Ruth Smeets
Ruth Smeets Kinderen vandaag, 
Leestijd: 5 minuten

Kinderpsycholoog: deze 3 goedbedoelde reacties op teleurstelling helpen je kind juist niet verder

Als ouder wil je je kind het liefst behouden voor pijn, verdriet en teleurstelling. Maar als je probeert elke tegenslag weg te nemen, krijgt je kind minder kans om ermee te leren omgaan. Hoe steun je je kind zonder meteen alles op te lossen? J/M Ouders vroeg het aan kinderpsycholoog en opvoedkundige Tischa Neve.

Misschien heb je de neiging om de voetbaltrainer te bellen als je kind niet in het gewenste team komt of wil je contact opnemen met de ouder van het kind dat jouw kind niet uitnodigt voor een feestje. Of misschien geef je na een teleurstelling over een cadeau een ander cadeautje. Begrijpelijk, zegt kinderpsycholoog Tischa Neve: als ouder wil je je kind beschermen. Toch is het niet altijd helpend om teleurstellingen glad te strijken.

De kracht van teleurstelling

“Teleurstellingen horen erbij. Kinderen hebben ze nodig om te oefenen met het leven. Veerkracht ontwikkel je niet doordat alles goed gaat. Je krijgt het doordat je dingen meemaakt, doordat zaken anders lopen dan je hoopt en doordat je leert dat je soms mag balen, verdrietig en boos mag zijn én dat je daar weer uitkomt. Soms is er een oplossing voorhanden, soms kan iemand je helpen en een andere keer helpt het om iets te aanvaarden.

Dat betekent natuurlijk niet dat je kinderen bewust teleurstelling moet bezorgen of ze altijd maar zelf moet laten aanmodderen. Wel kun je ze helpen om hun emoties te leren reguleren. Je hoeft moeilijke dingen niet altijd voor je kind op te lossen. Door kleine en grote ervaringen bouwt een kind vertrouwen in zichzelf op. Niet alleen het vertrouwen dat het iets goed kan, maar ook dat het zich redt als dingen niet goed gaan. Dat het kan vallen en opstaan. En dat teleurstelling niet betekent dat de wereld instort.”

Wat er achter een teleurstelling kan schuilgaan

“We zien dat veel kinderen tegenwoordig niet goed hebben geleerd dat je na een tegenslag weer verder kunt. Voor kleine kinderen is dat logisch: zij kunnen hun emoties nog niet zo goed reguleren als volwassenen. Zelfs voor ons is het soms lastig om onze emoties te begrijpen en onder controle te krijgen. Laat staan voor kinderen.

Emoties gaan ook niet alleen over wat we aan de buitenkant zien. Niet worden uitgenodigd voor een feestje kan voor een kind voelen alsof het er niet bij hoort. Een wedstrijd verliezen kan leiden tot de gedachte: ik kan het niet, ik verlies mijn droom. Niet op een bepaalde school komen, kan voelen alsof je niet goed genoeg bent en alsof het hele toekomstplaatje omvalt. Achter gebeurtenissen kunnen allerlei betekenissen schuilgaan. Daarom is het goed om stil te staan bij wat er voor jouw kind achter een teleurstelling kan zitten.

Soms is een teleurstelling de laatste druppel. Als je kind moe en gespannen is, zit het emmertje vol. Iets kleins kan dan enorm binnenkomen. Kijk daarom ook naar de grootte van de emotie. Wat is eraan voorafgegaan? Misschien is er sprake van een optelsom. Dat is iets anders dan een keer niet worden uitgenodigd om buiten te spelen.”

Wat niet helpt bij teleurstelling

“Een kind heeft er niets aan als je als ouder gebeurtenissen probeert te verzachten. Toch is dat vaak wat ouders graag doen. Maar een kind heeft vooral nodig dat je er bént. Dat je erkenning en woorden geeft aan wat het ervaart. Zeg bijvoorbeeld: ‘Logisch dat je hier heel erg van baalt, want je had er echt op gehoopt’ of: ‘Wat verdrietig voor je, lieverd.’ Soms is het goed om na zulke woorden en een knuffel even niets te zeggen.

Probeer gevoelens ook niet weg te poetsen, bijvoorbeeld met uitspraken als: ‘Er zijn genoeg andere feestjes’ of: ‘Misschien was het toch niets voor jou.’ Zulke dingen zeg je uit liefde omdat je je kind niet verdrietig of ellendig wilt zien. Toch kan de boodschap zijn dat gevoelens er niet echt mogen zijn.

Ook het andere uiterste, alles willen oplossen, werkt averechts. Sommige ouders gaan op hoge poten naar school om over een beslissing te praten of spreken andere ouders aan. Natuurlijk zijn er situaties waarin je moet ingrijpen, maar niet elke teleurstelling vraagt om een oplossing. Gevoelens moeten gevoeld worden. Soms is iets jammer. Dat is oké. Ondersteuning kan nodig zijn, maar neem de situatie niet helemaal over.”

Zó kun je omgaan met teleurstelling

“De sleutel is dat je de emoties van je kind serieus neemt zonder de situatie groter te maken. Je hoeft ook niet te zeggen: ‘Wat verschrikkelijk en belachelijk dat je niet bent uitgenodigd.’ Daarmee voeg je jouw eigen woorden en oordeel toe aan de situatie. Dan wordt het jouw verhaal in plaats van dat van je kind. Je hoeft je kind niet meteen weer gelukkig te maken zodra er iets gebeurt. Soms mag een kind even voelen hoe het is om iets moeilijk te vinden.

Sta ook stil bij wat er bij jezelf gebeurt. Soms voel je de teleurstelling voor je kind, omdat je hem of haar iets enorm gunt en ziet hoe verdrietig je kind wordt. Dan wordt het ook jouw gevoel. Vraag jezelf af wat je voelt en waarom je dat lastig vindt.

Sommige kinderen reageren heel groot als ze teleurgesteld zijn. Dat gevoel mag er zijn. Al vraagt bepaald gedrag erom gecorrigeerd te worden. Aan oudere kinderen kun je vragen wat ze nodig hebben. Bijvoorbeeld: ‘Wil je er nog even over praten of wil je een knuffel?’ Zo leert je kind ook voelen wat het nodig heeft. Soms komt je kind er zelf later op terug en wil het rustig erover praten.”

Tussen helpen en loslaten

“Als ouder mag je erop vertrouwen dat je kind oefent met emoties. Soms is het goed voor kinderen om dingen even te laten zoals ze zijn en eerst zelf door de teleurstelling heen te gaan. Bij heel grote teleurstellingen help je je kind door er te zijn en soms helpt het de gebeurtenis in perspectief te plaatsen. Wat zit er achter de emotie? Waar komt het gevoel eigenlijk vandaan?

Blijft je kind piekeren, geeft het zichzelf de schuld of durft het na een teleurstelling bepaalde dingen niet meer? Dan heeft het soms hulp nodig. Als ouder wil je je kind vooral grip geven. Er mag altijd ruimte zijn voor teleurstelling, maar daarnaast is de vraag: wat helpt om weer verder te gaan?”

Verbonden expert
Tischa Neve
Tischa Neve
Kinderpsycholoog, speltherapeut en opvoedkundige
Tischa is kinderpsycholoog, opvoedkundige, moeder van Dim en pleegmoeder van Gabriëlle. Sinds 2006 runt ze haar bedrijf, waarmee ze ouders en professionals op een inspirerende en toegankelijke manier meeneemt in hoe opvoeden leuker en makkelijker kan worden. »

Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.

Reacties