Waarom je zo boos wordt als je kind niet luistert: 1 seconde kan volgens een expert het verschil maken

Een kind dat niet luistert, kan bij ouders een reactie oproepen die veel groter is dan het moment zelf. Waar komt die heftigheid vandaan? En wat kun je doen in die ene seconde voordat je ontploft?

Wat gebeurde er in de gang

Lotte staat in de gang met haar jas al aan. Het is 8.20 uur. ‘Daan, schoenen aan.’ Daan zit op de onderste traptrede en rijdt met een autootje over zijn knie. Hij kijkt niet op. ‘Daan. Schoenen.’ Het autootje rijdt vrolijk door.

Ze voelt het in haar borst gebeuren, nog voordat ze er woorden voor heeft. ‘Ik praat tegen een muur!’ hoort ze zichzelf roepen, veel harder dan ze bedoelde. Daans gezicht trekt dicht. Zwijgend loopt hij naar de auto.

Bij het stoplicht denkt Lotte: waarom ben ik zo boos geworden om een paar schoenen?

Waarom ‘niet luisteren’ zo hard binnenkomt

Soms is de verklaring simpel: je was moe, je had haast, het was al de derde keer. Maar in mijn praktijk zie ik ook regelmatig dat een reactie van nul naar honderd meer in zich heeft dan het moment zelf. Dan reageer je niet alleen op je kind, maar ook op iets wat je zelf ooit hebt meegemaakt.

Misschien moest jij thuis hard praten om gehoord te worden. Of juist stil zijn om geen gedoe te krijgen. Je vond daar toen een oplossing voor. Het was niet zwak, het was slim van je. Alleen weet zo’n oplossing niet dat je inmiddels volwassen bent. Voor je hoofd is een kind op een traptrede een paar schoenen. Voor dat oudere deel in jou voelt het als: ik tel niet mee.

Het deel van jou dat het stuur overneemt

Ik noem dat een beschermdeel: het deel van jou dat zich ooit ontwikkelde om je te beschermen als iets pijnlijk voelde. Het bedoelt het goed, maar het grijpt wel het stuur. Bij de een komt het naar buiten als boosheid, bij een ander als ijskoud worden, of als aardig blijven terwijl je van binnen kookt.

Je kind heeft zijn eigen reactie. Daan klapt dicht. Hij manipuleert niet, hij overleeft op zijn eigen formaat. Zo versterken die twee elkaar, tot er midden in de gang een conflict ligt dat niemand heeft besteld.

Wat vaak niet helpt

Ook zie ik vaak dat de oorzaak weer bij het kind wordt gelegd. Als hij nou gewoon luisterde, was er niks aan de hand. Dat lucht even op, maar zolang jij wacht tot je kind zich aanpast, bepaalt hij of jij je rustig kunt voelen. Dat is een zware taak voor iemand van zeven.

Wat wel helpt, is nieuwsgierigheid in plaats van een oordeel. Niet: waarom ben ik zo? Maar: wat gebeurde er net in mij?

Je lijf weet het eerder dan je hoofd

Het fijne is dat je lichaam je vaak een seconde eerder waarschuwt dan je gedachten. Je borst wordt strak. Je kaken gaan op elkaar. Je schouders kruipen omhoog en je ademhaling zit ineens hoog. Bij sommige ouders wordt het warm in het gezicht, bij anderen koud in de handen. En sommigen worden juist stil en zacht, wat voor een kind soms nog enger is dan schreeuwen.

Leer jouw signaal kennen. Je hoeft er niets mee, behalve het opmerken: oh, daar is het weer.

Eén seconde, meer is het niet

Je hoeft je reactie niet weg te krijgen. Doe, al is het maar één seconde, een stapje opzij. Zeg tegen jezelf: ik word nu boos omdat ik me niet gehoord voel. En dat is van mij.

Daar ontstaat ruimte tussen wat je voelt en wat je doet. Je kind kan dit nog niet. Het is aan ons.

En als het toch misgaat?

Dat gebeurt. Dan kan het ook later nog. ‘Vanochtend werd ik heel boos op je,’ zegt Lotte die middag. ‘Dat was niet jouw schuld. Heb jij een idee hoe we die schoenen morgen wél aan krijgen?’

Daan denkt na met zijn hele gezicht. ‘Een autowekker.’

Hij schuift een stukje tegen haar aan. Zo leert een kind dat een ruzie niet het einde is.

Een paar weken later

Weer 8.20 uur. Het autootje rijdt. ‘Daan, schoenen aan.’ Lotte voelt de hitte opkomen, maar dit keer herkent ze hem. Ze blijft een tel stilstaan en hurkt naast hem neer. ‘Ik zag dat je in je spel zat. Ik wil dat je schoenen aandoet, want we moeten weg. Hoor je me?’

‘Ja,’ zegt hij, en pakt zijn schoenen. Morgen staat ze misschien weer te roepen. Maar vandaag kreeg het deel van haar dat zich niet gehoord voelde geen vrij spel. Dat is een van de mooiste dingen die je je kind kunt geven: een ouder die zijn eigen oude pijn kent en daardoor kan blijven staan.

Reacties