Ruth Smeets Kinderen vandaag, 09:05

Leestijd: 6 minuten

Jeugdcoach ziet tieners kritischer worden: ‘Ze nemen niet alles zomaar aan van volwassenen’

Jongeren kijken steeds vaker kritisch naar de keuzes die hun toekomst bepalen, merkt jeugdcoach Abdelhak Zoundri (33). Ze stellen vragen, zoeken zelf informatie en laten zich inspireren door sociale media. Tegelijkertijd krijgen ze te maken met onzekerheid over werk en wonen. J/M Ouders vroeg Zoundri naar de veranderende blik van jongeren en hoe volwassenen hen daarin kunnen begeleiden.

“Een jongen die mij is bijgebleven, had een vervelende ervaring met een bijbaan en besloot uiteindelijk te stoppen. Toen hij een nieuwe baan vond, kwam hij uit zichzelf naar mij toe. Hij wilde deze keer vooraf precies weten wat zijn rechten waren, welke afspraken er golden en wat hij van zijn werkgever kon verwachten. Daarmee gingen we samen aan de slag.

Het raakte me, omdat ik zag dat hij zijn eerdere ervaring had omgezet in iets positiefs. Hij nam zelf het initiatief en wilde het deze keer anders aanpakken. Dat zie ik steeds vaker. De een pakt zijn opleiding weer op, de ander begint een eigen onderneming. Voor mij is het belangrijk dat jongeren het juiste gereedschap meekrijgen, zodat ze hun eigen toekomst steeds beter kunnen vormgeven.”

Meer wegen naar succes

“Ik zie een verschuiving in hoe jongeren naar hun toekomst kijken. Waar ouders vaak veel waarde hechten aan een opleiding als basis voor een goede toekomst, merk ik dat jongeren daar soms anders in staan. Dat betekent niet dat ze onderwijs onbelangrijk vinden, maar ze zien ook andere wegen naar succes.

Sociale media spelen daarin volgens mij een belangrijke rol. Jongeren worden dagelijks geconfronteerd met beelden van ondernemerschap, snel geld verdienen en een succesvol leven met mooie auto’s en huizen. Dat spreekt hen aan en beïnvloedt hun ambities.

Tegelijkertijd merk ik dat dit beeld vaak maar een dun laagje is. Wanneer je echt de tijd neemt om met jongeren over hun toekomst te praten, beseffen ze heel goed dat succes niet vanzelf komt en dat de werkelijkheid vaak anders is dan wat ze online zien. Ze ervaren zelf ook hoe lastig het kan zijn om werk of een woning te vinden.

Ik zie die verandering daarom niet als een vaste ontwikkeling, maar als een voortdurende beweging. Jongeren bewegen tussen grote ambities, de beelden die ze meekrijgen en de realiteit van hun eigen mogelijkheden. Juist in die zoektocht is het belangrijk om met hen in gesprek te blijven, zonder hun dromen meteen af te remmen.”

Meer informatie, meer vragen

“Dat jongeren vaker vragen stellen en bewuste keuzes maken, komt denk ik allereerst door de ervaring die ze zelf opdoen. Wanneer ze gebeurtenissen kunnen omzetten in ervaringen, worden ze kritischer. Tegelijkertijd blijven ze jongeren, bij wie impulsiviteit natuurlijk ook een rol speelt.

Daarnaast hebben jongeren tegenwoordig veel sneller toegang tot informatie. Dat verandert de verhouding tussen jongeren en volwassenen. Kennis en autoriteit zijn niet meer vanzelfsprekend verbonden aan een bepaalde leeftijd of functie. Jongeren zoeken zelf dingen uit, stellen vragen en nemen niet alles zomaar aan.

Ook onzekerheid over de toekomst speelt mee, bijvoorbeeld door de huidige woningmarkt, ervaringen op de arbeidsmarkt en verwachtingen vanuit verschillende generaties. Het maakt ook uit wat jongeren meekrijgen vanuit hun opvoeding en welke ondersteuning thuis beschikbaar is. Uiteindelijk is het een samenspel van factoren dat invloed heeft op hoe ze kijken naar hun mogelijkheden en keuzes.”

‘Kennis en autoriteit zijn niet meer vanzelfsprekend verbonden aan een bepaalde leeftijd of functie.’

Hoe we jongeren kunnen begeleiden

“Als jeugdcoach vind ik het daarom belangrijk om niet altijd tegenover jongeren te staan als degene die het beter weet, maar om náást hen te staan. We zoeken samen naar informatie, denken kritisch na en ontdekken wat verstandig is. Al neemt dat natuurlijk niet weg dat ik vanuit mijn professionele rol soms duidelijke grenzen moet stellen.

Jongeren kunnen op allerlei gebieden vastlopen. Dan is het belangrijk dat ik als jeugdcoach eerst een relatie en een bepaalde mate van vertrouwen met ze heb opgebouwd. Juist bij complexe vraagstukken helpt die relatie om signalen te herkennen en bespreekbaar te maken.

Die signalen kunnen heel verschillend zijn. De ene jongere trekt zich terug, terwijl de ander nadrukkelijk contact zoekt of grenzen opzoekt. Soms zie ik veranderingen in hun gedrag, persoonlijke verzorging, schoolprestaties, sociale contacten of motivatie. Het gaat daarbij niet alleen om wat ik zie, maar vooral om wat ik weet over de jongere.”

De impact van de omgeving

“Wat jongeren nodig hebben, verschilt per persoon. Het is maatwerk. Daarbij kijken we niet alleen naar de jongere zelf, maar ook naar de omgeving waarin iemand opgroeit. Denk aan het gezin, de school, de vriendengroep en zelfs de wijk. Die verschillende lagen zijn vaak onlosmakelijk met elkaar verbonden en beïnvloeden elkaar.

Soms ligt de oplossing niet alleen bij de jongere, maar vraagt de situatie om veranderingen in de omgeving. Om op individueel niveau iets te verbeteren, moet je soms op een groter niveau iets veranderen. Voor mij blijft het centraal staan dat jongeren gezien en gehoord worden, en dat we vanuit hun situatie kijken wat er nodig is. Op welk niveau dan ook.”

Ruimte binnen duidelijke kaders

“Elk gezin heeft zijn eigen cultuur, waarden, verwachten en manier van opvoeden. In de praktijk zie ik dat ouders vanuit verschillende invalshoeken eigenlijk hetzelfde willen: dat hun kind goed terechtkomt en uiteindelijk zelfstandig zijn weg vindt.

Volgens mij gaat het vooral om het vinden van een gezonde balans. Aan de ene kant geef je als ouder een fundament mee: een veilige thuisbasis, waarden, grenzen en richting. Aan de andere kant moet er ruimte zijn voor jongeren om hun eigen keuzes te maken, ook wanneer die niet altijd aansluiten bij de verwachtingen van de ouders of het gezin.

Dat kan ingewikkeld zijn, vooral in de fase waarin jongeren steeds zelfstandiger willen worden, maar tegelijkertijd nog afhankelijk zijn van hun ouders. Als ouder of opvoeder zoek je voortdurend naar wanneer je ruimte geeft en wanneer je juist richting of grenzen moet bieden.

Soms weten jongeren heel goed wat ze willen, soms helemaal niet. Soms stellen ze vragen, soms hebben ze antwoorden nodig op vragen waarvan ze nog niet weten dat ze die hebben. Juist daarom zie ik opvoeden als een gezamenlijke zoektocht. Laten we niet alles voor jongeren bepalen, maar ook niet alles aan hen overlaten. Laten we jongeren binnen duidelijke, maar ruime kaders de ruimte geven om te oefenen, ontdekken, keuzes te maken en daar soms ook weer op terug te komen.”

Belangrijkste advies

“Het belangrijkste advies kreeg ik zelf ook mee in mijn jeugd: wees vooral een goed mens. Goed voor anderen, maar ook goed voor jezelf. Handel vanuit oprechte en zuivere intenties, ongeacht de omstandigheden waarin je terechtkomt.

Ik denk dat dit uiteindelijk de basis vormt voor de keuzes die je maakt. Niet alleen voor wat je op korte termijn wilt bereiken, maar ook voor de persoon die je op lange termijn wilt zijn. Je kunt allerlei ambities hebben en veel bereiken in het leven, maar voor mij blijft het belangrijkste dat je een goed mens bent en probeert het goede te doen.”

Geschreven door Ruth Smeets

Ruth Smeets is freelance journalist met een voorliefde voor verhalen over gezond eten en mentale gezondheid. Ze schrijft onder meer over over voedingstrends en het ontwikkelen van een positieve relatie met eten. Voor J/M Ouders maakt ze de rubriek ‘Het eetdagboek van…’, waarin ze ouders bevraagt over eetgewoontes en tafelrituelen. Ruth woont in Frankrijk, waar ze haar dagen vult met schrijven, wandelen en (hoe kan het ook anders?) koken en bakken voor geliefden, het liefst tot het hele huis ruikt naar zelfgebakken bananenbrood of een zacht pruttelende stoof.

Reacties