Adoptiecoach Roberto Schipper: hoe onverwerkt adoptietrauma bijna zijn gezin kostte

Toen Roberto Schipper in 1978 als baby van drie maanden naar Nederland kwam, wist hij niet hoe sterk adoptie zijn leven zou beïnvloeden. Pas toen hij zelf vader werd, begreep hij hoe diep het vroege verlies doorwerkte in de relatie met zijn kinderen.

Toen zijn oudste zoon zestien jaar geleden werd geboren, voelde Roberto direct een connectie. “Ik zag dat hij op me leek en vond dat prachtig. Maar achteraf zie ik dat ik toen nog niet bezig was met de pijn van mijn adoptie. Als ik nu opnieuw vader zou worden, zou ik dat emotioneel heel anders beleven.”

Als adoptiecoach begeleidt Roberto geadopteerden die worstelen met trauma, identiteit en verslaving Bron: Eigen beeld

Roberto heeft twee zoons van zestien en dertien jaar. Pas toen psychische klachten hem dwongen naar zichzelf te kijken, zag hij hoe zijn kinderen hem een spiegel voorhielden. “Daarvoor kon ik eigenlijk nog niet echt reflecteren.”

Hoe beïnvloedde Roberto’s adoptie de band met zijn oudste zoon?

Tijdens die zoektocht kwam hij uit bij zijn adoptie. “Als je geadopteerd wordt, word je ontworteld. Je wordt afgestaan of weggehaald bij je moeder. Die breuk tussen moeder en kind is traumatisch en draag je je hele leven mee.”

Pas de afgelopen jaren realiseerde hij zich hoeveel die ervaring zijn leven had bepaald. “Tot mijn 35e huppelde ik er eigenlijk doorheen. Maar toen ik kinderen kreeg, werd alles ingewikkelder. Relaties aangaan met mensen, en dus ook met je kinderen, is voor mij altijd moeilijk geweest.”

Waarom voelde Roberto zich buitengesloten na de geboorte van zijn kind?

Vooral bij zijn oudste zoon kwamen diepgewortelde trauma’s naar boven. “Ik had gevoelens dat mijn zoon mijn plek innam ten opzichte van mijn vrouw. Voor zijn geboorte waren wij altijd samen. Toen hij kwam, voelde ik me buitengesloten. Dat is natuurlijk heel logisch, maar door mijn trauma’s kon ik daar niet goed mee omgaan.”

Hij schuwt de moeilijke waarheid niet. “Echt houden van mijn zoon was voor mij ingewikkeld. Niet omdat ik niet van hem hield, maar omdat ik het niet kon voelen. Jarenlang heb ik het ouderschap op de automatische piloot gedaan. Ik kopieerde hoe mijn vader mij had opgevoed. Niet vanuit echte verbinding.”

De kliniekopname die alles veranderde

Drieënhalf jaar geleden liep alles vast. Roberto worstelde met verslavingsgedrag, psychische klachten en voelde zich steeds verder verwijderd van zichzelf en zijn gezin.“Op een gegeven moment schaamde ik me zo diep dat ik het liefst wilde vluchten. Toch koost hij voor zijn gezin en liet hij zich opnemen in een kliniek. Daar ontdekte hij hoe sterk zijn worstelingen samenhingen met zijn adoptie en de pijn die hij jarenlang had weggestopt.

“In therapie heb ik kunnen voelen hoe het was toen mijn moeder mij afstond. De pijn, het verdriet en de boosheid kwamen eruit. Dat is misschien wel de grootste hulp geweest die ik ooit heb gekregen. Op dat moment begon mijn echte reis. Toen vielen allerlei puzzelstukjes op hun plek.”

Hoe adoptietrauma volgens Roberto wordt doorgegeven aan de volgende generatie

Het inzicht bracht niet alleen begrip voor zichzelf, maar ook voor zijn rol als vader.“Mijn adoptiereis ging ineens niet meer alleen over mijn verleden. Het ging ook over de man die ik wil zijn. Als echtgenoot. Als vader.”

Tegelijk ziet hij de gevolgen die zijn trauma’s hebben gehad voor zijn kinderen. “Mijn kinderen hebben vanaf hun geboorte een vader gehad met veel pijn en onverwerkte trauma’s. Daar hebben zij in de verbinding met mij last van gehad.”

Waarom zijn zoon uiteindelijk zelf hulp zocht

De laatste twee jaar gaat het beter en dat merken zijn kinderen ook. Zijn oudste zoon liep tegen vergelijkbare problemen aan en zocht daarvoor hulp. “Mijn oudste en ik lijken enorm op elkaar. Dat maakt het soms ingewikkeld, maar ook helpend.”

Wanneer het gesprek op generatietrauma komt, wordt Roberto zichtbaar geraakt. “Als je het hebt over het doorgeven van trauma van de ene generatie op de andere, dan zijn wij helaas een klassiek voorbeeld. Dat vind ik verdrietig. Tegelijkertijd heb ik veel respect voor mijn zoon dat hij zelf aan de slag is gegaan. Dat werkt ook helend voor mij.”

Is adoptie in Nederland nog toegestaan?

In Nederland wordt het ontraden om een nieuwe procedure te starten voor het adopteren van een kind uit het buitenland. Procedures die gestart zijn, lopen nog door. Adoptie van een in Nederland geboren kind blijft mogelijk.

Interlandelijke adoptie wordt in een periode van 6 jaar zorgvuldig afgebouwd. Op deze manier kunnen landen van herkomst en vergunninghouders zich voorbereiden op de situatie waarin Nederland stopt met interlandelijke adoptie. Daarnaast krijgen aspirant-adoptiefouders met deze afbouwtermijn een redelijke periode om hun adoptieprocedure voort te zetten. Met dit afbouwplan geeft staatssecretaris Struycken uitvoering aan de motie die op 16 april jl. door de Tweede Kamer is aangenomen om interlandelijke adoptie af te bouwen. Deze motie volgt op het rapport van de Commissie Joustra uit 2021 waarbij is vastgesteld dat ook in een strenger ingericht systeem de kans op misstanden niet kan worden uitgesloten.

Roberto heeft zich jarenlang schuldig gevoeld tegenover zijn kinderen, maar kijkt daar inmiddels anders naar.“Ik zie het meer als levenslessen die ik heb moeten leren. Als je blijft handelen vanuit schuld, wordt het leven heel ingewikkeld.”

Toch wordt het onderwerp thuis niet vermeden. Toen Roberto zijn oudste zoon vertelde dat hij zijn biologische moeder wilde gaan zoeken, reageerde die aanvankelijk boos.“Hij zei: ‘Waarom zou je haar zoeken? Zij heeft jou toch in de steek gelaten?’ Later begreep ik dat hij ook bang was dat ik hem in de steek zou laten als ik haar zou vinden. Dat zijn mooie, maar ook confronterende gesprekken.”

Wat Roberto anders zou doen voordat hij kinderen kreeg

Met de kennis van nu had hij sommige dingen anders aangepakt.“Als ik had geweten hoeveel impact mijn adoptietrauma’s op mijn leven zouden hebben, dan was ik daar eerst mee aan de slag gegaan voordat ik kinderen kreeg. Het heeft me bijna mijn gezin gekost en het heeft mijn kinderen veel gekost.”

Wel vindt hij dat er eerlijker gesproken moet worden over ouderschap. “Mensen benadrukken vaak vooral de mooie kanten, terwijl het ook veel van je vraagt. Je moet stabiel zijn en stevig in je schoenen staan. Dat mag best benoemd worden.”

Inmiddels zet Roberto zijn ervaringen in om anderen te helpen. Als adoptiecoach begeleidt hij geadopteerden die worstelen met trauma, identiteit en verslaving. “Jarenlang heb ik geprobeerd mijn pijn weg te stoppen. Nu geloof ik juist dat het eerlijke verhaal verteld moet worden. Alleen dan kan er iets helen.”