Femke de Smit Ouders vandaag, 09:01

Leestijd: 4 minuten

‘Wat helpt bij stotteren?’ Expert legt uit wat ouders beter wel en niet kunnen doen

‘Als mijn ouders dit hadden geweten…’ Volwassenen die stotteren herinneren zich vaak de zorgen van hun ouders. Gespannen gezichten en goedbedoelde adviezen. En het stilzwijgen: ‘We spraken niet over stotteren’. Gelukkig waait er een nieuwe wind. Aangewakkerd door de ervaringen van mensen die stotteren wereldwijd.

Het resultaat? Een kind dat krachtig uitspreekt: ‘Stotteren is gewoon hoe ik praat’. Of kennis deelt in de familie-app: ‘Ik wil jullie een feitje over stotteren leren: het is neurofysiologisch!’. Ouders kunnen veel doen om hun kind thuis te bekrachtigen in het communiceren mét en óver stotteren. Wat werkt nou wel en wat niet?

Wat is stotteren eigenlijk?

Het begint met kennis. Stotteren is een gevoel van controleverlies tijdens het spreken en kan hoorbaar zijn als klankherhalingen en -verlengingen. Praten klinkt dus anders dan bij de meeste kinderen. Je doet niks verkeerd. Ieder brein werkt anders. Dit is vaak een enorme geruststelling – ‘Ik praat dus gewoon goed!’. Feitjes helpen je kind om anderen te leren over stotteren. Zoals opa die vanuit vroeger nog denkt dat stotteren komt door verkeerd ademhalen. Kennis maakt ook weerbaar. Het helpt je kind misverstanden tegen te spreken: ‘Nee joh, ik ben niet zenuwachtig, ik stotter gewoon’. En als een kind – als echte stotterexpert! – een les geeft over stotteren zorgt dat voor meer begrip in de klas.

Waarom zelfvertrouwen belangrijker is dan ‘vloeiend spreken’

Als ouder wil je niets liever dan een gelukkig kind dat het leven naar eigen wens kan gaan invullen. Zelfvertrouwen is daarbij cruciaal. Als kinderen ervaren dat ze helemaal oké zijn zoals ze zijn, durven ze contact te maken, zichzelf uit te spreken en voor zichzelf op te komen. Dat geldt natuurlijk voor elk kind. Toch zijn goede communicatievaardigheden extra belangrijk als je stottert, want de wereld is soms hard. Versterk je kind met positieve feedback op communicatie, zoals ‘Duidelijk uitgelegd!’, ‘Wat goed dat je opkwam voor je vriendje’, ‘Jij zegt echt wat jij belangrijk vindt’, etc. Zo leert je kind dat je met stotteren als de beste kan communiceren.

Waarom stotteren soms erger wordt

Elke stotter is anders. Toch kunnen we grofweg twee patronen onderscheiden. Stotteren zoals het vaak begint: onbekommerd en spontaan. En stotteren met strijd: pogingen om niet of minder te stotteren. Strijd ontstaat soms uit ongemak – ‘Wat gebeurt er met mijn praten?’. Soms in reactie op de omgeving – ‘Ze lachen me uit’. Stotters worden dan meer gespannen of kinderen gaan woorden vermijden. Therapie waarbij stotteren er volledig mag zijn, helpt om terug te gaan van strijd naar spontaniteit.

Waarom contact met andere kinderen die stotteren zo belangrijk is

Stotteren kan eenzaam zijn. Breng je kind daarom in contact met andere kinderen die stotteren. Het is een unieke en vaak levensveranderende ervaring als stotteren een keer de norm is in plaats van de uitzondering, bijvoorbeeld bij een stotterkamp. Ook volwassen rolmodellen zijn belangrijk. De ervaringen van een arts, leerkracht, directeur, brandweerman en ga zo maar door, kunnen leiden tot belangrijke inzichten: ‘dat kan dus óók met stotteren!’.

Waarom ‘praat rustig’ vaak averechts werkt

‘Maar ho even’, denk je misschien, ‘die therapieën om stottervrij te leren spreken dan?’. Vanuit de eeuwenlange zoektocht naar ‘de oplossing’ bestaan nog altijd technieken gericht op ritmisch spreken, vertragen of de ademhaling. Soms moet het hele spreken veranderen, soms alleen de stotter zelf. Alles om minder te stotteren. Veel volwassenen (en ouders) merken op lange termijn juist het omgekeerde. Frustratie dat het niet werkt voedt de strijd – ‘Doe beter je best!’. Of het zelfbeeld krijgt een deuk – ‘Ik ben echt een loser’. Goedbedoelde adviezen zoals ‘Praat rustig’ of ‘Let op je adem’ komen voort uit deze historie. Beter niet doen dus. De nieuwe wind blaast de oude kijk op stotteren als spraakstoornis weg. Een andere werkelijkheid komt naar voren: stotteren als manier van spreken.

Zo help je je kind omgaan met stotteren

Kortom, als je kind stottert weet dan: jullie zijn niet alleen. Ga op zoek naar gedegen kennis, naar verhalen van andere ouders, kinderen en volwassenen en/of een therapeut met een brede kijk op stotteren. Werk aan een stottervriendelijke omgeving, waarin je kind vertrouwen opbouwt om overal vrij en spontaan te (blijven) communiceren. Gewoon zoals het praten gaat. Krachtig spreken mét en óver stotteren begint in de meest veilige situatie: thuis met je eigen ouders.

Verbonden expert

Femke de Smit

Logopedist en stottertherapeut

• ‘Wat helpt bij stotteren?’ Expert legt uit wat ouders beter wel en niet kunnen doen