Anne Tonen Persoonlijke verhalen vandaag, 11:04

Leestijd: 5 minuten

Psycholoog Mark (42) zat 6 uur per dag op zijn telefoon: ‘Zelfs mijn kinderen kregen geen aandacht’

Zelfs toen zijn dochter om aandacht vroeg, bleef focusexpert Mark Tigchelaar (42) naar zijn telefoon verlangen. Zijn schermtijd was opgelopen tot meer dan zes uur per dag. Nu deelt hij hoe hij dat patroon doorbrak.

Mark Tigchelaar (42) geeft als cognitief psycholoog trainingen over focus en aandacht, maar merkte dat hij zelf steeds vaker naar zijn telefoon greep. Zijn schermtijd liep op tot meer dan zes uur per dag. Zelfs wanneer zijn kinderen hem iets wilden vertellen, dwaalden zijn gedachten af naar zijn scherm. Hij besloot zijn eigen telefoongebruik aan te pakken. Inmiddels zit hij gemiddeld nog zo’n anderhalf uur per dag op zijn telefoon. Wat ontdekte hij over zijn eigen gedrag en wat kunnen andere ouders daarvan leren?

“Het ironische was dat ik trainingen geef over focus, terwijl mijn eigen schermtijd op een gegeven moment boven de zes uur per dag uitkwam”, vertelt Mark. Hij schaamde zich ervoor. “Ik schrok daarvan. Ik weet hoe algoritmes werken en wat ze met je brein doen. Toch was ik er zelf niet immuun voor. Dat vond ik confronterend. Ik dacht: ik weet dit toch allemaal? Hoe kan dit mij dan overkomen?”

‘Waarom Mark zijn telefoon juist pakte als hij stress had’

Het urenlange scrollen sloop er geleidelijk in, in een periode waarin Mark niet zo lekker in zijn vel zat. “Ik merkte dat ik steeds vaker naar mijn telefoon greep als ik stress had of me onrustig voelde. Scrollen leek ontspanning te bieden, maar uiteindelijk voelde ik me er juist leger en somberder door. Toch pakte ik mijn telefoon dan weer om dat vervelende gevoel weg te krijgen. Zo hield ik het gedrag zelf in stand.”

Door het vele scrollen merkte Mark dat zijn aandacht verslapte en hij een korter lontje kreeg, ook richting zijn kinderen Lea (9) en Dex (6). Een moment met zijn dochter is hem bijgebleven. “Ze vroeg om mijn aandacht terwijl ik alweer op mijn telefoon zat. Ze had gelijk. Ik gaf haar aandacht, maar merkte dat ik daarna opnieuw naar mijn scherm werd getrokken. Ik dacht: hoe stom is dit? Ik weet hoe belangrijk aandacht is, zeker voor een kind, en toch lukte het me niet om mijn telefoon weg te leggen.”

Dat voelde niet goed. “Ik wilde helemaal niet zo’n vader zijn. Dat was voor mij de reden om er echt in te duiken. Eerst voor mezelf, maar uiteindelijk ook om anderen te helpen.”

Mark verwijderde Instagram, maar zat vervolgens een uur per dag op Funda

Om zijn telefoongebruik te veranderen, dook Mark in de wetenschap en probeerde hij verschillende oplossingen uit. Zo zette hij meldingen uit en verwijderde hij apps. Maar dat bleek niet voldoende. “Toen ik Instagram verwijderde, zat ik op een gegeven moment ruim een uur per dag op Funda. Ik had het gedrag dus niet opgelost; ik had het alleen verplaatst.”

Mark ontdekte dat niet de telefoon zelf het probleem was, maar de drang om hem erbij te pakken. “Een telefoon is ontzettend handig. Ik gebruik hem graag om te betalen, te reizen en foto’s te maken. Het wordt problematisch wanneer je hem gebruikt om een vervelend gevoel niet te hoeven ervaren.”

Volgens Mark gebruiken mensen scrollen soms als een vorm van verdoving wanneer ze stress ervaren, overprikkeld zijn of zich vervelen. “Je denkt dat je je beter voelt en dat lijkt even te werken. Maar het effect houdt niet lang aan. Je blijft zoeken naar nieuwe prikkels en raakt steeds opnieuw in dat patroon verstrikt.”

‘Marks advies aan ouders: begin met één gewoonte’

Een rigoureuze aanpak, waarbij je van zes uur schermtijd naar negen minuten per dag probeert te gaan, is volgens hem niet realistisch. “Het is veel effectiever om stap voor stap te veranderen. Kijk eerst eens waarom je je telefoon pakt. Is het stress, verveling of ongemak? En op welke vaste momenten doe je het automatisch, bijvoorbeeld op het toilet, in de lift of zodra je op de bank neerploft?”

Als je die patronen herkent, kun je kleine veranderingen aanbrengen. “Neem bijvoorbeeld je telefoon een week niet mee naar het toilet. Gaat dat goed, pak dan een volgende gewoonte aan. Zo bouw je aan gedragsverandering zonder dat je jezelf voortdurend discipline hoeft op te leggen.”

Van 6 uur naar 1,5 uur schermtijd: wat veranderde er thuis?

Inmiddels heeft Mark zijn schermtijd teruggebracht van zes uur naar ongeveer negentig minuten per dag. Hij ervaart meer rust, overzicht en controle. “Ik voel me minder geleefd door de waan van de dag en ben weerbaarder tegen prikkels.”

Ook thuis is er iets veranderd. Mark maakt bewuster tijd voor zijn kinderen en ze spelen vaker samen bordspelletjes. “We spelen meer met elkaar, in plaats van spelletjes op een scherm. Aandacht is het mooiste wat je iemand kunt geven, maar het vraagt wel dat je er bewust ruimte voor maakt.”

Als cognitief psycholoog ziet Mark dat ouders soms onderschatten hoeveel invloed hun eigen gedrag heeft op dat van hun kinderen. “Kinderen spiegelen wat ze zien. Tegelijkertijd gebruiken we een tablet soms als digitale oppas, omdat we zelf even geen ruimte hebben om aandacht te geven. Dat begrijp ik, maar het is goed om je af te vragen waarom je dat doet en wat het van je vraagt om het anders aan te pakken.”

Volgens Mark is het daarom belangrijk om ook bewust om te gaan met de schermtijd van kinderen. Bij hem thuis zijn daar afspraken over. “We gebruiken ’s ochtends geen schermen voordat school begint en zijn kritisch op wat ze kijken.”

Daarbij maakt hij onderscheid tussen verschillende soorten schermtijd. “Schermtijd is namelijk niet allemaal hetzelfde. Een televisieprogramma met langere scènes vraagt iets anders van je aandacht dan korte filmpjes op TikTok of YouTube Shorts, die elkaar razendsnel opvolgen.”

Zijn belangrijkste advies aan andere ouders? “Begin bij jezelf. Vraag je af waarom je steeds naar je telefoon grijpt en wat je eigenlijk probeert niet te voelen. Kijk daarna pas naar de regels voor je kinderen. En wees geïnteresseerd in hun digitale wereld, in plaats van alleen maar te verbieden.”

Voor mensen die zich ook gevangen voelen door hun telefoongebruik, ontwikkelde Mark de online cursus Don’t Scroll Your Life Away. Daarmee wil hij inzicht geven in de patronen achter het scrollen en handvatten bieden om die stap voor stap te doorbreken. “Ik wil mensen helpen begrijpen waarom dat zo moeilijk is en hoe ze daar verandering in kunnen brengen. Uiteindelijk gaat het mij niet om zo weinig mogelijk schermtijd, maar om meer aandacht voor het leven en de mensen om je heen.”

Geschreven door Anne Tonen

Hoewel journalist Anne Tonen (1987) uit Amsterdam zelf al jarenlang weet dat ze geen kinderwens heeft, ziet ze door haar leeftijd steeds meer mensen om zich heen een gezin stichten. Juist die nieuwsgierigheid naar het moderne gezinsleven en alles wat daarbij komt kijken, zorgt ervoor dat ze zich graag verdiept in persoonlijke verhalen over ouderschap, relaties en familie. Met haar achtergrond bij De Telegraaf en RTL Boulevard bouwde ze een groot netwerk op binnen de wereld van BN’ers en influencers. In haar interviews durft ze alles te vragen en zoekt ze naar eerlijke, kwetsbare verhalen waarin anderen zich kunnen herkennen. Verhalen die laten zien dat niemand alles perfect doet en waardoor lezers zich minder alleen voelen.

Reacties