Loth van Veen Opvoeden vandaag, 11:05

Leestijd: 4 minuten

Onderwijsexpert woont 1,5 jaar in Zweden: 5 verschillen met het Nederlandse onderwijs

Het allerleukste aan emigreren vind ik het kijkje in de keuken in een ander land. Hoe werken de dingen hier? Wat zijn de verschillen met wat ik gewend was? Wat vind ik inspirerend en leerzaam? En wat past minder goed bij mij of onze kinderen?

Het kijkje in de keuken van het Zweedse onderwijs, vind ik misschien wel het allerleukste. Mijn hele leven en mijn hele loopbaan staan immers in het teken van onderwijs. Ik vind het interessant om al die dingen die ik over het Zweedse onderwijs heb gelezen en gehoord nu met eigen ogen te bekijken. Spelen ze echt drie keer per dag buiten? Is er echt geen prestatiedruk? En hoe gaat dat dan, zo’n warme maaltijd in de pauze?

Inmiddels wonen we hier ruim anderhalf jaar en ronden we bijna het tweede schooljaar af. In die tijd heb ik veel gezien, op school en daarbuiten. En hoe meer ik zie, hoe duidelijker het wordt dat één conclusie in elk geval niet klopt: dat het onderwijs in Zweden simpelweg ‘beter’ zou zijn dan in Nederland.

Die vergelijking is namelijk veel te eenvoudig.

Wat mij opvalt aan het Zweedse onderwijs

Wat mij hier bijvoorbeeld opvalt, is hoe zorgzaam volwassenen naar kinderen zijn. Het welzijn van de leerlingen staat hier continu centraal. Zelfs nu mijn oudste zoon vloeiend Zweeds spreekt, vertalen zijn leerkrachten langere teksten soms nog naar het Nederlands. Heel lief bedoeld, maar vanuit mijn perspectief denk ik soms: laat hem moeite doen, hij kan het best.

Ook bij andere dingen merk ik dat verwachtingen anders kunnen liggen. Toen mijn vijfjarige zoon nog niet helemaal zindelijk was, werd daar op school heel ontspannen op gereageerd. ‘Geen probleem, het komt vanzelf wel..’ Terwijl ik zelf soms dacht: kom op, je mag hier best een beetje meer op sturen.

Het zijn kleine voorbeelden, maar ze laten zien hoe verschillend ideeën over kinderen en ontwikkeling kunnen zijn. Wat voor de één voelt als aandacht en vertrouwen in het tempo van het kind, kan voor een ander voelen als te weinig richting en sturing.

Een ander verschil: de afstand tussen school en thuis. In Nederland voelde school als een plek waar ouders makkelijk binnenlopen. Je spreekt de leerkracht regelmatig, ziet andere ouders op het plein, hoort tussendoor van alles over wat er in de klas gebeurt. Dit had voor- en nadelen. Hier is die afstand letterlijk en figuurlijk groter. Veel kinderen gaan met de bus of gaan naar de fritids (bso). Dat betekent dat je als ouder minder zicht hebt op wat er op school speelt. Dat is niet per se beter of slechter, maar wel anders.

Waarom iedereen een mening heeft over onderwijs

Het bijzondere aan onderwijs is dat bijna iedereen er een mening over heeft. Niet zo gek: we hebben allemaal op school gezeten. En we zijn dus allemaal ervaringsdeskundige. Maar als leerling zag je destijds maar een klein stukje van wat onderwijs eigenlijk is. Je dacht waarschijnlijk niet na over leerdoelen, differentiatie, groepsdynamiek of curriculumkeuzes.

Daar komt nog iets bij: onderwijs gaat niet alleen over wat werkt, maar ook over wat we belangrijk vinden. Moet school vooral kennis overdragen? Of kinderen helpen om zelfstandig en nieuwsgierig te worden? Bereid je leerlingen voor op een baan later, of meer op het leven? Leren alle kinderen hetzelfde, of krijgt ieder kind onderwijs dat aansluit bij zijn of haar niveau en interesses? Inderdaad: er bestaat niet één goed antwoord.

En zelfs als we het eens zouden zijn over de doelen van onderwijs, blijft de vraag hoe je ‘goed onderwijs’ eigenlijk meet. Toetsen en examens zijn makkelijk te vergelijken, maar ze laten slechts een klein deel van de onderwijsopbrengst zien. Sommige dingen worden pas jaren later zichtbaar, denk aan zelfvertrouwen, sociale vaardigheden of het vermogen om kritisch te denken.

Hoe kies je als ouder een school die echt past?

Of je nu in Nederland een school kiest voor je kind of nadenkt over emigreren: uiteindelijk draait het om een combinatie van factoren en kun je als ouder kijken naar:

• Kindkenmerken: wat heeft mijn kind nodig om te leren?
• De visie van een school: wat vinden ze belangrijk in leren en ontwikkelen?
• De schoolcultuur: hoe gaan leraren en leerlingen met elkaar om?
• De maatschappelijke context: wat zijn de verwachtingen, waarden en gewoonten van het land waarin de school staat?

Er is geen land met hét perfecte onderwijs. Wat telt, is onderwijs dat past bij jouw kind, bij jullie gezin, en bij de waarden die jullie belangrijk vinden. Dat maakt het vergelijken van landen minder zwart-wit en juist interessant. Het Zweedse onderwijs is niet beter of slechter dan het Nederlandse: het is anders. En juist die verschillen bieden de kans om te observeren, te leren en onderwijs te kiezen die écht bij jullie past, of dat nu in Zweden, Nederland of ergens anders ter wereld is.

Hej då! (Tot ziens!)

Onze favoriete buitenkleding

Geen Zweedse avonturen zonder degelijke buitenkleding. Wij zetten onze favorieten voor je op een rij.

Bergstein Classic Regenlaarzen kinderen – Jongens – Meisjes – Dark Green € 39,95 Bekijk product →

Fjällräven Kånken Mini Unisex Rugzak – Pink € 59,60 Bekijk product →

Fresk Regenpak voor Kinderen – 2 jaar – Regenkleding met Ritssluiting – Reflecterend – Elastische Afsluitingen – Opvouwbaar – Oudroze – Garden Flowers € 69,95 Bekijk product →

Trixie Kinderparaplu – Mr. Lion – Voor Jongens en Meisjes – Kleine paraplu – Leeuw € 18,13 Bekijk product →

Barts muts € 23,75 Bekijk product →

Woon jij met je gezin in het buitenland en wil jij je verhaal delen? Geef je dan op voor ons rubriek Ons leven in het buitenland en mail naar [email protected] o.v.v. Ons leven in het buitenland.

Verbonden expert

Loth van Veen

Docente en auteur

Loth is docente, auteur, eigenaar van Intermijn en moeder van Pepijn (9), Stach (7) en Teun (5). Loth is opgeleid als docent en gaf jarenlang les in het voortgezet onderwijs en het hbo. Sinds de zomer van 2024 woont Loth met haar gezin in Zweden. Ze renoveert daar een oud huis en verkent het onderwijs in Scandinavië. »

• Onderwijsexpert woont 1,5 jaar in Zweden: 5 verschillen met het Nederlandse onderwijs
• Zweedse scholen doen het anders: 5 buitenlessen die bankzitters veranderen in buitenkinderen
• Zweedse overheid waarschuwt ouders: ‘Leg je telefoon weg als je bij je kind bent’