Loth van Veen Columns vandaag, 11:02

Leestijd: 5 minuten

Opvoeden in Spanje versus Zweden: ‘Hier is minder druk en meer rust voor kinderen’

Deze mailwisseling is tussen Loth van Veen en Vivien Bonke, die sinds augustus 2024 met haar gezin op Tenerife woont. Vivien is moeder van Lot (7), Rein (3) en Moos (2) en partner van Erik-Jan. Ze werkt zzp als communicatieprofessional, vaak voor organisaties met een maatschappelijk of onderwijskundig doel.

In deze serie ‘Opvoeden over de grens’ wisselt ze gedachten uit met andere ouders die (tijdelijk) in het buitenland wonen. Wat kunnen we leren van andere landen en culturen als het gaat om opvoeding en onderwijs?

Een brief uit Tenerife

“Hee Loth,

Hoe is het in het ‘hoge noorden’? Worden de dagen alweer wat langer en het pak sneeuw wat dunner? Bijzonder hoe we twee jaar geleden nog samen op het schoolplein in Nederland stonden en nu allebei met onze gezinnen in een ander land wonen. Allebei dezelfde behoefte om een ander soort leven te gaan leiden, maar dan in twee totaal verschillende delen van Europa. Jij op een schoolplein waar alle kids in een skipak lopen en ik op het eiland van de ‘eeuwige lente’. Wie had dat gedacht?

Deze week zijn we gaan kijken naar een nieuwe school voor Lot, want ze is bijna uit haar huidige schooltje gegroeid. Hier starten de inschrijvingen al half april en er is best veel variatie. We hebben nu een hele leuke school gevonden: niet te groot, maximaal 13 kinderen per klas, met sportvelden en uitzicht op de oceaan en El Teide.

Tot de Spaanse zomervakantie zit Lot nog op de lokale school in ons bergdorp Chiguergue. Dat was echt een goede keuze, ook omdat ze nog nauwelijks Spaans sprak. Het is een klein schooltje met negen kinderen van verschillende nationaliteiten. Ze leren elkaar tot 10 tellen in hun eigen taal. Rein wordt in de zomer vier en start in september ook.

Onze mannen gaan naar een montessorikinderopvang aan het strand. De deuren staan altijd open, dus binnen is eigenlijk buiten. We krijgen regelmatig foto’s van de kids op het strand of onderweg met de bakfiets, wat hier echt een attractie is.

Omdat we er 25 minuten voor moeten rijden, werken wij om en om in een co-workspace. Zo valt het mee en kunnen we soms na werk nog even de oceaan in. Hoe doe jij dat in Zweden?

Bij feestdagen zoals Pasen, Kerst en Carnaval komen alle bergschooltjes samen. De sfeer is heel vrolijk en gemoedelijk en we hebben ons hier eigenlijk nooit onwelkom gevoeld. Dat gemoedelijke zie je ook terug in het onderwijs. In Lots klas wordt alles op maat gedaan: ze leerde snel Spaans en schuift door als ze iets al kan. Ze hebben voor elk vak een andere docent en sporten vier keer per week samen buiten.

Klassen zijn kleiner en het voelt persoonlijker. De kids krijgen een knuffel van de juf als ze dat willen en bij ouders is een hand geven bijna afstandelijk. Met drie kinderen zijn wij hier een groot gezin, familia numerosa. De meeste gezinnen hebben één of twee kinderen.

Onze kinderen spelen veel buiten. In het begin viel dat nog op, maar inmiddels komen buurtkinderen meespelen. En we hebben hier stoepkrijt geïntroduceerd. Er is vanuit school veel aandacht voor bewegen en gezond eten, al snoepen kinderen hier ook veel. Tegelijk sporten ze veel en zijn ze actief.

Wat ik ook merk: er ligt hier veel minder druk op school dan in Nederland. Ze krijgen wel huiswerk, maar zonder prestatieding. Ik zie hier geen kinderen die stress hebben of bezig zijn met ‘de beste zijn’. En zwemdiploma’s kennen ze niet zoals bij ons.

En nog een leuke: wij kwamen hier natuurlijk aan met “mañana, mañana”, maar niemand zegt dat. Hier zeggen ze “poco a poco”, beetje bij beetje. Maar genoeg over Tenerife. Ik ben heel benieuwd hoe het bij jullie in Zweden is.”

Een antwoord uit Zweden: sneeuw, snoep en ‘ta det lugnt’

“Hej Vivien,

Wat tof om te lezen hoe jullie leven in Tenerife eruitziet! Een kinderopvang aan het strand, dat klinkt echt geweldig. Hier is de sneeuw net gesmolten en de kinderen lopen nog in skipakken.

Ondanks dat jullie het zuiden hebben opgezocht en wij het noorden, zijn er veel overeenkomsten. De kinderen spelen hier ook veel buiten, maar dan in het bos. Op zowel de voorschool als basisschool gaan ze meerdere keren per dag naar buiten.

Ook volwassenen nemen hier regelmatig pauze. Dat heb ik echt moeten leren. Waar Nederland soms ‘hypernerveus’ voelt, zeggen ze hier: ‘ta det lugnt’, doe het rustig aan.

Tijd doorbrengen in de natuur is belangrijk. Dat friluftsliv hebben wij inmiddels echt omarmd. We wandelen, picknicken en in de winter skiën of ijsvissen.

Oh ja, en hier is ook overal snoep. Zaterdag is het lördagsgodis: zaterdagsnoepjesdag. Kinderen mogen dan een zakje volscheppen, al wordt er op andere dagen ook gesnoept.

Wat grappig dat jullie met drie kinderen een groot gezin zijn daar. Hier zijn wij juist heel gemiddeld. Ik ken veel gezinnen met drie of meer kinderen.

En wat mooi wat je schrijft over de zwemles. Met gekleurde armbandjes waardoor kinderen op school met elkaar konden vergelijken wie het verste was met de lessen? Ondenkbaar hier in het land waar de wet van Jante geldt. Dat is een Scandinavische regel die zegt: doe niet alsof je beter of belangrijker bent dan anderen.

Wat ik me afvraag: in Spanje en Zweden lijkt er meer ruimte te zijn voor individuele ontwikkeling en minder druk op prestaties. In Nederland hoor je dat ook steeds vaker. Maar hoe doe je dat in een samenleving die gewend is aan meten en vergelijken? Wat kan Nederland leren van jullie ‘poco a poco’? Is dat te vertalen naar een land waar alles draait om efficiëntie en planning?

Ik ben benieuwd naar jouw kijk!
Tot snel,
Loth”

Verbonden expert

Loth van Veen

Docente en auteur

Loth is docente, auteur, eigenaar van Intermijn en moeder van Pepijn (9), Stach (7) en Teun (5). Loth is opgeleid als docent en gaf jarenlang les in het voortgezet onderwijs en het hbo. Sinds de zomer van 2024 woont Loth met haar gezin in Zweden. Ze renoveert daar een oud huis en verkent het onderwijs in Scandinavië. »

• Opvoeden in Spanje versus Zweden: ‘Hier is minder druk en meer rust voor kinderen’
• Onderwijsexpert woont 1,5 jaar in Zweden: 5 verschillen met het Nederlandse onderwijs
• Zweedse scholen doen het anders: 5 buitenlessen die bankzitters veranderen in buitenkinderen