Loth van Veen Columns 3 jun 2026, 09:40

Leestijd: 4 minuten

Zweeds initiatief voor 9-jarigen verrast ouders: ‘Begin vóór de puberteit over gevoelens’

We leren kinderen hoe ze hun tanden moeten poetsen. We leren ze oversteken, fietsen, hun veters strikken en hun jas ophangen. Allemaal belangrijk. Maar hoe bewust leer ik mijn kinderen eigenlijk om te praten over wat ze voelen?

Loth van Veen is moeder van Pepijn (10), Stach (8) en Teun (6). Ze woont in Zweden. Loth is docent en zelfstandig ondernemer en verkent het Zweedse onderwijs en de Zweedse manier van opvoeden. Ze schrijft regelmatig over wat haar opvalt. Deze keer over een Zweeds boekje dat ouders helpt om met hun kind te praten over gevoelens, ruim voordat de puberteit begint.

Die vraag kwam bij me op toen ik hier in Zweden een boekje in de brievenbus kreeg. Mijn zoon wordt bijna negen, nog 68 nachtjes om precies te zijn, en net als andere ouders van bijna-negenjarigen kreeg ik een boekje toegestuurd over mentale gezondheid.

Een boekje over mentale gezondheid op de deurmat

Het boekje heet Livsviktiga snack. In het Nederlands zou je dat kunnen vertalen als: belangrijke gesprekken over het leven. Het is een initiatief van Suicide Zero, een Zweedse organisatie die zich inzet voor suïcidepreventie. Dat klinkt zwaar, en dat is het onderwerp natuurlijk ook. Maar juist daarom vond ik het opvallend hoe praktisch, toegankelijk en soms zelfs luchtig het boekje is. Het gaat vooral over hoe je als ouder eerder kunt beginnen met praten. Over gevoelens, spanning, verdriet, schaamte, boos zijn en hulp vragen. Over hoe het écht met je gaat.

Praten over gevoelens moet je oefenen

In Zweden is er veel aandacht voor het welzijn van kinderen, dat zie ik dagelijks terug op school en op alle andere plekken waar ik met mijn kinderen kom. Maar de Zweden staan niet per se bekend als uitblinkers in delen wat er in je omgaat. Misschien is zo’n boekje juist daarom nodig. Niet omdat ouders niet betrokken zijn, maar omdat praten over gevoelens iets is wat je moet oefenen. Thuis, op school, in het gewone leven.

Waarom Zweden niet wacht tot er problemen zijn

Wat ik sterk vind, is dat mentale gezondheid hier niet wordt neergezet als iets waar je pas over begint als er zorgen zijn. Het boekje wordt breed aangeboden aan ouders van alle kinderen rond de negen jaar. Niet omdat er iets aan de hand is, maar juist omdat er niet iets aan de hand hoeft te zijn. Eigenlijk is dat heel logisch. We wachten ook niet tot een kind gaatjes heeft voordat we uitleggen hoe tandenpoetsen werkt. Waarom zouden we dat met praten over gevoelens anders doen?

Waarom negen jaar precies de juiste leeftijd is

Die leeftijd is slim gekozen. Negen jaar is nog jong. Veel kinderen zijn dan nog open, nieuwsgierig en dichtbij. Tegelijk komt de puberteit dichterbij. De jaren waarin je als ouder misschien steeds vaker een zucht krijgt in plaats van een antwoord. Juist daarom is het slim om eerder te beginnen. Niet wachten tot je kind zich terugtrekt, maar nu al bouwen aan taal en vertrouwen.

Kinderen hebben woorden nodig voor hun gevoelens

Kinderen hebben woorden nodig voor wat er vanbinnen gebeurt. Als je niet weet hoe je moet zeggen dat je gespannen bent, teleurgesteld, jaloers, bang of overprikkeld, wordt het veel moeilijker om hulp te vragen. En als je als kind nooit hebt geoefend met praten over gevoelens, is het nogal wat om daar ineens mee te beginnen op het moment dat je vastloopt.

Wat ouders hierin kunnen betekenen

Daar ligt ook een taak voor ouders. Niet omdat ouders alles moeten oplossen. Juist niet. Maar wel omdat de dagelijkse gesprekken thuis ertoe doen. Hoe reageer je als je kind boos binnenkomt? Durf je door te vragen als het lastig wordt? Kun je luisteren zonder meteen advies te geven? En ben je zelf eigenlijk gewend om woorden te geven aan wat je voelt?

Niet wachten tot het misgaat

Natuurlijk is een boekje geen oplossing voor alles. Praten over gevoelens voorkomt niet dat kinderen verdriet, stress of problemen tegenkomen. Maar het kan wel verschil maken of een kind woorden heeft. Het is goed dat we het praten over welbevinden normaal zijn gaan maken. Dat we niet pas beginnen als er zorgen zijn of de puberteit al begonnen is, maar eerder. En dat het iets gewoons is, net als tandenpoetsen.

Onze favoriete buitenkleding

Geen Zweedse avonturen zonder degelijke buitenkleding. Wij zetten onze favorieten voor je op een rij.

Bergstein Classic Regenlaarzen kinderen – Jongens – Meisjes – Dark Green € 39,95 bij bol.com Bekijk product →

Fjällräven Kånken Mini Unisex Rugzak – Pink € 59,60 bij bol.com Bekijk product →

Fresk Regenpak voor Kinderen – 2 jaar – Regenkleding met Ritssluiting – Reflecterend – Elastische Afsluitingen – Opvouwbaar – Oudroze – Garden Flowers € 69,95 bij bol.com Bekijk product →

Trixie Kinderparaplu – Mr. Lion – Voor Jongens en Meisjes – Kleine paraplu – Leeuw € 18,13 bij bol.com Bekijk product →

Barts muts € 23,75 bij bol.com Bekijk product →

Verbonden expert

Loth van Veen

Docente en auteur

Loth is docente, auteur, eigenaar van Intermijn en moeder van Pepijn (10), Stach (8) en Teun (6). Loth is opgeleid als docent en gaf jarenlang les in het voortgezet onderwijs en het hbo. Sinds de zomer van 2024 woont Loth met haar gezin in Zweden. Ze renoveert daar een oud huis en verkent het onderwijs in Scandinavië. »

• ‘We emigreerden voor een rustiger leven met onze kinderen. Dit leerden we pas toen we er waren’
• Moniek den Haan: ‘In Thailand besefte ik pas hoeveel haast ik altijd had als moeder’
• Zweeds initiatief voor 9-jarigen verrast ouders: ‘Begin vóór de puberteit over gevoelens’

Geschreven door Loth van Veen

Loth van Veen is docent, auteur en moeder van Pepijn (10), Stach (8) en Teun (6). Ze woont in Zweden. Loth is docent en zelfstandig ondernemer en verkent het Zweedse onderwijs en de Zweedse manier van opvoeden. Ze schrijft regelmatig over wat haar opvalt.