer opstaan, leert dat het met tegenslag kan omgaan. Als jij als ouder rustig bent, bijvoorbeeld vlak voor een medische ingreep, dan is dat het laatste wat een kind meeneemt. Dat maakt een wereld van verschil.”

Je eigen rust

De belangrijkste boodschap van Heeling aan bezorgde ouders? “Werk aan je eigen rust. Wees een anker. Geef je kind ruimte om te ontdekken, te vallen en zelf te herstellen.”

Hij wijst ook op onze nieuwsconsumptie. “Nieuws is vaak slecht nieuws. Dat is het verdienmodel. We worden voortdurend geconfronteerd met dreiging. Maar er gebeuren ook prachtige dingen. Leer kinderen uit te kijken naar een hoopvolle toekomst, niet naar een zorgelijke. Zoals we voorpret hebben bij een vakantie, van koffers inpakken tot samen een rugzak uitzoeken voor school, zo mogen we ook investeren in positieve spanning. Een noodsituatie is niet iets om naar uit te kijken. Laten we kinderen vooral leren uitkijken naar het leven.”