Lisette Gerbrands Opvoedadviezen vandaag, 13:02

Leestijd: 4 minuten

VeiligheidNL waarschuwt: GPS-horloges geven ouders rust, maar maken kinderen niet veiliger

Je kind fietst voor het eerst alleen naar de bakker. Loopt op de camping naar het winkeltje. Of speelt buiten zonder dat jij steeds om de hoek staat. Voor veel ouders zijn het spannende mijlpalen. Geen wonder dat steeds meer kinderen een GPS-horloge dragen. Even kijken waar ze zijn, voelt geruststellend. Maar volgens consultant kinderveiligheid Zeina Bassa van VeiligheidNL, het landelijke kenniscentrum voor letselpreventie, zit echte veiligheid ergens anders. “Een tracker vertelt waar je kind is. Maar uiteindelijk wil je dat je kind zichzelf veilig kan houden.”

“Dat ouders kiezen voor een GPS-tracker begrijp ik heel goed,” zegt Zeina. “Je wilt je kind beschermen en het geeft een geruststellend gevoel als je kunt zien waar het is. Daar is niets mis mee. Mijn zorg zit ook niet in de technologie, maar in de vraag waar we ons vertrouwen op baseren.”

Want een GPS-horloge doet volgens haar maar één ding. “Het laat zien waar een kind is. Maar het leert een kind niet wat het moet doen als het verdwaalt, zich onveilig voelt of hulp nodig heeft. Veilig opgroeien gaat niet over volgen, maar over voorbereiden.”

Veiligheid begint lang voordat je loslaat

Dat voorbereiden begint volgens Zeina niet op het moment dat een kind voor het eerst alleen op pad gaat. “Eigenlijk ben je daar als ouder al jaren mee bezig. Iedere keer dat je samen naar school fietst, een route loopt of een boodschap doet, bereid je je kind voor op zelfstandigheid.” Die voorbereiding zit volgens haar in kleine, dagelijkse momenten.

“Je loopt eerst samen een route. Daarna laat je je kind eens een stukje vooruit fietsen. Of je spreekt af dat het zelf alvast naar de bakker loopt terwijl jij iets verderop bent. Zo zie je hoe je kind reageert en leert je kind stap voor stap hoe het met nieuwe situaties omgaat.”

Er bestaat dan ook geen leeftijd waarop een kind ‘eraan toe’ is. “Het gaat niet om leeftijd, maar om ervaring. Heeft je kind al kunnen oefenen? Heeft het situaties meegemaakt waarin het zelf iets moest oplossen? Veiligheid bouw je samen op.”

Vertrouwen laat zelfvertrouwen groeien

Volgens Zeina vergeten we soms hoeveel invloed ons eigen vertrouwen heeft op kinderen. “Wanneer jij als ouder zegt: ‘Ik weet dat jij dit kunt’, gebeurt er iets heel moois. Een kind voelt dat vertrouwen. En juist daardoor groeit het zelfvertrouwen.” Dat werkt volgens haar ook andersom.

“Als een kind denkt dat papa of mama alleen durft los te laten omdat ze via een tracker kunnen meekijken, zit de veiligheid buiten het kind. Terwijl je juist wilt dat die veiligheid ín het kind komt te zitten.” Daarom vindt ze het belangrijk dat ouders zichzelf een eerlijke vraag stellen. “Laat ik mijn kind dit doen omdat het eraan toe is? Of omdat ík mee kan kijken? Dat verschil is groter dan het misschien lijkt.”

Het mag misgaan

Dat klinkt misschien spannend, erkent Zeina. “Natuurlijk vind je het als ouder spannend als je kind voor het eerst alleen op pad gaat. Dat hoort erbij.” Toch hoort ook een keer verkeerd lopen, iets vergeten of even schrikken bij zelfstandig worden. “Juist doordat niet alles vlekkeloos verloopt, leren kinderen. Als alles altijd wordt voorkomen, missen ze die ervaring.”

Dat betekent volgens haar niet dat je kinderen zomaar moet loslaten. “Je maakt vooraf afspraken. Op een camping kun je bijvoorbeeld bespreken: wat doe je als je ons kwijtraakt? Welke herkenningspunten zie je? Bij wie vraag je hulp? Door daar vooraf over na te denken, geef je een kind iets mee waar het later op kan terugvallen.”

Belangrijkste gesprek

Misschien wel het meest onderschatte onderdeel van veilig opgroeien, vindt Zeina, is wat er gebeurt ná zo’n oefenmoment. “Veel ouders vragen vooraf of alles duidelijk is, maar vergeten achteraf te vragen hoe het ging.” Juist in dat gesprek zit volgens haar de echte groei. “Vraag eens: wat ging goed? Wat vond je spannend? Wat zou je de volgende keer anders doen? Zo leert een kind reflecteren op zijn eigen keuzes.”

Dat heeft nog een tweede voordeel. “Jij leert als ouder ook je kind steeds beter kennen. Waar voelt het zich zeker over? Waar twijfelt het nog? Welke volgende stap past wél en welke nog niet?” Zo ontstaat vertrouwen dat is gebaseerd op ervaringen, niet op controle.

De discussie

Betekent dit dat Zeina tegen GPS-horloges is? Absoluut niet. “Voor mij gaat het uiteindelijk om wat een kind nodig heeft om veilig en zelfstandig op te groeien. Daarom is de uitdaging om te blijven investeren in wat een kind uiteindelijk zelf moet leren, in plaats van te gaan vertrouwen op technologie. Een tracker neemt die voorbereiding niet over.  Kinderen groeien naar zelfstandigheid doordat ze vaardigheden ontwikkelen, niet doordat wij ze kunnen volgen.”

Volgens haar draait het uiteindelijk om een andere vraag.. “De echte vraag is: wat hebben kinderen nodig om zichzelf veilig te houden? Investeer niet alleen in technologie, maar vooral in de relatie met je kind. Maak afspraken, oefen samen, praat na en geef vertrouwen. Want uiteindelijk wil je niet dat de verbinding tussen jou en je kind via een tracker loopt. Je wilt dat die zit in jullie onderlinge band. Dáár ontstaat echte veiligheid.”

Geschreven door Lisette Gerbrands

Als moeder van twee zoons van 7 en 3 jaar ziet Lisette (1985) dagelijks hoe groot de afstand kan zijn tussen theorie en praktijk. Die ervaring neemt ze mee in haar werk, waarin journalistieke nieuwsgierigheid en herkenbare verhalen samenkomen. Met haar achtergrond in Communicatie schrijft ze vanuit Den Bosch verhalen die laten zien dat er niet één juiste aanpak bestaat. Ze biedt ouders herkenning, nuance en perspectief in een fase van het leven waarin vragen vaak belangrijker zijn dan antwoorden.