Loth van Veen Columns Vandaag, 09:03

Leestijd: 4 minuten

Zweedse overheid waarschuwt ouders: ‘Leg je telefoon weg als je bij je kind bent’

Loth is moeder van Pepijn (9), Stach (7) en Teun (5). Ze woont sinds de zomer van 2024 in Zweden waar ze samen met haar man Thomas een oud huis in het bos renoveert. Ze is docente, zelfstandig ondernemer en ze verkent het Zweedse onderwijs en de Zweedse manier van opvoeden. Ze schrijft iedere maand over wat haar opvalt en deze week gaat het over de Zweedse zoektocht naar een gezonde relatie met je telefoon.

‘Denk eens na over hoeveel tijd je achter een scherm doorbrengt als je bij je kind bent’ staat in de folder die ik zojuist in de brievenbus vond. Alle Zweedse huishoudens met opgroeiende kinderen hebben de brochure van de Zweedse overheid ontvangen. Het doel? Ouders ondersteunen bij het bewust en gezond omgaan met schermtijd.

Want mocht je bij Zweden denken aan kinderen die de hele dag buitenspelen en nooit een tablet vasthouden, dan moet ik je helaas teleurstellen. Ook hier scrollen en gamen kinderen meer dan wordt aanbevolen en ook hier maken ouders en leerkrachten zich zorgen.

Niet alleen kinderen, ook ouders scrollen te veel

Net als in Nederland ligt de schermtijd van kinderen en jongeren hier ver boven de aanbevolen limieten. Waar Nederland de WHO-richtlijnen volgt die je als ouder kunt opzoeken, maakte de Zweedse overheid nu deze folder met daarin specifieke richtlijnen per leeftijdsgroep. (Zie kader.)

Deze campagne past binnen bredere trend in Zweden: een herbezinning op digitalisering in onderwijs en opvoeding. Zo werd al eerder besloten om in het onderwijs de digitale hulpmiddelen voor een groot deel weer in te ruilen voor fysieke schoolboeken en worden schermen in kleuterklassen nu actief ontmoedigd.

Van digitale schoolboeken weer terug naar papier

Schermtijd wordt in de folder Hur pratar ni om skärmar hemma? (Hoe praten jullie thuis over schermen?) nadrukkelijk gekoppeld aan gezondheid en welbevinden. Er wordt uitgelegd dat schermen kostbare tijd kunnen wegnemen van andere zaken die kinderen nodig hebben om zich goed te voelen, zoals slaap, hobby’s en andere activiteiten.

Dit wordt geïllustreerd met een cirkel (denk aan de schijf van vijf) die een wenselijke verdeling laat zien tussen tijd voor slaap, school, hobby’s en schermtijd.

Geen verboden, maar afspraken aan de keukentafel

De folder geeft naast de richtlijnen vooral tips over hoe ouders met hun kinderen kunnen praten over schermgebruik. Er staan vragen in om samen tot duidelijke afspraken te komen. Zo ontstaat er een soort contract voor thuis.

1. Wat willen we doen als we schermen gebruiken?
2. Wanneer en waar willen we in huis zonder schermen zijn? Bijvoorbeeld tijdens het eten, voordat we gaan slapen.
3. Hoe lang gebruiken we schermen op weekdagen en vrije dagen?
4. Wat kunnen we doen in plaats van schermen te gebruiken? Wat is leuk om binnen/buiten te doen?

Wat Zweedse ouders anders doen met hun tijd

Het mooie aan die laatste vraag is dat die niet zozeer gaat over het beperken van schermtijd, maar juist over wat daarvoor in de plaats kan komen. En daar blijken Zweedse ouders goed in: het organiseren en invullen van kindgerichte tijd. Of het nu gaat om de inskolning (de wenperiode op de voorschool waarbij ouders 1 tot 2 weken in school zijn om samen te wennen) of de eerste voetbaltrainingen waarbij ouders wekenlang meetrainen met hun kind: Zweedse ouders worden geacht betrokken te zijn bij de ontwikkeling van hun kind.

Daar bleek ik nog veel van te kunnen leren: toen ik mijn kinderen onlangs meenam naar een kleine binnenspeeltuin in de buurt, had ik me stiekem al een beetje verheugd op wat schermtijd voor mezelf. Terwijl de kinderen zouden spelen kon ik mooi even wat mails beantwoorden, appen met vrienden, regenlaarzen op Vinted zoeken, zo dacht ik… Maar nee. Tot mijn verbazing waren er geen zitplekken voor ouders. Sterker nog: alle ouders speelden mee. Niks geen telefoons en tablets: ik zag vaders volledig opgaan in het restaurantje-spelen en bij de verkleedkleding bleken volledige outfits in volwassenmaten te hangen. Toegegeven: ik moest even over een drempeltje heen, maar wat wàs het leuk.

Eenmaal thuis las ik op de website van de binnenspeeltuin: ‘hier kun je gewoon even bij je kinderen zijn, zonder dat je iets hoeft te doen of gestoord wordt’. Eigenlijk wel een mooie benadering toch? Een schermvrije middag als cadeautje voor ouder en kind.

Verbonden expert

Loth van Veen

Docente en auteur

Loth is docente, auteur, eigenaar van Intermijn en moeder van Pepijn (9), Stach (7) en Teun (5). Loth is opgeleid als docent en gaf jarenlang les in het voortgezet onderwijs en het hbo. Sinds de zomer van 2024 woont Loth met haar gezin in Zweden. Ze renoveert daar een oud huis en verkent het onderwijs in Scandinavië. »

• Zweedse overheid waarschuwt ouders: ‘Leg je telefoon weg als je bij je kind bent’
• Waarom december in Zweden zóveel relaxter is (en wat wij daarvan kunnen leren)
• Column Loth (40) in Zweden: Wat Nederlandse scholen kunnen leren van de Zweden