Sophie Rietmulder Opvoedadviezen vandaag, 11:01

Leestijd: 5 minuten

Ouders als beste vriend van hun kind? Opvoedcoach Marije: ‘Een kind heeft iets anders van je nodig’

Waar ouders vroeger konden terugvallen op familie in de buurt en vanzelfsprekende opvoednormen, staan ze vandaag de dag vaker alleen voor de opvoeding van hun kind. De samenleving individualiseerde, gezinnen wonen verder uit elkaar en online is een eindeloze stroom aan opvoedinformatie te vinden. 

Dat merkt Marije Magito (59), manager pedagogiek, kwaliteit en innovatie in de kinderopvang, dagelijks in haar werk met pedagogisch professionals en ouders van jonge kinderen. Zij ziet hoe moderne opvoeding steeds vaker schuurt tussen vriendschap en verantwoordelijkheid.

Terug naar de basis

“Als je kijkt naar de afgelopen decennia, dan zie je dat we steeds verder uit elkaar zijn gaan wonen. Dat groepsgevoel, allemaal familie in de buurt, even bij opa en oma binnenlopen, dat is grotendeels verdwenen. Ouders doen het veel meer alleen.

Tegelijkertijd is er vanuit de maatschappij steeds meer nadruk komen te liggen op individuele ontwikkeling. Je moet jezelf ontplooien, je talenten benutten, je eigen pad kiezen. Die gedachte zie je ook terug in opvoeding. Kinderen worden sterk benaderd als individu, met hun eigen wensen en voorkeuren.

Die combinatie maakt opvoeden best ingewikkeld. Want als je net ouder bent geworden, zit je daar met je baby en denk je: en nu? Er is zóveel informatie, zóveel meningen, zóveel methodes. Ouders voelen zich vaak onzeker. Dat geldt echt voor iedereen. En dus gaan ze online zoeken. Maar hoe kies je uit die overvloed? Daar probeer ik ouders bij te helpen: terug naar de basis.”

‘Mijn kind is mijn beste vriend’

“Wat ik steeds vaker zie, is dat ouders hun kind bijna als gelijkwaardige benaderen. Ze zeggen dan bijvoorbeeld: mijn kind is mijn beste vriend. Dat klinkt heel liefdevol, en dat is het ook bedoeld, maar het schuurt.

Je ziet het terug in kleine dingen. Veel keuzes geven, bij kleine dingen als het broodbeleg bijvoorbeeld. Natuurlijk mag een kind kiezen, maar twee opties is echt genoeg. Soms zie ik ook dat kinderen te veel verantwoordelijkheid krijgen. Een vierjarige die op een babyzusje moet letten, dat is gewoon te veel. Dat kindje is zelf ook nog maar vier.

En ouders delen soms ook veel van hun eigen emoties met hun kind. Maar daar ligt de behoefte van een jong kind niet. Als ik zo’n uitspraak hoor, denk ik: een kind heeft iets anders van je nodig.”

Wat een kind wél nodig heeft

“In de basis gaat het om geborgenheid, veiligheid en beschikbaarheid. Dat zijn de fundamenten. Grenzen horen daar ook bij, want grenzen bieden veiligheid. Voorspelbaarheid, duidelijke communicatie, consequent zijn: dat geeft rust. En emotioneel beschikbaar zijn. Dat je ziet wanneer een kind iets lastig vindt. Dat je het benoemt. Zie je kind echt. Dat is waar gezonde ontwikkeling begint.

Het grote verschil tussen een warme ouder-kindrelatie en een vriendschap zit in wederkerigheid. In een vriendschap verwacht je gelijkwaardigheid. Maar die is er niet tussen ouder en kind. Jij hebt simpelweg veel meer levenservaring.

Als je je als ouder als vriend gaat gedragen, kan dat verwarrend zijn. Een kind moet bij jou terechtkunnen met zorgen en vragen. Het is niet de bedoeling dat jij bij je kind je eigen zorgen neerlegt. Die richting moet helder blijven.”

Grenzen voelen achteraf als veiligheid

“Grenzen zijn essentieel omdat kinderen die niet vanzelf meenemen. We leven in een samenleving waarin je niet het middelpunt van het universum bent. Het doel van opvoeding is dat je je ontwikkelt tot je volle potentieel, maar wel binnen de kaders van de wereld waarin we samenleven.

Ik moest daar zelf ook in leren. Toen mijn zoon puberde, dacht ik dat ik vooral moest meebewegen. Zijn vader stelde juist duidelijke grenzen. Achteraf zei mijn zoon: papa zette hekken neer waar ik niet tegenin kon, maar jij hing linten op die meebewogen in de wind.

Dat vond ik zo treffend. Je denkt als ouder soms dat soepel zijn beter is. Maar achteraf voelden die grenzen juist als veilig voor hem. Toen realiseerde ik me dat ik soms handelde vanuit mijn eigen behoefte om het gezellig te houden, in plaats van vanuit wat hij nodig had. Ik dacht dat ik juist moest meebewegen, maar hij had wat anders nodig.”

Ze lacht. “En ja, eigenlijk kun je het nooit perfect doen als ouder.”

Wat gebeurt er zonder duidelijke rol?

“Als je opvoeding te veel opschuift naar vriendschap, ontstaat er rolverwarring. Je merkt ineens: ik heb misschien te veel ruimte gegeven. Sommige kinderen gaan dan de regie pakken. Dan word je als ouder geleefd door je kind.

Maar een kind doet dat niet expres. Het reageert op hoe jij je opstelt. Het probeert grip te krijgen op de situatie. Dat kan zich uiten in terugtrekken, moeite hebben met een eigen identiteit ontwikkelen, of juist de leiding nemen. Maar in alle gevallen geldt: kinderen hebben ouders nodig.”

Hecht en duidelijk kan prima samen

“Een warme, hechte band is prachtig. Het wordt problematisch als je de ontwikkelingsbehoefte van je kind uit het oog verliest. Dat zou altijd je uitgangspunt moeten zijn. Wat heeft mijn kind nodig om emotioneel gezond volwassen te worden?

Neem een stampvoetende peuter in de supermarkt. Dan kun je kijken naar wat hij wil: die reep chocolade. Maar belangrijker is: wat heeft hij nú nodig? Waarschijnlijk een duidelijke grens, misschien even erkenning van zijn boosheid, maar niet toegeven aan de eis.

Als je leert kijken naar wat je kind nodig heeft in plaats van alleen naar wat het wil, kan het thuis nog steeds heel gezellig zijn. Sterker nog: vaak wordt het juist rustiger.”

Tot slot benadrukt ze: “Ouderschap is echt niet altijd leuk. Met enige regelmaat moet je lastige keuzes maken. Dat hoort erbij. Wees daarin mild voor jezelf, want het is heel normaal.”