Femke Wester Puber vandaag, 09:04

Leestijd: 4 minuten

Waarom je puber zich aanpast aan anderen (en wanneer je je zorgen moet maken)

Bij een groepje horen. Het is zo enorm belangrijk voor onze pubers. Wij kunnen wel zeggen: “Wees gewoon jezelf” of “Trek je toch niks aan van die anderen”. Maar dat komt niet binnen. Want hoe moeten zij weten hoe je ‘jezelf bent’ als je niet eens precies weet wie dat dan is?

Je niks aantrekken van andere meiden is voor een gemiddelde puber een onmogelijke opdracht. Ze moeten zich juist wat van anderen aantrekken. Hun levensopdracht is: “Maak je los uit je veilige gezin en zoek je eigen plek in de samenleving.” Daar hoort bij dat ze nieuwe sociale vangnetten maken, nieuwe groepen zoeken om bij te horen. Dus dan moet je je wel wat aantrekken van wat de anderen vinden.

Waarom erbij horen zo belangrijk is voor pubers

Je wil ergens bij horen, dus je wil weten wat er van je verwacht wordt. Je wil weten welke kleren hip zijn en welke niet. Je wil weten welke leraren populair zijn en welke niet, hoe je praat, wat je eet enzovoort. Want ‘buiten de groep vallen’ en alleen zitten in de pauze voelt levensgevaarlijk. Dat is een oerangst: wie buiten de groep valt wordt opgegeten door de wolven. Iedereen past zich wel eens aan. Ik gedraag me bij familie ook anders dan met vriendinnen. Logisch. Dus dat je dochter dat ook doet, daar is niks mis mee.

Wanneer aanpassen overgaat in jezelf verliezen

Als ze zich er maar van bewust is en als ze genoeg plekken heeft waar ze zich niet continu hoeft af te vragen of ze wel aan ieders verwachtingen voldoet.

En toch, je ziet dat je dochter langzamerhand een soort standaard-type pubermeisje wordt. Ze lijkt zichzelf kwijt te raken en erg gelukkig is ze er ook niet mee. Aanpassen kan, maar jezelf helemaal kwijtraken is iets anders.

Signalen dat je puber zichzelf kwijtraakt

Vaak krijg ik jonge meiden die zichzelf helaas helemaal aan het verliezen zijn. Als ze een koekje mogen kiezen kijken ze eerst naar mij om te checken wat ik van ze verwacht. Kokos of chocolade? Geen idee. Terwijl later blijkt dat ze kokos eigenlijk niet eens lusten. Dit lijkt een klein voorbeeld. Maar dat ze zelfs zulke simpele beslissingen lastig vinden, is juist een teken aan de wand.

Hoe pubers ontdekken wie ze zelf zijn

Mijn boodschap aan die meiden: Ga eerst maar eens elke dag opnieuw op ontdekkingsreis wat je zelf vindt. Lanzaam maar zeker gaat dat niet alleen over koekjes en Netflix, maar ook over:

• Wat vind je belangrijk in vriendschappen?
• Wat vind je mooie karaktereigenschappen?
• Hoe belangrijk vind je uiterlijk? Intelligentie? Humor? Beleefdheid?

Wat je als ouder kunt doen

Als we samen zo’n zelfbeeld op bouwen, dan komen de populaire groepjes in een heel ander daglicht te staan. En verdwijnt ook de behoefte om zichzelf weg te cijferen. Aanpassen? Dat zal blijven of verandert in ‘afstemmen’. Zichzelf kwijtraken? Nee, dat niet.

Dit kun je als ouder prima oppakken. Vraag vaker naar haar mening. Geef haar minder opdrachten (Ruim je kamer op! Ga je huiswerk maken!), maar vraag haar naar haar plannen. Help haar door haar problemen onder ogen te zien en help haar zoeken naar een oplossing in plaats van zelf direct haar pad schoon te gaan vegen. Benoem wat je leuk aan haar vindt, benoem haar toffe karaktereigenschappen. Accepteer ook haar mening als die afwijkt van de jouwe (wat niet betekent dat je haar haar zin geeft, overigens)

En aan welke verwachtingen moet ze thuis allemaal voldoen? Hoe hoog ligt jouw drempel voor haar? De meest gevaarlijke verwachting die je van haar kunt hebben is dat ze gelukkig moet zijn. Als zij die enorm voelt, wordt het moeilijker en moeilijker om haar problemen met jou te bespreken. Laat die verwachting dus als eerste varen. Hoe moeilijk ook.

Het gevaar van jezelf anders voordoen

Wat ik ook met ‘mijn’ meiden bespreek is het tweedelige gevaar dat schuilt in je anders voordoen dan je bent. Stel: Je bent een blauw wezen dat zich voor doet als groen om bij dat populaire groene groepje te horen en/of niet door hen gepest te worden. Je verft je dus helemaal groen. Geen blauw meer te zien. Dat gaat niet werken, want:

• De groenen voelen dondersgoed aan dat er iets niet klopt, dat je niet helemaal bent zoals zij. En dan gaan je ze raar en onbetrouwbaar vinden en ga je er nooit helemaal bij horen.
• Als jij je groen verft, hoe moeten andere blauwen jou dan ooit herkennen? Hoe vind je dan een groep die wél echt bij je past?

Uiteindelijk vinden ze hun plek

Langzaam maar zeker kunnen ze, uiteindelijk ook op school, leren om te zeggen wat ze denken, te laten zien wie ze zijn, wat ze willen. Doodeng, want ja, er is een risico dat je dan tijdelijk buiten de groep valt en inderdaad in de pauze alleen zit. Maar als je dit volhoudt, dan vinden de mensen bij wie je wel echt past jou vanzelf. Op een middelbare kan het even duren, maar in het leven is dit een hele mooie waarlijke manier van zijn.

Dus voor meiden die zichzelf verliezen: vind eerst prive en rustig uit wie je bent, waar je voor staat en hoe je wilt zijn als mens en laat dat dan drup voor drup in het echte leven naar buiten sijpelen. Dan komt het echt echt goed met die groepjes!

Verbonden expert

Femke Wester

Puber- en opvoedcoach

Femke Wester is puber- en opvoedcoach. Na haar studie Engels aan de Rijksuniversiteit Groningen, heeft ze bij Centrum Tea Adema een aantal opvoedgerelateerde opleidingen gevolgd. Ze werkt al meer dan tien jaar met pubers en hun ouders en sinds 2019 bij haar eigen bedrijf Sterk naar School. »

• Waarom je puber zich aanpast aan anderen (en wanneer je je zorgen moet maken)
• ‘Doe maar normaal’: hoe we slimme kinderen langzaam vleugellam maken
• Anneke (39): ‘Mijn vriend neemt geen verantwoordelijkheid als ouder, ik sta buitenspel als bonusouder’