Quinty van Koert Scheiden vandaag, 09:02

Leestijd: 5 minuten

Bijzondere curator ziet 60 familiezaken per jaar: ‘Dit misverstand over 12-jarigen raakt kinderen’

Een kind van twaalf mag zelf kiezen bij welke ouder het woont. Toch? Volgens bijzondere curator Anneke van Teijlingen is dat een hardnekkig misverstand. In tientallen familiezaken per jaar ziet ze hoe zwaar die verwachting op kinderen drukt.

Anneke van Teijlingen staat als bijzondere curator naast kinderen die klem zitten tussen gescheiden ouders. Ze begeleidt jaarlijks zo’n zestig familiezaken. Eén zin hoort ze daarin steeds terug, en die raadt ze ouders sterk af: ‘Als je twaalf bent, mag je zelf kiezen.’ “Want zo werkt het niet.” 

De rechter schakelt Anneke in om de belangen van kinderen te behartigen. Ze probeert te begrijpen wat een kind werkelijk bedoelt en nodig heeft. “Ik probeer naast een kind te gaan staan en aan de grote mensen uit te leggen hoe de wereld van het kind eruitziet,” zegt ze. Anneke begon als verpleegkundige, werd mediator en werkt nu voor bijna alle rechtbanken in Nederland. Het ene kind spreekt ze twee keer, het andere wel vijfentwintig keer.

Wat een kind zegt, is niet altijd wat het bedoelt

In haar werk ziet Anneke steeds hetzelfde patroon. Er zijn de letterlijke woorden van een kind en er is wat dat kind nodig heeft. “En dat wil nog weleens uit elkaar lopen.”

“Als een kind zegt: ik wil mijn vader niet zien, dan zegt het niet altijd letterlijk dat het zijn vader niet wil zien,” legt Anneke uit. Vaak wil het vooral af van de steen in zijn buik. Want het is ontzettend lastig om bij mama weg te gaan als papa daar staat, terwijl papa en mama elkaar niet aankijken.

Rechters vragen Anneke vaak wat de ‘intrinsieke wens’ van een kind is. Ouders verwachten dan een schema: welke weekenden, welke vakanties. Maar haar antwoord is bijna altijd hetzelfde. “De intrinsieke wens van het kind is niet een schema van een zorgregeling. Dat is gewoon dat papa en mama normaal doen.”

Een kind van twaalf hoeft niet te kiezen

Veel ouders willen hun kind juist een stem geven. Daarom laten ze hun kind graag zelf kiezen. Maar zo’n keuze legt een enorme last op de schouders van een kind. Kinderen kunnen zelf een brief naar de rechter sturen. Daar staat volgens Anneke regelmatig in dat ze minder naar de ene ouder willen, of de andere niet meer willen zien. Maar zo’n brief kan het voor een kind moeilijker maken om later op die wens terug te komen. “Dan kun je haast niet meer tegen je moeder zeggen: eigenlijk wil ik papa wel zien, maar ik dacht dat jij dit graag zou willen.”

Wil je als ouder iets afdwingen via de rechter? Weet dan dat je kind erbij betrokken raakt. “Probeer dat te voorkomen,” zegt Anneke.

Een telefoontje om kwart voor vier ’s nachts

Naast een kind staan stopt voor Anneke niet bij de deur van de rechtszaal. Formeel eindigt haar opdracht als de rechter haar ontheft. Maar zo werkt ze niet. Vorige zomer belde een jongetje met heftige nachtmerries haar om kwart voor vier ’s nachts. Zijn moeder durfde hij niet wakker te maken. Na een kort gesprek met Anneke kon hij weer slapen. “Dat kostte me minder tijd dan wanneer ik later van alles had moeten regelen omdat hij door angsten en slaapgebrek op school zou uitvallen.”

Veel collega’s houden werk en privé strikt gescheiden, en dat vindt ze goed. Maar zelf kiest ze voor nabijheid, en daar heeft ze een reden voor. Anneke stond als kind zelf een aantal jaren onder toezicht. Haar jeugdbeschermer bleef bereikbaar tot hij met pensioen ging. Toen ze zestien was en weer contact kreeg met haar vader, kon ze bij hem terecht. Jaren later belde de jeugdbeschermer zelfs om haar broer te feliciteren met zijn ondertrouw. “Als ik hem niet had gehad, weet ik niet hoe ik er nu bij had gezeten.”

Dat ze iets doorgeeft, merkte ze vorig jaar. Een jongen die ze zeventien jaar eerder had begeleid, belde haar voor vragen over een situatie met zijn eigen kind. Hij had haar nummer al die tijd bewaard.

Niet de verhalen, maar de machteloosheid

De heftige verhalen zelf houden Anneke niet uit haar slaap. “Als je het dichtbij je houdt, is het minder zwaar te dragen. Probeer maar eens een kilo suiker met een gestrekte arm te dragen.”

Waar ze wel van wakker ligt, is de onmacht die ze ervaart. Momenten waarop ze ziet wat een kind nodig heeft, maar het niet kan regelen. Een wachtlijst van een jaar. Hulp die te duur wordt gevonden. Of een Rotterdams kind dat in Alkmaar wordt geplaatst. “Daar ga ik op onderuit.” Volgens haar zit het niet alleen in geld, maar ook in hoe de jeugdzorg bij gemeenten is georganiseerd. “Ik vind echt dat we dat anders zouden kunnen doen.”

Zie het kind dat niemand ziet

Het systeem verander je niet zomaar. Maar volgens Anneke kan iedereen wel iets doen, ook wie nooit met een rechtszaak te maken krijgt. Zelf had ze naast haar jeugdbeschermer ook de ouders van haar beste vriendin, bij wie ze zich thuis voelde en kwetsbaar kon zijn. “Belangstelling kost geen geld.”

Daar draait ook haar nieuwste boek De opgroeicirkel om. Anneke laat kinderen zelf tekenen wie er allemaal belangrijk voor ze zijn. Dat zijn niet altijd alleen papa en mama. Soms horen daar ook een sportcoach, een buurvrouw of de ouders van een vriendje bij.

Durf dus rond te kijken in je eigen straat. Zie je een kind vaak alleen buiten lopen? Vraag eens hoe het gaat. Leg als coach een hand op een schouder en geef een compliment. Zie de stille kinderen niet over het hoofd. “Kinderen die huilen, durven dat kennelijk nog. Het zijn de kinderen die niet meer huilen die het nodig hebben.”

Voor die kinderen kun jij die ene betrouwbare volwassene zijn. Annekes oproep is daarom eenvoudig: kijk om je heen en wees er voor een kind dat je nodig heeft. Want het blijft waar: it takes a village to raise a child.

Reacties