Lisette Gerbrands Baby vandaag, 12:57

Leestijd: 5 minuten

Je baby lacht als je hem kietelt, maar vindt hij dat wel fijn? Een pedagogisch coach legt uit

Een baby schatert wanneer je hem kietelt. Maar betekent die lach ook dat hij het fijn vindt? Volgens pedagogisch coach voor ouders en kinderen Michelle van Eck niet per se. Vanuit haar visie op respectvolle verzorging pleit ze ervoor om beter te luisteren naar de signalen van jonge kinderen. Want juist in de kleinste momenten leren kinderen of hun gevoelens en grenzen ertoe doen.

Het lijkt zo vanzelfsprekend: je kietelt een baby, hij begint te lachen en dus heeft hij plezier. Toch ligt dat volgens Van Eck genuanceerder. “Lachen door kietelen is voor een groot deel een reflex. Je lichaam reageert op een onverwachte prikkel, maar dat betekent niet automatisch dat je die aanraking prettig vindt. Ook volwassenen kunnen lachen terwijl ze kietelen helemaal niet fijn vinden. Bij baby’s is dat extra ingewikkeld, omdat ze nog niet met woorden kunnen vertellen hoe iets voelt. We zien een lach en vullen daar al snel plezier bij in. Maar weten we eigenlijk wel zeker dat dat is wat een kind ervaart? Daarom zou mijn advies zijn om baby’s en jonge kinderen die nog niet voldoende taal hebben om hun grenzen aan te geven, niet te kietelen. Niet omdat kietelen per definitie verkeerd is, maar omdat we niet goed genoeg kunnen vaststellen hoe die aanraking daadwerkelijk wordt beleefd.”

Het verschil zit in wederkerigheid

Voor Michelle draait het om meer dan de vraag of een kind lacht. Het gaat om de manier waarop ouder en kind contact maken. “Wanneer ik met een baby een woordspelletje of een gebarenspelletje doe, begint de baby soms hard te lachen. De baby kijkt me aan en draait zich met een ontspannen lichaamshouding naar me toe. Dat ervaar ik anders dan wanneer ik onverwacht een kietelmoment inzet. In dat eerste contact zie ik initiatief van beide kanten. De baby reageert op wat ik doe en laat misschien zelfs zien dat hij meer wil. Er ontstaat een soort gesprek, ook al gebruiken we nog geen woorden. Bij kietelen kan de lach daarentegen een automatische reactie zijn. Daarom vind ik het belangrijk om niet alleen naar de lach te kijken, maar ook naar lichaamstaal, ontspanning en het initiatief van het kind.”

Kleine signalen, grote betekenis

Een baby communiceert voortdurend, ook zonder woorden. Door het hoofdje weg te draaien of het lichaam te verstijven, kan een kind laten zien dat iets te veel wordt. Die signalen zijn niet altijd eenvoudig te interpreteren, maar verdienen volgens Michelle wel onze aandacht. “In de eerste levensfase leert een kind vertrouwen op de mensen die het dichtst bij hem staan. Het leert: als ik iets laat zien, wordt daar dan op gereageerd? Word ik gezien? Doet wat ik voel ertoe? Denk aan een baby die zijn hoofd wegdraait van een hapje eten, maar toch een lepel in zijn mond krijgt. Het signaal was er wel, alleen werd er niet naar gehandeld. Als een kind ervaart dat zijn grenzen worden opgemerkt en gerespecteerd, leert het dat het op zijn eigen gevoel mag vertrouwen. Dit gaat natuurlijk over veel meer dan kietelen alleen. Het gaat om de basis van hoe een kind leert omgaan met zichzelf en anderen”, legt Van Eck uit.

De kracht van zachte handen

Juist de alledaagse verzorgingsmomenten spelen daarin een belangrijke rol: een luier verschonen, een slabbetje omdoen of een baby aankleden. Handelingen die volwassenen vaak snel uitvoeren, omdat ze bij de dagelijkse routine horen. “Wij zien verzorging vaak als iets wat moet gebeuren voordat we verder kunnen met de dag. Maar ik zou het juist willen omdraaien: die momenten vormen de basis.

Je kunt bijvoorbeeld eerst het slabbetje laten zien en vertellen dat je het om gaat doen. Of je houdt een washandje uit en wacht even, zodat je kind zelf zijn hand erop kan leggen. Dat lijken kleine dingen, maar zo geef je een kind de kans om te begrijpen wat er gebeurt en eraan deel te nemen. In plaats van dat alles zomaar met hem gebeurt, ontstaat er samenwerking. Een baby heeft meer tijd nodig om informatie te verwerken dan wij vaak denken. Door te vertragen en ruimte te geven voor een reactie, ontdek je hoeveel een kind eigenlijk al kan aangeven.”

Opvoeden vanuit vertrouwen

In haar werk laat Van Eck zich inspireren door de visies van Emmi Pikler en Maria Montessori. Vooral het gedachtegoed van Pikler benadrukt hoe belangrijk respectvolle verzorging, aandachtig contact en ruimte voor eigen initiatief zijn. “Je blijft als ouder verantwoordelijk voor het verloop van de verzorging. Maar binnen die verantwoordelijkheid kun je steeds ruimte geven aan het initiatief van je kind.

Het gaat er niet om dat een kind altijd zijn zin krijgt. Het gaat erom dat het leert dat zijn signalen ertoe doen. Een baby hoeft niet alles zelf te kunnen om toch gehoord te worden. We hoeven niet bang te zijn dat we als ouders alles verkeerd doen. Het begint ermee dat je bereid bent om te kijken, te luisteren en jezelf af te vragen: wat probeert mijn kind mij eigenlijk te vertellen? Soms betekent dat dat je even wacht. Soms dat je een handeling anders aanpakt. En soms dat je iets wat je altijd vanzelfsprekend vond, opnieuw bekijkt.”

Uiteindelijk gaat het niet alleen om wat we met onze kinderen doen, maar vooral om hoe we met hen omgaan. “Ook als ze nog geen woorden hebben, verdienen ze het om gehoord te worden.”

Geschreven door Lisette Gerbrands

Als moeder van twee zoons van 7 en 3 jaar ziet Lisette (1985) dagelijks hoe groot de afstand kan zijn tussen theorie en praktijk. Die ervaring neemt ze mee in haar werk, waarin journalistieke nieuwsgierigheid en herkenbare verhalen samenkomen. Met haar achtergrond in Communicatie schrijft ze vanuit Den Bosch verhalen die laten zien dat er niet één juiste aanpak bestaat. Ze biedt ouders herkenning, nuance en perspectief in een fase van het leven waarin vragen vaak belangrijker zijn dan antwoorden.

Reacties