Lisette Gerbrands Persoonlijke verhalen vandaag, 13:00

Leestijd: 6 minuten

Moeder van een thuiszitter: ‘Mijn dochter liet zien waar het systeem tekortschiet’

Jarenlang vocht Mendy Waaijen samen met haar dochter Kyra om een plek te vinden waar zij zich veilig genoeg voelde om te kunnen ontwikkelen en leren. Wat begon als buikpijn en tranen bij het afscheid op de basisschool, groeide uit tot een jarenlange zoektocht langs scholen, hulpverlening en instanties.

“De signalen waren er eigenlijk al vanaf de kleuterklas. Elke ochtend was er buikpijn, verdriet en spanning als ik haar naar school bracht. We dachten steeds dat het vanzelf beter zou worden. Dat ze eraan zou wennen. Maar het werd alleen maar moeilijker.”

Na de scheiding van haar ouders, meer onrust in de klas en pestervaringen nam de spanning verder toe. “Iedereen deed zijn best. Wij als ouders, de school, hulpverlening. Toch voelde ik steeds sterker dat we niet langer harder moesten trekken aan Kyra. Niet omdat ze niet wilde, maar omdat ze niet meer kon.”

Een strijd die niemand zag

Toen Kyra thuis kwam te zitten op haar 10de, begon volgens Mendy pas de zwaarste periode. “Veel mensen denken dat thuiszitten rust betekent. Voor ons begon toen juist de overlevingsstand. Kyra verloor steeds meer het vertrouwen in zichzelf en de wereld. Ze kreeg paniekaanvallen, sliep nauwelijks en raakte steeds verder geïsoleerd. Ze verlangde intens naar sociale contacten met leeftijdsgenoten, maar juist dat verlangen bracht haar telkens weer terug naar een omgeving waarin ze opnieuw vastliep.”

Ook voor Mendy zelf veranderde het leven volledig. “Naast het verliezen van inkomen door het moeten stoppen met werken door vermoeidheid en de zorg voor Kyra, voelde ik ook voortdurend angst en onzekerheid.

Dat mijn dochter verder zou afglijden. Dat ik de verkeerde keuzes maakte. Voor iedere nieuwe schoolstart, omdat ik wist hoeveel spanning dat haar kostte. Maar ook voor de gesprekken met instanties. Iedere keer opnieuw moest ik uitleggen waarom mijn dochter niet naar school kon, terwijl ik voelde dat niemand écht begreep wat er met haar gebeurde.”

Als alleenstaande moeder voelde ze zich steeds eenzamer. “Ik miste steun. Niet alleen vanuit instanties, maar ook vanuit mijn omgeving. Veel mensen zagen niet wat zich achter onze voordeur afspeelde. Ze zagen een meisje dat thuis zat. Ze zagen niet de slapeloze nachten, de paniek, de wanhoop en de eindeloze gesprekken waarin ik mijn dochter probeerde moed in te praten terwijl zij het leven soms niet meer zag zitten. En ze zagen niet de ontelbare gesprekken met scholen en hulpverleners. Soms met wel 10 mensen aan de andere kant van de tafel, waarvan sommige mensen Kyra nog nooit gezien hadden”

Op momenten waarop ik vroeg om meer hulp aan huis, omdat de vermoeidheid bij ons beiden, maar vooral bij mij als moeder, te groot voelde, ging het gesprek geregeld opeens over behandeling/opname extern of Kyra ergens anders laten wonen. Terwijl ik slechts vroeg om hulp en steun naast mij, om mij te ontlasten. Dus vertelde ik niet meer altijd eerlijk hoe ik me voelde en wat er werkelijk achter onze deuren gebeurde, wetende dat onvrijwillige uithuisplaatsing of behandeling Kyra’s vertrouwen in de wereld en gevoel van veiligheid alleen maar verder zou afbreken.

“Dat was misschien wel mijn grootste angst. Dat iemand zou besluiten dat ik mijn dochter niet gaf wat zij nodig had, terwijl ik juist dag en nacht vocht om te zorgen dat het leven voor haar weer draaglijk en zinvol ging voelen. Dat gevoel van machteloosheid gun ik geen enkele ouder.”

Aan de andere kant van de tafel

Juist die strijd was extra confronterend voor Mendy. Ze werkte zelf 10 jaar lang als leerplichtambtenaar en kende het onderwijs van binnenuit. “Vlak voordat Kyra uitviel, had ik mijn baan opgezegd en was ik begonnen aan de pabo deeltijd. Ik stond zelf voor de klas, terwijl mijn eigen dochter vastliep in datzelfde systeem. Ik kon dus nog beter zien van dichtbij hoe het er in scholen aan toe gaat en begin Kyra nog beter te begrijpen dan ik al deed.

Tegelijkertijd zat ik ineens als moeder tegenover oud-collega’s aan tafel.” Dat veranderde haar kijk. “Ik hoorde mensen uitspraken doen die ik vroeger zelf ook geregeld had gedaan. Niet vanuit onwil, maar omdat je binnen een systeem leert op een bepaalde manier te kijken en te denken. Pas toen ik zelf moeder werd van een kind dat niet meer mee kon, begreep ik hoeveel impact die woorden kunnen hebben.”

Steeds opnieuw proberen

Mendy wist eigenlijk al snel dat een terugkeer naar het reguliere onderwijs waarschijnlijk niet zou lukken. Toch besloot ze Kyra niet tegen te houden toen zij het zelf een paar keer opnieuw wilde proberen. “Ze verlangde zó naar vriendschappen en erbij horen. Dat verlangen was groter dan haar angst. Ik wilde haar die ervaring niet ontnemen. Ze moest zelf kunnen voelen wat wel en niet haalbaar was.”

Na een fijne en rustige periode op een particuliere school, waar rust en veiligheid centraal stonden, volgden nog meerdere pogingen binnen het reguliere en speciale onderwijs. Iedere keer liep Kyra opnieuw vast. “Dat brak mijn hart. Niet omdat ze uitviel, maar omdat ik haar iedere keer een stukje van haar vertrouwen in zichzelf en andere mensen zag verliezen.”

Kinderen vertellen ons iets

De afgelopen jaren hebben Mendy niet alleen veranderd als moeder, maar ook als professional. “Ik ben anders gaan kijken naar gedrag. Gedrag is voor mij geen probleem dat opgelost moet worden. Het is informatie. Een kind vertelt ons iets. Als een zenuwstelsel voortdurend in stress of overleving staat, kun je niet verwachten dat leren vanzelf gaat. Veiligheid is geen luxe. Veiligheid is de basis van ontwikkeling.”

Volgens haar ligt daar ook de kern van het thuiszittersvraagstuk. “We blijven vaak zoeken naar manieren waarop een kind zich kan aanpassen aan het systeem. Maar veel belangrijker is de vraag of wij bereid zijn onze systemen aan te passen aan wat kinderen nodig hebben. De meeste mensen in onderwijs en hulpverlening werken met de beste intenties. Dat geloof ik oprecht. Maar goede bedoelingen zijn niet altijd genoeg als het systeem zelf onvoldoende ruimte biedt om werkelijk naar een kind te luisteren.”

Luisteren voordat we oplossen

Als Mendy één boodschap mag meegeven aan andere ouders, professionals en beleidsmakers, is het deze: “Luister. Niet alleen naar wat een kind zegt, maar ook naar wat het laat zien. Achter gedrag zit altijd een verhaal. Achter schooluitval zit vaak meer dan een kind dat niet naar school wil.” Ze hoopt dat haar verhaal uiteindelijk niet alleen leidt tot meer begrip voor thuiszitters, maar vooral tot een andere manier van kijken. “Mijn dochter liet zien waar het systeem tekortschiet. Zij heeft mij geleerd dat ontwikkeling pas mogelijk is als een kind zich werkelijk veilig voelt. Ik hoop dat we ooit stoppen met kinderen passend maken voor onze systemen en beginnen met het bouwen van systemen waarin ieder kind zich welkom, gezien en veilig voelt. Want dat is waar ieder kind recht op heeft.”

Musthave volgens de redactie:

Met de steeds warmere zomers is een airco voor veel gezinnen geen overbodige luxe. Deze compacte mobiele airco zonder afvoerslang zorgt snel voor verkoeling en blaast krachtige, koude lucht. Gebruikers zijn bovendien erg tevreden: het apparaat krijgt op bol een gemiddelde beoordeling van 4,5 uit 5 sterren.

Mobiele airco zonder afvoer-mobiele airco zonder slang-3-in-1 mini-afvoerloze draagbare airconditioner-mobiele airco voor slaapkamer-3 windsnelheden, grote watertank, luchtkoeler voor slaapkamer, thuiskantoor-wit € 43,59 bij bol.com Bekijk product →

Geschreven door Lisette Gerbrands

Als moeder van twee zoons van 7 en 3 jaar ziet Lisette (1985) dagelijks hoe groot de afstand kan zijn tussen theorie en praktijk. Die ervaring neemt ze mee in haar werk, waarin journalistieke nieuwsgierigheid en herkenbare verhalen samenkomen. Met haar achtergrond in Communicatie schrijft ze vanuit Den Bosch verhalen die laten zien dat er niet één juiste aanpak bestaat. Ze biedt ouders herkenning, nuance en perspectief in een fase van het leven waarin vragen vaak belangrijker zijn dan antwoorden.