Loth van Veen Columns vandaag, 11:02

Leestijd: 8 minuten

‘We emigreerden voor een rustiger leven met onze kinderen. Dit leerden we pas toen we er waren’

Steeds meer Nederlandse gezinnen dromen van een leven in het buitenland. Minder haast, meer natuur en meer tijd voor elkaar. Maar hoe is het echt om met kinderen opnieuw te beginnen in een ander land? Loth, die in Zweden woont, en Talitha, die vorig jaar naar Spanje verhuisde, schrijven elkaar over wat emigreren hun gezin heeft geleerd.

Loth is ondernemer, docent en moeder en woont sinds 2024 in Zweden. In de serie ‘Opvoeden over de grens’ wisselt ze van gedachte met andere ouders die (tijdelijk) in het buitenland wonen. Wat kunnen we leren van andere landen en culturen als het gaat om opvoeding en onderwijs?

Brief van Talitha uit Spanje

Hoi Loth,

Wat bijzonder om elkaar via deze weg te spreken over iets wat zo’n grote impact heeft gehad op ons leven: emigreren. Afgelopen zomer verhuisden wij met ons gezin (Sjoerd, Finn (7), Dide (5) en ik) naar Jalón, in de regio Alicante. Een dorpje tussen de bergen, op ongeveer een half uur van de kust.

Onze band met deze regio begon eigenlijk al dertien jaar geleden, toen mijn ouders besloten hier te overwinteren in Calpe. Destijds voelde Spanje vooral als vakantie: zon, zee, ontspannen weken samen. Nooit met het idee dat we hier ooit écht zouden wonen.

Toch leefde bij Sjoerd al langer de wens om een periode buiten Nederland te wonen. Zelf had ik daar juist minder behoefte aan. Misschien omdat ik als kind al een groot deel van de wereld had gezien. Toen ik twee was, emigreerden mijn ouders naar Kenia. Later woonden we ook in Zimbabwe en om mijn school af te ronden zat ik drie jaar op kostschool in Zuid-Afrika. Op mijn achttiende verhuisde ik alleen terug naar Nederland om te studeren, misschien wel de moeilijkste stap uit mijn leven.

Mijn behoefte aan avontuur voelde daardoor eerlijk gezegd een beetje ‘op’. Ik verlangde juist naar rust en stabiliteit. Totdat we kinderen kregen…

Waarom we Nederland achter ons lieten


Vanaf dat moment begon er langzaam iets te wringen. We merkten dat we verlangden naar een ander ritme van leven. Minder haast. Meer buiten zijn. Meer ruimte. Een leven waarin kinderen opgroeien met zand tussen hun tenen, zon op hun huid en bergen en zee als vanzelfsprekend decor.

Vijf jaar geleden verruilden we Utrecht al voor Nijmegen, op zoek naar meer rust en ruimte. Maar ergens bleef het gevoel dat we nóg dichter wilden leven bij wat echt belangrijk voor ons voelde.

Langzaam groeide het idee om Nederland te verlaten. Niet als vlucht, maar als bewuste keuze voor een andere manier van leven: minder drukte, minder ‘moeten’, meer samen buiten leven en uiteindelijk ook hypotheekvrij. Toen we eenmaal serieus gingen nadenken over emigreren, wist ik ook meteen één ding zeker: ik wilde dichter bij mijn ouders wonen. Daarom moest onze nieuwe woonplek binnen ongeveer een half uur van hen vandaan liggen. Hoe ging dat bij jullie? Was er ook zo’n langzaam groeiend gevoel dat het anders mocht?

Niet het huis, maar de school kwam eerst

Onze zoektocht begon opvallend genoeg niet bij een huis, maar bij een school. In Nijmegen waren we heel blij met de vrije school en we hoopten iets vergelijkbaars in Spanje te vinden. We bekeken verschillende alternatieve onderwijsconcepten, Montessori, Waldorf, Jenaplan, omdat onderwijs voor ons altijd belangrijk is geweest. In Nederland voelde dat soms alsof je een enorme luxe aan keuzes hebt.

Maar hoe langer we zochten, hoe duidelijker het werd dat niet alleen de school belangrijk was, maar juist ook de omgeving eromheen. Via een ander Nederlands gezin kwamen we in contact met een klein dorpsschooltje. Zij vertelden met zoveel warmte over de school en het leven in het dorp, dat we besloten de sprong te wagen.

Het onderwijs voelt hier heel anders dan in Nederland. Kleiner, minder commercieel, minder gericht op profilering naar buiten toe. De school heeft slechts 74 leerlingen en inschrijven kan alleen als je officieel in het dorp woont. Dat vond ik in het begin best spannend. Want kies je dan nog echt bewust voor een schoolconcept, of geef je je over aan de plek waar je terechtkomt? Achteraf denk ik dat juist dát misschien wel één van de grootste lessen van emigreren is geweest.

‘De wifi-verbinding tussen moeder en kind’


Toen de kinderen eenmaal begonnen op school, vond ik dat eerlijk gezegd enorm emotioneel. Ik heb wat afgehuild na het wegbrengen… Tegelijkertijd voelde de sfeer vanaf dag één warm en ontspannen. Ouders lopen hier ’s ochtends gewoon rustig binnen tussen 08.55 en 09.15. Geen haastige overdracht aan de deur, maar een zachte landing in de dag. In de klas van mijn zoon ruik je essentiële oliën en staat Enya op de achtergrond aan. Alleen dat al voelde als een wereld van verschil.

De schooldirecteur zei letterlijk tegen mij dat ik vooral dichtbij moest blijven totdat ik via ‘de wifi-verbinding tussen moeder en kind’ voelde dat het goed was. Ik moest daar zó om lachen, maar tegelijkertijd voelde ik me ook gezien als moeder. Wat me daarnaast opvalt, is hoe fysiek en liefdevol leerkrachten hier met kinderen omgaan. Ze raken kinderen veel aan: een knuffel, een hand op een schouder, een kus op het hoofd. Voor onze kinderen werkt dat ontzettend goed. Het contact voelt warm en menselijk.

Nu we bijna een jaar verder zijn, merken we hoeveel rust dit leven ons brengt. Natuurlijk missen we soms dingen uit Nederland, maar het leven voelt hier zachter.

De school als hart van het dorp

Wat me misschien nog wel het meest raakt, is hoe sterk de school verbonden is met het dorp. Schoolactiviteiten zijn hier echt van iedereen. Tijdens kerst trad iedere klas bijvoorbeeld op een andere plek in het dorp op, waardoor het hele dorp betrokken raakte. Daarbij werd alleen Valenciaanse muziek gebruikt en ineens begonnen onze kinderen die lokale cultuur helemaal eigen te maken. Tot mijn verrassing ging ik die muziek zelf ook steeds meer waarderen.

Ik ben heel benieuwd hoe dat bij jullie gaat. Is school bij jullie ook zo verweven met het dorp of de omgeving? En hoe hebben jullie het ervaren om kinderen in een andere taal en cultuur te laten landen?

Brief van Loth uit Zweden

Hej Talitha,

Heel herkenbaar: emigreren is één grote oefening in overgave. Daar moest ik aan denken toen een tijdje terug de Nederlandse emigratiebeurs weer plaatsvond. In mijn tijdlijn verschenen ook allerlei “emigratiecoaches”. Blijkbaar hebben veel mensen de wens om opnieuw te beginnen, maar tegelijkertijd ook de behoefte om grip te houden. Niet zo gek natuurlijk, want emigreren raakt aan alles: werk, identiteit, vriendschappen, opvoeding. Het onderzoeken, voorbereiden en je laten begeleiden geeft dan een gevoel van houvast. Alsof je met genoeg informatie minder last hebt van onzekerheid. Wat voor een deel natuurlijk waar is.

Je kunt emigreren niet volledig voorbereiden

Maar: een emigratie laat zich natuurlijk niet echt plannen. Je kunt nog zoveel lijstjes maken, podcasts luisteren of webinars volgen, volledige zekerheid krijg je niet. Er komt altijd een moment waarop je jezelf moet afvragen: gaan we, of niet?

Voor mij en mijn gezin lonkte het avontuur. Ik was zo nieuwsgierig naar hoe het is om in een ander land te leven! Het leren kennen van de cultuur, de omgeving, de mensen… Jezelf opnieuw uitvinden op een nieuwe plek. Zo’n keuze is natuurlijk altijd een package deal: onzekerheid, opnieuw beginnen, fouten maken, zoeken, twijfelen, dat krijg je er dan automatisch ook bij!

Opnieuw leren hoe alles werkt

Dat ongemak en die onzekerheid voelde ik zeker in de eerste periode hier in Zweden. Je begint soms weer helemaal van voren af aan. Het doet me soms denken aan ganzenbord vroeger als je op de slapende gans terecht kwam. Hoe werken de dingen hier? Van het maken van een tandartsafspraak tot het organiseren van speelafspraken voor de kinderen: je weet niets! Je spreekt de taal niet, je kent de ongeschreven regels niet. Het verdragen van dat ongemak, daar leer ik nog iedere dag in. Gewoon maar proberen, soms je neus stoten en het nog een keer proberen.

Waarom wij bewust voor een lokale school kozen

Jullie keuze voor de lokale school snap ik helemaal. Zo leer je de taal, de cultuur en de mensen echt kennen. Toen wij hiernaartoe verhuisden, hadden we ook voor een internationale school in een nabijgelegen stad kunnen kiezen. Om eerlijk te zijn is die optie niet eens in me opgekomen. Ik vind het heerlijk dat de jongens alle kinderen in het dorp kennen en dat onze oudste inmiddels zelf af en toe op de fiets naar school gaat. Aan de andere kant zie ik ook toffe verhalen van ouders met kinderen op internationale scholen voorbijkomen. Met zoveel nationaliteiten samen leren lijkt me ook wel heel tof. En als je Engelstalig onderwijs volgt gaat er natuurlijk ook weer een hele wereld voor je open.

Een goede keuze voelt soms pas later goed

Het hele proces van keuzes maken vind ik echt fascinerend. Niet voor niets heb ik er natuurlijk ook mijn werk van gemaakt. Tegen jongeren die ik begeleid bij hun studiekeuze zeg ik vaak: ‘Het gaat er niet om wát je kiest, maar dát je kiest en er iets van maakt’. Daar geloof ik echt in. Het is zinvol om informatie te verzamelen over jezelf en de opties die je hebt, zodat je een bewuste keuze maakt. Maar vaak ontdek je onderweg pas wat echt bij je past. En dan moet je er iets van zien te maken: bijsturen, vallen en weer opstaan.

Wat heeft emigreren jullie geleerd over kiezen: moet een keuze vanaf het begin ‘goed voelen’, of groeit dat gevoel juist pas nadat je gekozen hebt?

Hej då!

Musthaves van deze zomer volgens de redactie:

Verbonden expert

Loth van Veen

Docente en auteur

Loth is docente, auteur, eigenaar van Intermijn en moeder van Pepijn (10), Stach (8) en Teun (6). Loth is opgeleid als docent en gaf jarenlang les in het voortgezet onderwijs en het hbo. Sinds de zomer van 2024 woont Loth met haar gezin in Zweden. Ze renoveert daar een oud huis en verkent het onderwijs in Scandinavië. »

• ‘We emigreerden voor een rustiger leven met onze kinderen. Dit leerden we pas toen we er waren’
• Moniek den Haan: ‘In Thailand besefte ik pas hoeveel haast ik altijd had als moeder’
• Zweeds initiatief voor 9-jarigen verrast ouders: ‘Begin vóór de puberteit over gevoelens’

Geschreven door Loth van Veen

Loth van Veen is docent, auteur en moeder van Pepijn (10), Stach (8) en Teun (6). Ze woont in Zweden. Loth is docent en zelfstandig ondernemer en verkent het Zweedse onderwijs en de Zweedse manier van opvoeden. Ze schrijft regelmatig over wat haar opvalt.