Marloes Graat Gezondheid vandaag, 14:47

Leestijd: 4 minuten

Sliep jouw kind vannacht ook zo slecht? Dit zegt de wetenschap over volle maan en slaap

Sliep jouw kind vannacht ook weer onrustig? Dan ben je niet de enige die vanochtend, met een kop koffie in de hand, even ging googelen of het toevallig volle maan was. En ja hoor, het was gisteren, 30 juni, volle maan in Nederland. Als je kind midden in de nacht klaarwakker was, terwijl het normaal prima slaapt. Dan is het heel verleidelijk om de maan daarvan de schuld te geven. Maar is dat ook echt zo? We doken in de wetenschap.

Je hebt alles goed gedaan: een vast bedritueel, lekker buiten gespeeld overdag, op tijd het licht en de schermen uit. En toch is daar je kind, klokslag middernacht, klaarwakker. De volle maan schijnt zo fel naar binnen dat het bijna logisch lijkt: dit moet de boosdoener zijn.

Een hardnekkig fabeltje

Het idee dat de maan onze slaap beïnvloedt, is niet nieuw. Al eeuwenlang worden volle manen in verband gebracht met onrust, vreemd gedrag en slapeloze nachten. Het is geen gekke gedachte. Mensen bestaan voor zo’n 60 procent uit water en de maan is de belangrijkste oorzaak van eb en vloed van de zee. Dus waarom zou ze onze kinderen niet een beetje uit balans kunnen brengen?

Volgens Rupali Drewek, longarts en medisch directeur van het slaapgeneeskundeprogramma in het Phoenix Children’s Hospital, blijft dit fabeltje vooral bestaan ondanks het ontbreken van hard bewijs. Ouders die merken dat hun kind rond volle maan onrustiger slaapt, herinneren zich dat patroon nu eenmaal beter dan de talloze andere nachten waarin er niets bijzonders aan de hand was. Drewek noemt dit een vorm van confirmation bias: we zien sneller wat we al verwachten te zien.

Wat zegt wetenschappelijk onderzoek over volle maan en slaapproblemen?

Gelukkig hoeven we het niet bij anekdotes te laten. Er is daadwerkelijk wetenschappelijk onderzoek gedaan naar deze vraag en de uitkomsten zijn verrassend eensgezind.

In een grootschalig onderzoek onder bijna 6.000 kinderen in 12 landen ontdekten wetenschappers dat kinderen tijdens een volle maan gemiddeld ongeveer een procent minder sliepen dan tijdens een nieuwe maan. Omgerekend gaat het om slechts een paar minuten verschil.

Een ander onderzoek, gepubliceerd in het tijdschrift Frontiers in Pediatrics en met de veelzeggende titel “Are children like werewolves?”, kwam tot een vergelijkbare conclusie. Ook hier verloren kinderen gemiddeld maar zo’n vijf minuten slaap tijdens volle maan, vergeleken met nieuwe maan.

Vijf minuten. Voor de meeste vermoeide ouders klinkt dat eerlijk gezegd nogal weinig, zeker als je het vergelijkt met een avond met te veel schermen, een opkomende verkoudheid of gewoon een drukke dag op school.

Maakt het uit welke volle maan het is?

Misschien herken je het: de aardbeimaan in juni, de oogstmaan in september, de wolvenmaan in januari. Elke volle maan heeft door de seizoenen heen zijn eigen romantische naam. Maar maakt het voor de slaap van je kind verschil welke volle maan het precies is?

Volgens Dr. Drewek is het antwoord helder: nee. Wetenschappelijk gezien zijn alle volle manen identiek qua fase en helderheid ten opzichte van de aarde. Er is geen enkel onderzoek dat aantoont dat de verschillende namen van de maan ook daadwerkelijk samenhangen met verschillen in slaap of gedrag.

Met andere woorden: of het nu de aardbeimaan is die gisteren scheen of straks in december de lange nachtmaan, voor de slaap van je kind maakt het in theorie geen enkel verschil.

Eén interessante kanttekening

Was er dan helemaal nergens een verband? Bijna. Er zijn namelijk wel aanwijzingen dat de slaaptijden in plattelandsgemeenschappen met weinig natuurlijk (kunst)licht beïnvloed worden door de maan, blijkt uit ander onderzoek. De verklaring ligt dan niet bij de maan zelf, maar bij de hoeveelheid licht die iemand ’s nachts binnenkrijgt.

En dat is meteen een nuttig inzicht voor thuis: heeft je kind goede verduisterende gordijnen? Dan maakt het simpelweg niet uit hoe vol of helder de maan die nacht is.

Dus waarom sliep je kind dan toch slecht?

Als de maan niet de schuldige is, wat dan wel? De waarheid is minder mystiek, maar net zo herkenbaar: kinderen slapen onrustig om verschillende redenen die niets met de hemel te maken hebben. Een drukke dag op school, een nieuwe tand die doorkomt, een beetje koorts in aantocht, een verstoorde routine door een logeerpartijtje of gewoon een ontwikkelingsfase waarin ze de wereld om zich heen aan het verwerken zijn.

Slaap is voor kinderen een ingewikkeld samenspel van licht, temperatuur, ontwikkeling en gevoel van veiligheid. Het is fijn om te weten dat dit niets met jouw opvoeding te maken heeft en al helemaal niet met de maanstand.