Lisette Gerbrands Lichaam vandaag, 13:04

Leestijd: 4 minuten

Lactatiekundige onthult 5 effecten van huid-op-huidcontact: ‘Dit gebeurt er écht in het lichaam’

Een pasgeboren baby op de borst van een ouder. Stilte, warmte, ademhaling. Voor lactatiekundige Myrte van Lonkhuijsen is huid-op-huidcontact niet alleen een mooi moment voor de foto, maar vooral het begin van een biologisch proces dat veel verder gaat dan veel ouders beseffen.

“Tijdens huid-op-huidcontact gebeurt er ontzettend veel tussen ouder en baby. Lichaamswarmte helpt cortisol (stresshormoon) dalen, oxytocine zorgt voor ontspanning en een gevoel van veiligheid. Het is letterlijk biologie die je relatie versterkt,” zegt ze. “En dat werkt twee kanten op. Niet alleen de baby reageert, ook het lichaam van de ouder verandert mee. Het is een wederzijdse afstemming.”

Intuïtief

Volgens haar begint daar iets fundamenteels: een systeem waarin niet alleen gedrag, maar ook fysiologie op elkaar wordt afgestemd. “De huid van de baby wordt beïnvloed door die van de ouder, wat belangrijk is voor het immuunsysteem. Vanaf het begin is dat systeem in interactie,” legt ze uit. “En zelfs aanraking is bijzonder precies afgestemd. De huid is ons grootste orgaan en het eerste orgaan waarmee we de wereld ervaren. We hebben zenuwvezels in de huid die alleen reageren op warme, zachte aanraking. Ouders blijken intuïtief hun baby met de juiste druk en het juiste ritme te aaien om dat kalmerende effect te activeren.”

Die lichamelijke afstemming wordt volgens haar grotendeels gestuurd door hormonen. “Oxytocine komt vrij bij de bevalling, maar ook bij aanraking, borstvoeding en knuffelen. Eigenlijk bij elke vorm van fijne interactie. Het wordt niet voor niets het hechtingshormoon genoemd,” zegt ze. “Prolactine speelt ook een belangrijke rol in de periode rondom de geboorte. Het komt vrij bij borstvoeding en kolven. Het zorgt niet alleen voor melkproductie, maar dempt ook angst.”

Eigen tempo

Het effect van huid-op-huidcontact is volgens haar het sterkst direct na de geboorte. “In het eerste uur na de geboorte zie je een enorme impact. De baby reguleert beter, zoekt zelf de borst en borstvoeding komt makkelijker op gang als daar tijd en rust voor is. Als een baby ongestoord op de huid van de moeder kan blijven liggen, volgt hij zijn eigen tempo. Dat blijkt belangrijk voor zowel aanleggen als melkproductie.”

Maar het gaat verder dan dat eerste uur. “Onderzoek laat zien dat ouders die direct huidcontact hebben gehad, later vaak sneller en intensiever reageren op hun baby. Het versterkt de hechting vanaf het begin,” zegt ze. “Het is een soort startafstemming die doorwerkt in gedrag en sensitiviteit.”

Volgens haar is aanraking geen fasegebonden fenomeen, maar een menselijke basisbehoefte. “De huid is ons grootste orgaan. Aanraking blijft ons hele leven belangrijk voor stressregulatie en verbinding. Tijdens corona werd duidelijk hoe snel gebrek aan fysiek contact kan leiden tot stress en eenzaamheid. En ook bij oudere kinderen zie je het terug. Iedereen weet: een knuffel kan verdriet verzachten. Dat is geen emotioneel idee, dat is fysiologie.”

Biologisch ingebakken gedrag

Diezelfde fysiologie speelt een rol in co-regulatie tussen ouder en kind. “Een baby kan zichzelf nog niet kalmeren. Daar heeft hij een volwassene voor. Als die rustig ademt en het kind dicht tegen zich aan houdt, kalmeert het zenuwstelsel van de baby mee. Dat is co-regulatie.”

Het effect beperkt zich niet tot moeders. “Voor vaders, partners en grootouders is die oxytocinepiek via aanraking belangrijk voor de band met de baby. Zeker voor hen is knuffelen belangrijk. Het is niet voor niets dat we baby’s willen aanraken en knuffelen. Dat is biologisch ingebakken gedrag.”

Toch is huid-op-huidcontact niet voor iedere ouder meteen vanzelfsprekend. “Het kan spannend zijn om zo’n kwetsbare baby zo dicht op je huid te voelen, maar het hoeft niet ingewikkeld te zijn. Huid-op-huidcontact betekent trouwens niet dat alles bloot moet. Een baby in een luier onder je shirt is al genoeg. Het gaat om nabijheid, niet om perfectie.” En vaak zie je dat er ontspanning komt zodra de volwassene rustig doorademt,” zegt ze.

“Veel ouders worden slaperig tijdens huidcontact. Dat is een normaal effect van die hormonen. Zorg er wel altijd voor dat je veilig zit, zodat je baby veilig blijft als je indommelt.”

De kern

“Voor mij blijft de kern uiteindelijk eenvoudig. Je baby heeft jou nodig als regulator. Niet als perfecte ouder, maar als rustige aanwezigheid. En huid-op-huidcontact is daar een van de meest natuurlijke manieren voor. Het is eigenlijk heel simpel: je lichaam doet meer dan je denkt.”

Favoriete speelgoed van de redactie

Onze redactie is altijd op zoek naar speelgoed dat meer doet dan alleen vermaken. Wij selecteren speelgoed dat niet alleen kwalitatief en duurzaam is, maar ook bijdraagt aan de ontwikkeling en aansluit bij de principes van Montessori.

Stapelstein

Stapelstein | ORIGINAL | Rainbow Classic | 6 € 179,00 Bekijk product →

Redacteur Vera: “Die kleurrijke stapelstenen van Stapelstein zijn in ieder gezin een groot succes. Je kunt ze gebruiken om het evenwicht van je kind te trainen, ze kunnen erop zitten/tollen of ze kunnen ze op kleur sorteren. Alles is mogelijk en dat maakt het extra leuk.”

Magneettegels

Magna-Tiles Clear Colors – 100 stuks magnetische tegels – 3+ jaar € 91,99 Bekijk product →

Redacteur Lisette: “Het lijkt zo simpel: gekleurde magnetische tegels die je aan elkaar klikt. Maar mijn twee jongens (6 en 3) bouwen er de meest fantasierijke creaties mee, van kastelen tot metershoge knikkerbanen en autogarages. En dat maakt het, tussen alle dino’s door, misschien wel het leukste speelgoed in huis.”

Kapla

KAPLA – KAPLA Blank – Constructiespeelgoed – 200 grenenhouten plankjes € 49,99 Bekijk product →

Kapla

Hoofdredacteur Sofie: “Simpeler kan het niet: blankhouten latjes, Mijn kinderen (4 en 6) zijn er gek op en maken er de mooiste bouwwerken van. Van hekjes voor de boerderij tot de Eiffeltoren. En het stimuleert ook nog hun creativiteit en bouwkundig inzicht.“

Houten regenboog

Houten regenboog – Pastelkleuren – Pastel regenboog – 12 stuks – Open einde speelgoed – Educatief montessori speelgoed – Grimms style € 69,99 Bekijk product →

Redacteur Amarins: “De houten regenboog lijkt op het eerste gezicht simpel, maar blijkt hier in huis een echte alleskunner. Mijn zoon (2) gebruikt de bogen voor van alles: als brug, tunnel, huisje voor poppetjes of zelfs als wieg voor zijn knuffels. Het nodigt uit tot vrij spel en hij oefent er ongemerkt zijn motoriek, ruimtelijk inzicht en creativiteit mee.”

Lichtgewicht fiets

Woom Go 3 16´´ Fiets Geel Jongen € 578,99 Bekijk product →

Redacteur Sofie:“Op deze lichtgewicht kinderfiets hebben mijn beide kinderen heel snel leren fietsen.”