Pubers leren plannen? Deze 8 trucs werken beter met hun brein (en geven minder gedoe thuis)
Je puber heeft een toetsweek, maakt keurig een planning en houdt zich er vervolgens totaal niet aan. Herkenbaar? Volgens pubercoach Femke Wester hoeft dat niet alleen onwil te zijn. Met kleine taken, snelle beloningen en meer vrijheid kun je een planning maken die veel beter bij pubers past.
Waarom een gewone planning voor een puber vaak niet werkt
Dat puberhersenen ietsje anders werken dan die van ons, dat weten we nu wel. Ze kunnen minder goed langetermijndenken, overzicht houden, plannen. Ze zijn gevoeliger voor korte termijn beloningen en vluchten sneller dan wij in afleiding. Toch duwen we ze bijna altijd nog een manier van plannen door de strot die voor óns, volwassenen, werkt. Men roept dingen als: “Ze moeten het toch ooit leren” of “Zo hou je het korte termijn denken in stand”. Of er wordt überhaupt niet nagedacht over hoe je een planning maakt die rekening houdt met puberhersenen. Een gemiste kans en ook onnodig.
Zo gebruik je beloningen om je puber aan het plannen te krijgen
Hoe maak je dan een puber-proof planning? Door rekening te houden met hun gevoeligheid voor dopamine kicks, hun kortere aandachtsspanne en behoefte aan korte termijn motivatie.
- Zorg dat de taken op de planning kort zijn. Doorkrassen is lekker, zorg dat er veel door te krassen of af te vinken valt. Bovendien zijn korte taken minder onoverzichtelijk stom dan ‘drie uur woordjes leren’.
- Zorg dat er ook makkelijke taken op staan. Broodbakje op het aanrecht, tas openritsen etc. Weer lekker snel door te strepen én makkelijk te voltooien. Dat voelt weer lekker.
- Maak de eerste taak van de dag bizar klein. Zoals opstaan van de bank en een slok water nemen. Opstaan van de bank / beginnen is vaak het moeilijkst van alles.
- Zet er beloningen op. Bijvoorbeeld: Na elke drie taken iets leuks doen.
- Zet er ook random leuke dingen op. Dan is het checken van je planning niet alleen maar doffe ellende. Leuke dingen voor jezelf, maar ook iets voor een ander. Daar wordt je vaak nog gelukkiger van dan alleen iets voor jezelf doen.
- Maak je planning op mooi papier. Plak er stickers op, of glitter. Gebruik mooie stiften of potloden of een speciale fantastische ‘planningspen’ waarmee je alleen op je planning schrijft.
Een puber hoeft zich juist níét altijd aan de planning te houden
Dan nog iets: Je hoeft je niet aan je planning te houden. Je mag het uitgummen, doorstrepen en weer opnieuw inplannen. Gaat niemand dood aan.
- Plannen is oefenen met tijd. Niemand wordt geboren met aangeboren kennis over hoe lang je over 5 wiskundeopgaven doet. Weet jij veel! Je komt er pas achter als je gokt en het inplant. Ga je over je planning heen? Weer wat geleerd, volgende keer beter. Ben je juist eerder klaar? Ook weer wat geleerd en gratis vrije tijd erbij. Een planning is een leidraad waarmee je je gebruiksaanwijzing leert kennen.
- Plannen is oefenen met prioriteit. “Shit, had toch beter eerst geschiedenis kunnen doen, nu heb ik te weinig tijd voor die toets en Engels wel af maar dat wist ik toch eigenlijk al.” Je hoeft niet vanaf de brugklas ineens te weten hoe je je prioriteiten verdeelt. Daar mag je, al plannend, achter komen.
Als je je puber op deze manier leert plannen, zal het misschien nooit leuk worden, maar wel makkelijker en met een stuk minder ‘pffff heb je je weer niet aan je planning gehouden’ gezeur. Zo krijgen ze alleen maar meer nare associaties met plannen en daar gaat het niet ineens soepeler van. In tegendeel.
Dus: Leer ze een lekkere ‘snoepjes’ planning maken en geef ze de vrijheid om hun planning te gebruiken om zichzelf te leren kennen, in plaats van zichzelf mee af te straffen. Daar wordt ook jou leven leuker van. En wie weet je eigen planning ook.
:format(jpeg):background_color(fff)/https%3A%2F%2Fwww.jmouders.nl%2Fwp-content%2Fuploads%2F2025%2F04%2FWhatsApp-Image-2025-04-29-at-09.14.56.jpeg)