Lisette Gerbrands Onderzoek vandaag, 11:03

Leestijd: 3 minuten

‘Zelfs op de bank blijft mijn hoofd aan’: onderzoek toont mentale overbelasting bij ouders

Voor veel ouders voelt het ouderschap alsof het hoofd nooit echt uitgaat. Niet omdat ze het niet aankunnen, maar omdat er altijd iets is om aan te denken. In het onderzoeksrapport Ouders onder druk. Ouderschap in een veeleisende tijd vertellen ouders hoe vol hun hoofd is, soms zó vol, dat het voelt alsof het elk moment kan ontploffen. “Niet alleen druk, maar een voortdurende mentale belasting. Ouderschap stopt namelijk niet na werktijd”, aldus onderzoeker Maartje Luijk.

“Veel ouders dragen continu een onzichtbare to-dolijst met zich mee. Afspraken bij school of opvang, zorgen over slaap en voeding, nadenken over ontwikkeling, schermtijd, vriendjes, gezondheid. Zelfs als je op de bank zit, staat je hoofd nog aan. Dat constante plannen, regelen en vooruitdenken kost energie. Ouderschap is niet alleen zorgen, het is ook voortdurend verantwoordelijkheid voelen.”

Liefde en vermoeidheid

“In het onderzoek spraken we ouders die overdag werken, ’s avonds zorgen voor een kind dat slecht slaapt, en ondertussen blijven piekeren over financiën, school of gezondheid. Tegelijkertijd benoemen veel ouders hoe mooi en waardevol ouderschap is. Juist die combinatie van diepe liefde én aanhoudende vermoeidheid maakt het soms ingewikkeld. Je wilt het goed doen, maar merkt dat het veel van je vraagt.

Uit ons onderzoek blijkt dat 40 procent van de ouders klachten ervaart die passen bij parental burnout. Dat betekent niet dat al die ouders “op” zijn. Het laat vooral zien hoe wijdverbreid vermoeidheid en overbelasting zijn. Slechts bij een kleine groep, zo’n 2 procent (ongeveer 40.000 gezinnen), is sprake van ernstige ouderschapsburn-out. Maar dat veel ouders zich regelmatig uitgeput voelen, zegt wel iets over hoe hoog de druk ligt.”

Geen hulp

“Die druk ontstaat zelden door één oorzaak. Het is vaak een optelsom: hoge verwachtingen, weinig steun en veel verantwoordelijkheid bij ouders zelf. Ouders voelen dat ze op alle fronten moeten slagen: sensitief opvoeden, gezond eten, schermtijd beperken, werk combineren. Tel daar zorgen over wonen, inkomen of werkdruk bij op, en de rek kan eruit gaan. Zeker als herstelmomenten ontbreken: weinig slaap, weinig tijd voor jezelf, weinig steun.

Wat ons ook opviel: driekwart van de ouders kreeg het afgelopen jaar geen hulp bij de opvoeding. Dat zegt veel over hoe we ouderschap hebben georganiseerd. Waar opvoeden vroeger iets was dat je samen deed, doen veel ouders het nu vooral alleen. Familie woont vaak verder weg, buren kennen elkaar minder goed. En hulp vragen voelt voor veel ouders als falen. Die vraagschaamte zorgt ervoor dat steun soms uitblijft, terwijl die wel gewenst is.

Daarom benadrukken we: de druk op ouders is geen individueel probleem, maar een maatschappelijk vraagstuk. We moeten ouderschap meer zien als een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Werkgevers die ruimte geven bij zorgtaken, gemeenten die ontmoetingsplekken stimuleren, toegankelijke kinderopvang en laagdrempelige ondersteuning maken een groot verschil. Hoe meer steun ouders ervaren, hoe minder stress.”

Investeren

“In ons rapport pleiten we voor een brede ouderschapsagenda en een minister voor toekomstige generaties. Dat klinkt misschien groot, maar het gaat juist om kleine, concrete dingen in het dagelijks leven: makkelijker vrij kunnen nemen bij zorg voor je kind, betaalbare en goede opvang, plekken waar ouders elkaar ontmoeten en vragen kunnen stellen zonder meteen in ‘zorg’ te belanden. Want investeren in ouders betekent investeren in rust, veerkracht en vertrouwen. En wie investeert in ouders, investeert uiteindelijk in de toekomst van kinderen.”