Stéfanie André Columns Bijgewerkt: gisteren, 14:15

Leestijd: 3 minuten

Onderzoek onder 19 mannen: veel vaders hebben geen duidelijk rolmodel voor ouderschap

Steeds meer vaders willen werk en zorg gelijkwaardig combineren. Maar waar halen zij hun voorbeeld vandaan? Nieuw onderzoek onder Nederlandse vaders en hun zonen laat zien dat duidelijke rolmodellen vaak ontbreken. Veel mannen blijken hun eigen weg te moeten zoeken in het combineren van carrière en betrokken vaderschap.

Toen ik moeder werd, keek ik naar mijn eigen moeder als voorbeeld. Ze combineerde een carrière als wetenschapper met betrokken moederschap en ik voelde me nooit tekortgedaan. Ze ging mee op schoolreisje, las voor en zat naast me in de zandbak. Zo’n moeder wilde ik ook zijn. Pas later besefte ik dat zij niet alleen een rolmodel was in zorg, maar ook in werk. Die vanzelfsprekendheid gaf mij vertrouwen dat je als ouder én professional aanwezig kunt zijn. Vanuit die persoonlijke ervaring vroeg ik me als onderzoeker af: hebben mannen ook zulke voorbeelden?

Rolmodellen zijn vaak impliciet

Ik vroeg mij af of mannen ook rolmodellen hebben als het gaat om het combineren van werk en zorg. Hiervoor hebben mijn collega Nola Cammu en ik interviews gehouden met 19 volwassen mannen en hun vaders. Uit ons onderzoek blijkt dat de mannen die wij gesproken hebben in eerste instantie vaak geen rolmodel zien voor hun keuzes in werk en zorg, rolmodellen zijn vaak impliciet. Ook waren er mannen die aangaven dat ze misschien niet één rolmodel hadden, maar van verschillende mensen dingen overnamen, zoals één man vertelde: “Het is niet dat je naar één iemand kijkt, je pikt overal wat op”.

Vaders als voorbeeld of juist als anti-rolmodel

We waren vooral benieuwd naar intergenerationele rolmodellen, dus kijken zonen naar hun vader als voorbeeld voor hun eigen vaderschap? Dit bleek heel wisselend. Meerdere zonen gaven aan dat ze naar allebei hun ouders keken als het ging om zorgen. Hun vader meer voor het werk, ambitie tonen, carrière maken en hun moeder meer voor het zorgzame, het emotionele, de directe zorg. Hun vaders waren soms ook een anti-rolmodel, dat zonen, respectvol, aangaven “zo wil ik het in ieder geval niet doen”. Dan ging het vaak om vaders die lange dagen maakten en veel van huis waren, hun zonen wilden juist doordeweeks meer zorgen en niet alleen in het weekend en langs de lijn.

Veranderende tijden en verwachtingen

Wat heel mooi was om te zien is dat de vaders trots waren op hun volwassen zonen en zich soms niet voor konden stellen hoe ze het volhielden: werken en zorgen. De tijd is echt heel anders nu. Veel vaders van de oudere generatie gaven aan dat ze het ook wel mooi hadden gevonden als ze doordeweeks mee betrokken waren geweest, maar ze hebben geen spijt van hoe het is gegaan. “Het was nou eenmaal zo” is een uitspraak die we veel gehoord hebben. De omgeving, sociale verwachtingen, normen rondom werk hebben invloed op hoe vaders hun vaderschap invulden. Vroeger was er veel minder mogelijk qua parttime werk en flexibel werk dan nu.

De jongere generatie geeft ook zelf aan dat veranderde verwachtingen een rol spelen. Hun partners verwachten dat ze een groter deel van de zorg op zich nemen dan hoe het vroeger thuis ging, maar ook op het werk is er vaak begrip voor het minder uren willen werken. Al merken we hier verschillen tussen sectoren en type werk. Vooral theoretisch opgeleide vaders met kantoorbanen kunnen gebruik maken van thuiswerken en flexibel werken om werk en zorg beter te combineren.

Zelf het wiel uitvinden

Al met al lijkt het er op dat veel vaders toch zelf het wiel aan het uitvinden zijn. Ze pikken wat op, kijken naar hun beide ouders en bedenken wat ze willen, waar ze zich goed bij voelen en wat er mogelijk is op het werk en met nieuwe verlofmogelijkheden.

Over het onderzoek

Het onderzoek waarover ik hier schrijf is hier te lezen. Meer lezen over mijn andere onderzoeken? Kijk dan op mijn persoonlijke pagina of op Worklife.

Verbonden expert

Stéfanie André

Vaderexpert, Beleidssocioloog, PhD

Stéfanie studeerde sociologie en politicologie en is als beleidssocioloog gespecialiseerd in vaderschap. Zij werkt als universitair hoofddocent Maatschappelijke Bestuurskunde aan de Radboud Universiteit aan vraagstukken rondom vaderschap, werk‑zorgverdeling en sociaal‑culturele verwachtingen rondom ouderschap. »

• Onderzoek onder 19 mannen: veel vaders hebben geen duidelijk rolmodel voor ouderschap