Lauren Siemerink Mentale gezondheid 22 mei 2026bijgewerkt: 5 jun 2026, 11:21

Leestijd: 6 minuten

Steeds meer jongeren kiezen voor ijsbaden en ademwerk tegen stress: ‘Je voelt dat je niet alleen bent’

Een ijsbad tegen stress, ademwerk bij paniekgevoelens en praten met leeftijdsgenoten over mentale klachten: steeds meer jongeren melden zich aan voor De Mentale Wasstraat. Geen traditionele therapie, maar een ervaringsgerichte ‘mentale sportschool’ waar jongeren met praktische tools werken aan het vergroten van hun mentale veerkracht. Waarom spreekt juist deze aanpak zoveel jongeren aan?

”Ik zat niet lekker in mijn vel”

Toen de vijftienjarige Loïs Karelse voor het eerst meedeed aan De Mentale Wasstraat, ging het mentaal niet zo goed met haar. “Ik zat op dat moment gewoon niet super lekker in mijn vel,” vertelt ze. “Ik hoopte dat het me misschien kon helpen.” Via haar familie kende ze het initiatief al. Haar oom is Levi van Dam, een van de initiatiefnemers van De Mentale Wasstraat en als hoogleraar Veerkrachtig Opgroeien verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Toch vond ze het spannend om mee te doen. Vooral tegen het ijsbad zag ze eerst behoorlijk op. “Ik dacht echt: hoe ga ik dit doen?”

Uit je hoofd, in je lijf

Maar eenmaal binnen in de donkere ruimte van AMAZE omringd door lichtinstallaties en muziek merkte Loïs dat haar spanning zakte. De sfeer voelde veilig en samen met andere deelnemers onderging ze verschillende oefeningen. Vooral de ademsessie vond ze indrukwekkend. “Je gaat heel bewust ademen en merkt dan echt dat je lichaam rustiger wordt.”

De ademhalingstechnieken hielpen haar later ook tijdens het ijsbad. “Normaal schiet je lichaam meteen in de stress, maar door rustig te blijven ademen lukte het om kalm te blijven.” Toen ze uit het ijsbad stapte, voelde ze vooral trots. “Alsof je iets hebt gedaan waarvan je vooraf dacht dat je het nooit zou kunnen.”

Je beseft: ik ben niet de enige

Wat de meeste indruk maakte op Loïs, was het groepsgevoel dat ze ervaarde tijdens De Mentale Wasstraat. Tijdens het ijsbad hielden deelnemers bijvoorbeeld elkaars handen vast en maakten ze oogcontact. “Je voelde echt: we doen dit samen, ook al kende ik veel mensen niet.” Dat gevoel van verbinding was waardevol. “Je hoort dat andere jongeren ook stress hebben of ergens mee zitten. Daardoor voel je je minder alleen.”

Volgens van Dam zit daarin ook een bredere maatschappelijke behoefte. In eerdere interviews zegt hij dat veel collectieve ontmoetingsplekken zijn verdwenen. Met De Mentale Wasstraat wil hij opnieuw ruimtes creëren waar jongeren samenkomen, ervaringen delen en werken aan hun mentale gezondheid.

Gedeelde ervaring

Juist dat gezamenlijke maakt De Mentale Wasstraat volgens Loïs anders dan individuele therapie. Beide vindt ze waardevol op hun eigen manier. Ze had eerder begeleiding van een schoolpsycholoog en een psycholoog in het ziekenhuis. “Daar kun je echt één-op-één praten en je hart luchten”, vertelt ze. “Bij de Mentale Wasstraat ben je er voor jezelf, maar je doet het samen met anderen en loopt ook samen naar buiten, wat je een gevoel van ‘niet alleen zijn’ geeft.”

Volgens van Dam zit daar een belangrijke kracht. In de podcast of HOPE, deelt hij dat hij van deelnemers vaak terughoort dat het normaliserend werkt om ervaringen met leeftijdsgenoten te delen. Jongeren ontdekken dat stress, onzekerheid of paniekgevoelens veel vaker voorkomen dan ze dachten. Het maakt het laagdrempeliger om je mentale klachten te bespreken en er niet zelf mee rond te blijven lopen.

Mentale gezondheidscrisis?

In de media wordt vaak gesproken over een mentale gezondheidscrisis onder jongeren, maar volgens van Dam ligt dat genuanceerder. “Jongeren zijn vooral beter geworden in het verwoorden van hun gevoelens en mentale klachten”, legt hij uit in een gesprek met Brainwash. Jongeren zeggen vaker dat ze zich niet goed voelen, angstig zijn of depressief, maar dat is niet hetzelfde als psychisch ziek zijn. Dat betekent overigens niet dat psychologische hulp overbodig is.

“Sommige jongeren hebben intensieve therapie nodig. Maar daarnaast bestaat er ook een grote groep jongeren die stress, prestatiedruk of beginnende klachten ervaart, zonder dat direct specialistische hulp nodig is”, aldus van Dam. Juist voor die groep wil De Mentale Wasstraat een laagdrempelige plek bieden waar mentale gezondheid bespreekbaar wordt en waar je met behulp van dagelijkse tools kunt werken aan het vergroten van je mentale veerkracht.

Een ‘mentale sportschool’

Van Dam omschrijft De Mentale Wasstraat geregeld als een ‘mentale sportschool’. “Net zoals mensen trainen voor een sterker lichaam, kun je ook vaardigheden trainen als emotieregulatie, zelfreflectie en dankbaarheid”, vertelt hij in de podcast of HOPE. Het gaat het vaak om simpele, maar krachtige gewoontes die kunnen bijdragen aan je mentale gezondheid. Dat kan van alles zijn: bewegen, ademhalen, je telefoon vaker wegleggen of een goed gesprek voeren met iemand die je vertrouwt. Ook benadrukt hij het belang van verbinding. Iedereen zou volgens hem een ‘8-minuten-persoon’ moeten hebben: iemand die je altijd even kunt bellen als het niet goed gaat.

Een tandenborstel voor je mentale gezondheid

Van Dam vergelijkt mentale gezondheid met tandenpoetsen: “we vinden het normaal om dagelijks voor ons gebit te zorgen, maar veel minder vanzelfsprekend om actief bezig te zijn met ons mentale welzijn”, zegt hij in een eerder interview. Hij nodigt uit om jezelf de vraag te stellen: “wat is jouw tandenborstel voor je mentale gezondheid?”

Met andere woorden: wat doe je iedere dag om je mentaal fit te houden? Dagelijks drie dingen opschrijven waar je dankbaar voor bent is hier een voorbeeld van. Hier bewust aandacht aan geven draagt bij aan inzien en waarderen wat je hebt en zorgt ervoor dat je lekkerder in je vel zit. Voor Loïs zit de grootste waarde in die kleine dagelijkse tools. Ze gebruikt de ademhalingsoefeningen uit De Mentale Wasstraat nog steeds regelmatig, vooral ’s avonds om haar hoofd leeg te maken. “Dan word ik rustig en slaap ik beter.”

Van klacht naar veerkracht

De Mentale Wasstraat stopt niet na één middag. Jongeren kunnen deelnemen aan een vervolgprogramma waarin ze in kleine groepen oefeningen blijven doen en elkaar motiveren om nieuwe gewoontes vol te houden. Volgens Van Dam draait het niet om een snelle oplossing. “Je bent na drie uur niet ineens veerkrachtig, maar je krijgt wel tools aangereikt waar je zelf mee verder kunt” zegt hij in de podcast of HOPE.

En misschien ligt precies daar de kracht van het initiatief: niet in het oplossen van problemen, maar in leren dat je mentale veerkracht kunt trainen. Door niet alleen te focussen wat er niet goed gaat, maar jongeren juist helpen versterken wat al aanwezig is.

De eerstvolgende editie van De Mentale Wasstraat vindt plaats op 26 mei in Amaze Amsterdam.

Tuinspeelgoed van deze zomer aanbevolen door de redactie:

• Rechthoekig Opzetzwembad
• Opblaaszwembad met glijbaan
• Picknicktafel met zand en watertafel
• Houten zandbak
• Houten peuterschommel

Geschreven door Lauren Siemerink

Lauren Siemerink (1990) is freelance journalist, orthopedagoog en moeder van Abel (2) en Ole (0). Ze is altijd al nieuwsgierig geweest naar het verhaal achter de mens en heeft een voorliefde voor het optekenen van persoonlijke verhalen. Ze maakt mentale gezondheid en rouw bespreekbaar en schrijft over thema’s rondom transitie en transformatie zoals bewust ouderschap, verlies en matrescentie. Met een scherpe pen en groot inlevingsvermogen schrijft ze eerlijke en herkenbare verhalen.