Sophie Rietmulder Opvoedadviezen Bijgewerkt: 20 feb 2026, 13:26

Leestijd: 5 minuten

Kinderpsycholoog waarschuwt: 2 uur schermtijd per dag vóór je tweede kan angstklachten vergroten

We weten dat teveel schermtijd niet ideaal is voor jonge kinderen. Maar wat gebeurt er nu precies in dat kwetsbare brein? Volgens kinder- en jeugdpsycholoog Lotte van der Biezen (33) zijn de effecten groter dan veel ouders denken.

Nieuw, langlopend onderzoek laat zien dat veel schermblootstelling vóór het tweede levensjaar samenhangt met veranderingen in de hersenen, die later invloed kunnen hebben op besluitvorming en angstklachten. Lotte merkt vaker op dat het vele schermgebruik klachten lijkt te geven bij kinderen en jongeren.

Snelle prikkels zetten het brein als het ware vast

Lotte van der Biezen: “Uit onderzoek waarbij kinderen meer dan tien jaar zijn gevolgd, blijkt dat schermgebruik van minimaal twee uur per dag vóór het tweede levensjaar samenhangt met snellere, maar minder efficiënte rijping van hersengebieden voor visuele verwerking en cognitieve controle. Sneller klinkt positief, maar dat is het niet.

Een babybrein is nog volop in ontwikkeling en kan al die snelle beelden en prikkels eigenlijk niet goed verwerken. Door schermen wordt veel dopamine aangemaakt, het stofje dat zorgt voor een gevoel van beloning. Kinderen wennen daardoor aan directe prikkels en onmiddellijke bevrediging. In de echte wereld werkt dat anders. Daar moet je wachten, oefenen, omgaan met teleurstelling.

In de hersenen is te zien dat er snellere, maar minder efficiente verbindingen worden gelegd in onder andere de emotie- en controle netwerken, wat wat invloed kan hebben op kinderen emoties reguleren en sociaal functioneren. Daarnaast kinderen raken gewend aan de directe beloning, waardoor ze minder oefenen met geduldig en minder goed met frustraties kunnen omgaan. Dit kan gevolgen hebben voor emotieregulatie en probleemoplossend vermogen.

Minder efficiënte verbindingen in het brein voor complex denken

“Wanneer een kind iets nieuws doet, maken neuronen verbindingen aan. Hoe vaker je iets oefent, hoe sterker en efficiënter die verbindingen worden. Bij veel schermtijd ontwikkelen bepaalde verbindingen sneller maar minder efficient, waardoor vaardigheden zoals plannen, concentreren en complexe problemen oplossen minder goed worden ondersteund.

Het onderzoek laat zien dat deze vroege hersenveranderingen samenhangen met langzamere besluitvorming op achtjarige leeftijd en meer angstklachten rond het dertiende jaar. Dat vind ik zorgelijk.”

Voorbeelden uit de praktijk

“In de praktijk zie ik veel basisschoolkinderen met veel schermtijd. Ze zijn sneller overprikkeld en hebben moeite met het reguleren van hun emoties. Bij jongere kinderen maak ik me misschien nog wel meer zorgen. Zij leren minder goed om met frustratie of verdriet om te gaan, simpelweg omdat ze minder oefenen in echte interactie en gericht zijn op de buitenwereld.

Wat me opvalt, is dat schermgebruik niet altijd de reden is waarvoor ze worden aangemeld bij een jeugdpsycholoog. Kinderen komen met concentratieproblemen, onzekerheid of sociale klachten. Later blijkt dan dat er thuis veel schermgebruik is, wat mogelijk kan bijdragen aan deze hulpvragen. Stoppen is lastig, mede door die dopamineshot die kinderen krijgen van schermtijd. Voor veel kinderen is tv kijken of gamen ook een gewoonte geworden, vaak uit verveling.”

Baby’s leren van mensen, niet van schermen

“Ook op jongere leeftijd is er aandacht nodig voor schermtijd. Er zijn studies die laten zien dat baby’s die gemiddeld een uur per dag tv kijken, zes tot acht woorden minder begrijpen dan baby’s zonder schermtijd. Dat kan komen doordat baby’s leren van interactie. Ouders passen hun taalgebruik aan, reageren op geluidjes, maken oogcontact. Een scherm doet dat niet.

Daarnaast zien we steeds meer bijziendheid bij kinderen, mede door veel schermgebruik. Ook merk ik dat sommige kinderen moeite hebben met sociale contacten, voor zichzelf opkomen en het ontwikkelen van zelfvertrouwen, mede door het missen van die échte interactie.”

Vicieuze cirkel in het brein

“Wat ik vaak zie, is dat een kind overprikkeld thuiskomt van school. De klas is druk, er wordt veel gevraagd qua concentratie en sociale interactie. Thuis ploffen ze op de bank en gaat de tv of tablet aan. Dat voelt als ontspanning, en op korte termijn is dat ook zo: het brein hoeft even niets meer zelf te doen.

Maar echte ontspanning is iets anders dan passief prikkels binnenkrijgen. Een scherm blijft het brein namelijk activeren met beelden, geluiden en snelle wisselingen. Het kind lijkt rustig, maar het zenuwstelsel komt niet echt tot rust.

Emoties verwerken

Daarnaast valt er op dat moment een kans weg om emoties te verwerken en om met frustraties om te gaan. Doordat het kind gewend raakt aan de beloning, leert het minder goed om te wachten en geduld uit te oefenen. Daarnaast leiden veel prikkels ertoe dat de hersenen ‘overbelast’ kunnen worden, waardoor ze minder goed kunnen omgaan met aandacht en emoties.

Zo ontstaat er langzaam een vicieuze cirkel. Een kind raakt overprikkeld op school, ‘ontspant’ met een scherm, krijgt minder echte verwerking en minder sociale oefening, en voelt zich de volgende dag opnieuw sneller overprikkeld. Het terugtrekken achter een scherm wordt dan een gewoonte, terwijl het eigenlijk niet helpt om weerbaarder te worden.”

Advies voor ouders

„Mijn advies: tot twee jaar geen schermtijd. Vanaf twee jaar zou ik het beperken tot ongeveer twintig minuten per dag, met rustige en informatieve programma’s die passen bij de leeftijd. Vermijd programma’s die vooral bestaan uit snelle, felle prikkels.

Er zijn ook algemene richtlijnen die aangeven: 0 tot 2 jaar geen scherm, 2 tot 4 jaar maximaal 30 minuten per dag en 4 tot 8 jaar maximaal één uur per dag. Tien uur per week vind ik persoonlijk al best veel.”

Het hoeft niet perfect

“Tegelijkertijd wil ik hier echt nuance aanbrengen. Dit is een relatief nieuw vraagstuk. Vroeger waren er niet continu schermen binnen handbereik, nu zijn ze overal. Dat vraagt iets extra’s van ouders, terwijl het ouderschap op zichzelf al intensief genoeg is.

Ik ben zelf moeder van twee kinderen en ik weet hoe het in de praktijk gaat. Soms ben je moe, moet er nog gekookt worden of heb je gewoon even rust nodig. Dan kan het heel prettig zijn als een scherm even aan kan.

Het gaat er wat mij betreft niet om dat alles perfect moet. Het gaat om bewust keuzes maken. Wat past binnen jouw gezin? Hoeveel schermtijd voelt haalbaar en gezond? En wat staat er dan aan? Sluit het aan bij de leeftijd en het ontwikkelingsniveau van je kind?

Daarnaast denk ik dat ouders zichzelf ook wat meer mogen gunnen. Je bent niet de hele dag bij je kind en je kunt niet alles controleren. Als de basis goed is, met voldoende contact, buiten spelen, samen praten en echte aandacht, dan kan een schermmoment daar prima in passen.”