Ardalan Najjarkakhaki Gezondheid vandaag, 13:03

Leestijd: 4 minuten

Psychotherapeut: deze oorzaken kunnen verklaren waarom ouders jaloers zijn op hun eigen kind

Een ouder die jaloers is op het eigen kind: het klinkt bijna ondenkbaar. Toch kunnen trots en afgunst naast elkaar bestaan, legt psychotherapeut en gz-psycholoog Ardalan Najjarkakhaki in deze column uit. Vooral het succes, de jeugd of zelfstandigheid van een kind kan iets pijnlijks blootleggen.

Het klinkt bijna als iets wat niet zou mogen bestaan: een ouder die jaloers is op het eigen kind. Ouders horen toch trots te zijn wanneer hun kind succes heeft, aantrekkelijk wordt gevonden, kansen krijgt of gelukkig is? Meestal is dat ook zo. Toch kunnen trots en jaloezie naast elkaar bestaan. Juist omdat een kind zo dichtbij staat, kan wat het kind bezit of bereikt ook iets pijnlijks zichtbaar maken in de ouder.

Zo vertelt de documentaire Talhotblond (2009) het waargebeurde verhaal van een Amerikaanse moeder die zich online voordoet als haar tienerdochter en daarvoor haar foto’s en identiteit gebruikt. Zo probeert de moeder de jeugd, schoonheid en aantrekkingskracht van haar dochter als het ware toe te eigenen en via haar een jongere, begeerlijke versie van zichzelf te creëren. Wat begint als een online fantasie ontspoort vervolgens op desastreuze manier. Ook de relatie met haar dochter raakt onherstelbaar beschadigd: wanneer zij ontdekt hoe haar moeder haar identiteit heeft misbruikt, verbreekt ze uiteindelijk ieder contact.

Waarom kan een ouder jaloers worden op het eigen kind?

Centraal staat bij afgunst naar het eigen kind dat het kind iets bezit, belichaamt of bereikt wat bij de ouder een pijnlijk gevoel van tekort oproept. Dat kan gaan om jeugd, schoonheid, succes, aandacht, autonomie of toekomstperspectief, maar ook om iets fundamentelers, zoals liefde, veiligheid of zorg die de ouder zelf vroeger heeft gemist. Het geluk van het kind confronteert de ouder dan met wat die zelf niet heeft, niet meer heeft of nooit heeft gehad.

Het geluk van je kind kan oud gemis blootleggen

Soms ligt onder die afgunst een veel ouder gemis. Wie zelf als kind onvoldoende liefde, aandacht of veiligheid ontving, kan door het welzijn van het eigen kind opnieuw geconfronteerd worden met wat destijds ontbrak. Iemand kan zelfs afgunstig zijn op het eigen kind, omdat dat een aanwezige, levende ouder heeft, terwijl diegene dat zelf moest missen. Schaamte kan erkenning van die afgunst bemoeilijken, waardoor deze eerder verschijnt als kritiek, kleinering of devaluatie (Salberg, 2022).

De zelfstandigheid van je kind kan voelen als verlies

Ook het zelf fysiek ouder worden kan een rol spelen. Terwijl een kind zelfstandiger wordt en een wereld vol mogelijkheden voor zich heeft, wordt de ouder geconfronteerd met het verstrijken van de eigen tijd, gemiste kansen en een minder centrale positie in het leven van het kind. Gezonde identificatie maakt het mogelijk mee te genieten: jij hebt iets moois en daar ben ik trots op. Wanneer dat niet lukt, kan verschil omslaan in rivaliteit. De autonomie van het kind kan dan als verlies, afwijzing of bedreiging worden beleefd (Herzog, 2022).

Wanneer je kind van verlengstuk in concurrent verandert

Dat wordt ingewikkelder wanneer iemands eigenwaarde sterk met het kind verweven is. Zolang het kind als verlengstuk functioneert, kan diens succes ook het zelfbeeld versterken. Zodra het kind duidelijker een eigen persoon wordt, kunnen diens jeugd, aantrekkelijkheid, aandacht van anderen, prestaties en onafhankelijkheid juist pijnlijk worden. Het kind verandert psychologisch van verlengstuk in concurrent. Afgunst kan zich dan uiten in kritiek, controle, vernedering of het ondermijnen van succes (Smalley et al., 2026).

Een kwetsbaar zelfbeeld kan jaloezie versterken

Een kwetsbaar zelfgevoel kan deze dynamiek versterken. Wanneer het kind nodig is om een gevoel van eigenwaarde te behouden, kan diens zelfstandigheid gemakkelijker bedreigd worden. Behoefte aan bewondering, moeite met empathie en schaamte kunnen ertoe bijdragen dat teleurstelling op het kind wordt afgewenteld, bijvoorbeeld door controle of door het kind tot zondebok te maken.

Jezelf vergelijken met andere ouders en kinderen

En dan is er nog iets heel menselijks: vergelijken. Ouders vergelijken zichzelf met andere ouders en hun kinderen met andere kinderen. Wanneer anderen succesvoller lijken, kan dat raken aan het gevoel een goede ouder te zijn. Wordt het voordeel van de ander als onverdiend en de eigen achterstand als moeilijk veranderbaar ervaren, dan kan afgunst destructiever worden. Lijkt verbetering mogelijk, dan kan hetzelfde gevoel juist motiveren tot zelfverbetering (Zong & Hawk, 2025).

De rode draad is dat ouderlijke afgunst vooral ontstaat op het snijvlak van vergelijking, eigenwaarde en separatie. Het kind maakt door jeugd, succes, liefde, mogelijkheden of autonomie zichtbaar wat de ouder mist of dreigt te verliezen. Onverwerkt verlies, een kwetsbaar zelfgevoel, schaamte, confrontatie met het verstrijken van de tijd en moeite met separatie kunnen dit versterken.

Wanneer wordt jaloezie op je kind schadelijk?

Het cruciale verschil ligt uiteindelijk in wat iemand met dat pijnlijke verschil kan doen. Een ouder kan denken: ‘wat jij hebt, had ik zelf ook graag gehad’, en tegelijkertijd blij zijn dat het kind het wél heeft. Dat vraagt dat de ouder kan meegenieten van het geluk van het kind, diens eigenheid en zelfstandigheid kan verdragen en kan accepteren dat niet alle eigen verlangens, gemiste kansen of verwachtingen via het kind vervuld zullen worden.

Destructieve afgunst ontstaat wanneer het verschil ondraaglijk wordt en iemand het succes, de autonomie of het geluk van het kind probeert te verkleinen. Dan verschuift ‘ik wilde dat ik dat ook had’ naar iets wat psychologisch dichter komt bij: ‘als ik het niet kan hebben of verdragen, mag jij het ook niet hebben.’

Reacties