Ruth Smeets
Ruth Smeets Gezondheid vandaag, 
Leestijd: 8 minuten

Meer dan helft jongeren buitengesloten in groepsapps: mediacoach noemt 5 signalen voor ouders

Smartphones, en daarmee ook groepsapps, zijn voor veel tieners een belangrijk onderdeel van hun sociale leven. Dat is niet alleen gezellig en praktisch. Ruzies en conflicten verplaatsen zich naar het scherm. Wat kun je als ouder doen om je kind te steunen? J/M Ouders vroeg het aan mediacoach Lisanne Hagens.

“Groepsapps gaan continu door en kinderen zien alles wat er gebeurt. Ze zien wie snel reacties krijgt, wie hartjes kan verwachten onder een berichtje en wie genegeerd wordt. Dat is veel om elke dag te verwerken.

Grapjes kunnen bovendien verkeerd overkomen, want kinderen kunnen de toon niet uit een geschreven berichtje halen. Net als volwassenen overigens. En dan is er nog de angst om iets te missen: als je niet kijkt, gebeurt er misschien iets zonder jou.”

Wat er misgaat in groepsapps

“Buitensluiten komt veel voor in groepsapps en gebeurt soms heel subtiel. Je kind merkt bijvoorbeeld dat er niet op diens berichtje wordt gereageerd, dat er grapjes zijn waarvan het niets begrijpt of dat er ‘per ongeluk’ plannen worden gemaakt in een andere app. Andere keren is buitensluiten duidelijker, bijvoorbeeld als je kind wordt verwijderd of geblokkeerd, of als er een andere groepsapp bestaat met een naam als ‘Alleen maar leuke mensen’.

Ik zie ook veel kwetsende grapjes in apps. ‘Het was maar een grapje’ is dan de dekmantel om iemand te prikken. Ruzies lopen snel uit de hand, omdat iedereen meekijkt en niemand wil verliezen. Daarbovenop komt nog de spam: honderden berichten in een paar minuten. Degene die het aan een ouder of leerkracht vertelt, wordt uitgemaakt voor ‘snitch’. Die sfeer blijft niet in de app, maar gaat mee naar het schoolplein.”

Hoe je kind verandert door groepsapps

“Erover praten is moeilijk. Veel kinderen zeggen ‘nee hoor’ als je vraagt of er iets speelt, terwijl je aan alles ziet dat er iets is. Kijk daarom eerst naar hoe je kind met de telefoon omgaat. Checkt het steeds, schrikt het van een melding, durft het de telefoon niet weg te leggen? Kijk ook eens hoe je kind zich gedraagt na het appen. Was je kind vrolijk en is het ineens kortaf, boos of verdrietig? Dan zegt dat veel.

Door groepsapps kan je kind ook slechter gaan slapen, geen zin meer hebben in school, minder afspreken of stiller worden. Sommige kinderen gedragen zich juist extra druk en maken grapjes om erbij te blijven horen. Soms uit zich dat lichamelijk, met buikpijn, hoofdpijn of sneller huilen.

Stel dan niet meteen vragen over de groepsapp, maar begin bij je kind zelf. Zeg bijvoorbeeld: ‘Ik zie dat je de laatste tijd stiller bent. Klopt dat?’ Zo ga je het gesprek aan zonder oordeel en zonder dat het antwoord meteen een oplossing hoeft te zijn.”

Eerst luisteren, dan pas oplossingen zoeken

“Het is heel begrijpelijk dat je als ouder je kind wilt beschermen, bijvoorbeeld door zelf onderdeel te worden van de groepsapp. Daardoor wordt je kind echter ‘die met die moeder’. Meestal wordt de situatie er niet beter van. Alle apps verbieden werkt ook averechts. Het probleem verhuist van de ene naar de andere groep en je kind vertelt daardoor misschien minder.

Toch helpt het ook niet om te zeggen dat je kind het zich niet moet aantrekken of dat de anderen stom zijn. En vraag ook niet ‘Wat deed jij dan?’ Dat voelt als een verwijt. Buitengesloten worden is nooit de schuld van je kind.

Misschien heb je de neiging om stiekem mee te lezen. Komt dat echter uit, dan ben je het vertrouwen kwijt op het moment dat je dat nodig hebt. Wat wél werkt? Eerst luisteren. Zonder oordeel en zonder meteen een oplossing aan te dragen. Soms heeft je kind alleen nodig dat jij zegt: ‘Wat vervelend, ik snap het.’”

Onterechte zorgen over groepsapps

“Soms maken ouders zich onterecht zorgen over groepsapps. Veel onzin, emoji’s en spam in die groepen is tegenwoordig gewoon stoeien met elkaar, zoals wij dat vroeger deden op het schoolplein. Ook korte reacties of niets zeggen betekent niet altijd iets. Niet ieder kind typt snel. Stil zijn is niet hetzelfde als afgewezen worden.

Af en toe een ruzietje hoort erbij. Dat gebeurt offline ook. Online voelt het alleen groter. De vraag is niet of het nooit misgaat. De vraag is: hoe vaak gebeurt dat? Hoe heftig gaat het mis? En voelt je kind zich daarin alleen? Dat weet je alleen door er met je kind over te praten.”

Zó praat je met je kind over groepsapps

“Begin het gesprek door iets over jezelf te delen. Vertel bijvoorbeeld over een keer dat jij je rot voelde in een appgroep, omdat je niet reageerde, niet werd gezien of omdat er een opmerking viel die je raakte. Zo merkt je kind dat het niet gek is en open je het gesprek.

Praat ook over foto’s. Vertel bijvoorbeeld dat naaktfoto’s vaak worden doorgestuurd en dat je kind zelf nooit een foto van een ander moet doorsturen. Dat kan iemand echt in de problemen brengen en zelfs strafbaar zijn.”

Wanneer is ingrijpen nodig?

“Ingrijpen is verstandig als stress door groepsapps steeds terugkomt, als je kind zich machteloos voelt of als de groepsapps invloed hebben op slapen, school of hoe je kind over zichzelf denkt. Sommige kinderen worden bang om naar school te gaan of durven niet meer te stoppen met reageren. En weet: één keer een vervelende situatie is jammer, maar hoort bij het leren omgaan met elkaar.

Daarvan is geen sprake meer bij dreiging, seksuele opmerkingen, chantage of screenshots die rondgaan om iemand te schande te maken. Bewaar de berichten met een screenshot, blokkeer en meld de persoon en praat met school.

Bespreek altijd met je kind wát je gaat doet voordat je actie onderneemt. Zeg niet: ‘Ik ga het regelen’, maar vraag liever: ‘Wat vind jij dat ik moet doen?’ Vertel ook wat jij zou willen. Zo voelt je kind dat het er niet buiten wordt gehouden.

Gaat het om een klassenapp? Meld het dan bij de leerkracht en vraag of die afspraken wil maken in de klas, ook over wat er gebeurt als iemand zich daar niet aan houdt. Praat met andere ouders, zodat zij ook meekijken en met hun kinderen in gesprek gaan. En heeft de groepsapp duidelijk een slechte invloed op je kind, dan mag het uit de groep stappen, het liefst uit eigen keuze.”

Geef zelf het voorbeeld

“Als ouder speel je zelf een grote rol in hoe je kind omgaat met groepsapps. Kinderen kijken vooral naar wat wij doen. Gebruik dus geen telefoon aan tafel of in bed. Vertel dat je zelf weleens onrustig wordt van berichten en dat je dan bijvoorbeeld je meldingen uitzet. Spreek ook af dat meteen reageren op berichten niet altijd hoeft.

Het belangrijkste is om in gesprek te blijven, ook als er niets aan de hand is. Vraag af en toe het gaat en hoe je kind zich voelt. Uit onderzoek blijkt dat 64 procent van de jongeren zich gesteund voelt als hun ouders vragen naar hun online ervaringen.”

Je kind hoeft het niet alleen op te lossen

“Laat als ouder weten dat je altijd openstaat om mee te lezen. Maak die afspraak vooraf voor het hele gezin. Dan is er geen sprake van controle, maar is dat gewoon hoe jullie het thuis doen. En zorg voor genoeg bezigheden buiten het scherm, zoals sport, buitenspelen of iets creatiefs.”

Het kan helpen om te zeggen: ‘Als het online lastig wordt, hoef jij het niet alleen te dragen.’ Breng dat niet als preek, maar blijf het gewoon herhalen en deel af en toe een situatie die je zelf moeilijk vond. Het grootste risico van een groepsapps is niet dat er nooit iets geks gebeurt. Het is dat je kind denkt dat het dingen alleen moet oplossen om erbij te horen.”

Verbonden expert
Lisanne Hagens
Lisanne Hagens
Mediacoach
Lisanne is gecertificeerd mediacoach en moeder van drie kinderen. Ze zag dat veel ouders worstelen met de uitdaging hoe je je kinderen een gezonde relatie met technologie geeft, terwijl je zelf ook nog aan het leren bent. Met haar eigen praktijk helpt ze ouders daarmee. »

Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.

Reacties