Sophie Rietmulder Opvoedadviezen Bijgewerkt: 23 feb 2026, 16:03

Leestijd: 6 minuten

18 jaar jeugdbescherming: ‘We zeggen dat het kind centraal staat, maar dat is niet zo’

Achttien jaar werkte Marloes Alferink (42) in de jeugdbescherming, waarvan tien jaar als gezinsvoogd. Ze zag van dichtbij hoe systemen soms belangrijker werden dan mensen. Nu staat ze als spreker, trainer en auteur op het podium met een duidelijke boodschap: het mag zachter. In gezinnen, in de jeugdzorg en in de samenleving. In haar woorden draait het niet om protocollen, maar om verbinding en zachtheid.

Achteraf schuurde het

Marloes: “Achteraf gezien heeft het bij mij altijd geschuurd. Terugkijkend op mijn hele carrière in de jeugdbescherming in Rotterdam Rijnmond heb ik me vaak verzet tegen zaken die zogenaamd logisch waren, maar voor mijn gevoel helemaal niet logisch. Ik heb zó vaak momenten van verbazing gehad. Dat gevoel van: huh, doen we dit echt zo?

We zijn allemaal getraind in methodieken. We willen het goed doen, dus werken keurig volgens regels en normen. In mijn beginjaren heb ik me daar ook in berust. Maar tegelijkertijd zocht ik altijd manieren om buiten de lijntjes te kleuren. Of om er een punt van te maken.”

Zachtheid buiten de regels om

Ik heb bijvoorbeeld een meisje tot ver na haar achttiende geholpen. Vanaf haar twaalfde was het chaos in haar leven door trauma’s. Op haar achttiende was ze nog lang niet klaar om het alleen te doen. Ik reed haar wekenlang van Rotterdam naar Den Haag naar een speciale therapeut, met mijn eigen auto, op mijn vrije dag. Officieel hoorde dat niet. Maar menselijk gezien klopte het wel.

Ook heb ik met veel jongeren contact gehouden na afloop van een gedwongen maatregel. Dat is niet gebruikelijk. Achteraf zie ik hoe sterk ik altijd heb gefocust op menselijke verbinding. Regels zijn helpend en ondersteunend, maar ze zijn vaak leidend geworden. En dat leidt tot onlogische en soms pijnlijke situaties.

Een 14-jarig kind dat uit huis wordt geplaatst en op een groep binnenkomt, krijgt als eerste vraag: ‘Aan welke doelen wil jij hier werken?’ Terwijl ik denk: zeg eerst eens ‘Wat een narigheid voor je. We weten dat je dit niet wilt, maar we zijn er voor je. Je bent welkom.’ Voel je het verschil?

We zeggen dat het kind centraal staat, maar dat is niet waar. Geld, regels en procedures staan centraal. Kinderen en gezinnen moeten zich daaraan voegen.”

Zachtheid is geen zwakte

“Als ik spreek over meer zachtheid in de wereld, bedoel ik dat in de breedste zin. In vorige generaties was er vaak weinig ruimte voor emoties. Er moest hard gewerkt worden, er was weinig tijd om te praten of te voelen. Mijn ouders’ generatie moest gewoon luisteren. Geen vragen stellen. Dat werkt weer door in hoe wij opvoeden.

Voor mij betekent zachtheid dat emoties er mogen zijn. Laatst kwam mijn dochter van zes thuis en zei: ‘Weet je wat ik gemeen vind? Dat de moeder van S. bepaalt wanneer ze moet stoppen met huilen.’ Mijn dochter kent dat niet. Ik bepaal niet wanneer zij moet stoppen met boos zijn of huilen.

Natuurlijk ben ik ook maar mens. Soms ben ik overprikkeld en roep ik dat het nu klaar is. Dan probeer ik daarna weer te verbinden. Ik zeg: ‘Sorry, mama had niet zo hoeven schreeuwen.’ Ook dat is zachtheid, naar jezelf toe. Een emotie wil gevoeld worden. Als je die stopt, zet die zich ergens vast. Natuurlijk moeten we kinderen helpen bij het reguleren van emoties. Maar ruimte geven is de basis.

Zachtheid is liefde, verbinding, vertrouwen, ontspanning, plezier. Hardheid is angst, wantrouwen, verkramping, strijd.”

Dit bericht op Instagram bekijken

Een bericht gedeeld door Marloes Alferink ~ van Hard naar Hart (@marloes.alferink)

Het gaat niet om het perfecte plan

“Als ik ouders en kinderen vraag wat het meest belangrijk voor hen is geweest, hoor ik nooit: dat prachtige plan van aanpak. Ik hoor: dat je een cv-ketel regelde toen we weken zonder warm water zaten. Dat je met ons een kerstboom ging halen. Dat je altijd in me geloofde.

Niet het papierwerk, maar er zijn. Iemand echt zien. Daar waar mensen in hun hart geraakt worden, daar begint verandering.

In de samenleving zie ik veel verkramping. Het gaat vaak over wie het fout doet. Over oordelen. Tegenover elkaar in plaats van met elkaar. Terwijl opvoeden ongelooflijk complex is. Het blijft mensenwerk. Dat is niet volledig te vangen in protocollen.”

Regie binnen veilige kaders

“Ik geloof dat ik als ouder de grote lijnen bepaal. Ik ben de veilige bedding, met kaders en regels. Maar binnen die kaders geef ik mijn kinderen regie die past bij hun leeftijd.

In de speeltuin zeg ik: ‘Het is bijna tijd om te gaan. Willen jullie nog vijf of tien minuten spelen?’ Als mijn dochter het moeilijk vindt dat ik wegga, vraag ik: ‘Wil je dat papa of mama je schoenen aandoet?’ Op zo’n moment geef je regie terug in een situatie die lastig is. Dat stimuleert eigen kracht. En eerlijk gezegd maakt het opvoeden voor mij ook makkelijker.

Ook in taal probeer ik te verzachten. Als mijn kind zegt: ‘Ik lust dat niet’, zeg ik: ‘Moet je er nog aan wennen?’ Of als een schoolgenootje haar stom noemt, vraag ik: ‘Wat vind jij zelf?’ Daarmee help ik haar bij zichzelf te blijven.”

Menselijkheid kost niets

“Wat er morgen moet veranderen in de jeugdzorg? Menselijkheid leidend laten zijn. Dat kunnen we allemaal. Daar is geen dure stelselwijziging voor nodig.

Wat wel nodig is, is dat we blijven investeren in verbinding met ons eigen hart. Het leven is intens. We dragen allemaal littekens mee. Dat kan muurtjes om ons hart bouwen. Die hebben we zelf te onderhouden.

Voor de een is dat stilte zoeken, voor de ander de natuur in, yoga, dansen, sporten. Wat voor jou werkt, weet je zelf het beste. Maar als we vanuit een open hart leven, verandert er veel.”

Het verschil tussen hard en hart

“Mijn missie is dat mensen het verschil tussen hard en hart herkennen. Dat ze anders gaan kijken naar zichzelf en de wereld.

Daar gaat mijn theatervoorstelling ‘Hard tegen Hart’ dan ook over. Ik kreeg een allesomvattende recensie waarin stond: ‘Deze voorstelling zorgt ervoor dat wat we ergens wel weten, we echt gaan begrijpen en voelen.’ Dat is precies het punt. Verandering begint bij voelen.

Zelfs mijn moeder was geraakt tijdens de voorstelling. Een dilemma waar ze al lang mee worstelde werd ineens glashelder. Dat is toch prachtig?

In september komt mijn boek over mijn missie voor de jeugdzorg uit. En op zaterdag 6 juni sta ik nog één keer met mijn voorstelling ‘Hard tegen Hart’ in het openluchttheater in Luttenberg. In februari 2026 volgen nieuwe evenementen in Amfitheater Het Lommerrijk.

Uiteindelijk geloof ik dit: in zachtheid schuilt kracht. Misschien wel meer dan we denken.”