Clarine Corstens Ziektes gisteren, 11:02

Leestijd: 7 minuten

GZ-psycholoog Clarine Corstens: ‘De zomervakantie maakt een eetstoornis vaak juist luider’

Je zit op een zonnig terras. Terwijl de rest van het gezin enthousiast de menukaart bekijkt, zie je je kind verstijven. Voor hem of haar is dit geen ontspannen vakantieavond, maar een strijd met zijn of haar eetstoornis. GZ-psycholoog Clarine Corstens deelt in haar column waarom veel ouders van een kind met een eetstoornis dit herkennen.

Je andere kinderen bladeren enthousiast door de kaart. “Oeh, die pizza!” “Ik neem de burger!” Er wordt gelachen en er worden keuzes gemaakt. Behalve door jouw ene kind. De ogen schieten van gerecht naar gerecht. Je weet precies wat er in zijn of haar hoofd gebeurt. Niet: Wat lijkt me lekker? Maar: Hoeveel calorieën zitten hierin? Wat als ik dit moet eten? Kan ik hier nog onderuit?

Jij probeert ook aandacht te hebben voor je andere kinderen. Je wilt dat zij een fijne vakantie hebben. Tegelijk probeer je de spanning bij je ene kind te laten zakken. Rustig blader je samen de menukaart door. Je denkt mee, stelt vragen, bewaakt de afspraken die jullie thuis hebben gemaakt en probeert de eetstoornis zo min mogelijk ruimte te geven.

Voor de mensen aan het tafeltje naast je is het gewoon avondeten. Voor jou voelt het alsof je ondertussen een marathon loopt. Als jij stiekem opziet tegen de zomervakantie, terwijl iedereen om je heen zegt dat dit de leukste weken van het jaar zijn, dan ben je niet de enige.

Waarom een eetstoornis juist op vakantie meer ruimte krijgt

Voor veel gezinnen staat de zomervakantie voor vrijheid. Geen wekker. Geen school. Geen volle agenda. Eindelijk tijd voor elkaar. Maar voor gezinnen waarin een kind een eetstoornis heeft, brengt die vrijheid spanning met zich mee.

Een eetstoornis houdt van controle en voorspelbaarheid. Een vakantie haalt juist veel vaste structuren onderuit. School valt weg. Sport verandert. Er wordt later en anders gegeten. Je bent onderweg. Misschien verblijf je op een camping of in een hotel waar je minder invloed hebt op het eten. Familieleden of vrienden gaan mee uit eten en verwachten gezelligheid.

Juist die veranderingen kunnen ervoor zorgen dat de eetstoornis luider wordt. Niet omdat jouw kind jullie vakantie wil verpesten. Maar omdat de eetstoornis alles op alles zet om de controle vast te houden en zo luid mogelijk aanwezig probeert te zijn.

Soms zie je dat heel luid en duidelijk. Er ontstaat strijd aan tafel, er worden maaltijden uitgesteld of overgeslagen, of er ontstaat paniek zodra er iets onverwachts verandert. Een andere logische reactie zie ik ook. Je kind trekt zich terug, wordt stiller, of probeert alle spanning voor zichzelf te houden. Ook dan kan de eetstoornis volop aanwezig zijn.

De grootste valkuil: onbewust meebewegen met de eetstoornis

In mijn werk hoor ik ouders vaak zeggen: “Ik wilde gewoon dat het gezellig bleef.” En dat is ontzettend begrijpelijk en een heel logische reactie in zo’n situatie. Juist omdat je zo verlangt naar een paar ontspannen weken, ga je soms ongemerkt meebewegen met de eetstoornis. Je kiest toch dat ene restaurant waar ‘veilig’ eten op de kaart staat. Je stelt het maken van het avondeten nog even uit. Je slaat een uitstapje over, omdat het teveel is. Je vermijdt een gesprek omdat je geen ruzie wilt. Op de korte termijn geeft dat even rust en is ook helemaal oké en logisch dat je dat doet. Het vervelende is dat het op de lange termijn nadelen kan geven. .

Ongemerkt en onbedoeld wordt de eetstoornis in dit soort situaties gevoed. Jij doet aanpassingen aan de situatie om op korte termijn de spanning naar beneden te brengen, alleen heeft dit op de lange termijn een averechts effect.

Het tegenovergestelde zie ik ook. Als ouder raak je uitgeput en ga je niet meebewegen, maar steeds meer controleren. Je wilt voorkomen dat het misgaat en komt daardoor tegenover je kind te staan, terwijl je eigenlijk samen tegenover de eetstoornis zou willen staan.

Waarom warm én standvastig beter werkt dan controleren

We weten dat ouders een belangrijke rol spelen in het herstel van hun kind. Niet door therapeut te worden, maar door ouder te blijven. Dat vraagt iets anders dan overcontroleren. Maar ook iets anders dan alles loslaten. Het vraagt dat je stevig blijft staan. Dat je aanwezig blijft. Dat je de verbinding met je kind behoudt, óók als de eetstoornis veel lawaai maakt. Binnen Verbindend Gezag noemen we dat: warm én standvastig. Niet de strijd aangaan met je kind. Maar ook niet wijken voor de eetstoornis. Juist op vakantie, wanneer alles anders is, maakt dat verschil.

3 tips voor ouders tijdens de zomervakantie

• Bereid de vakantie samen voor. Bespreek vóór vertrek waar jullie zin in hebben en waar jullie tegenop zien. Welke momenten worden waarschijnlijk lastig? Welke afspraken geven houvast? Hoe minder je tijdens een crisis hoeft te bedenken, hoe meer rust er ontstaat. In rust kan je brein namelijk meer helder denken, dan wanneer emoties de overhand nemen. Zie het als de voorbespreking van een sportwedstrijd.
• Houd een paar vaste ankers vast. Een vakantie hoeft niet volledig volgens schema te verlopen. Maar vaste eetmomenten, voldoende rust en duidelijke verwachtingen geven vaak veel veiligheid. Voorspelbaarheid en structuur helpen als de spanning oploopt. Voor je kind, voor jou, je partner en eventuele andere kinderen.
• Zorg óók voor jezelf. Misschien wel de moeilijkste tip. Veel ouders staan de hele vakantie ‘aan’. De momenten dat normaal je kinderen op school zitten en jij je kan richten op je werk, hobby, huishouden of jezelf vallen weg. Je houdt op vakantie voortdurend de sfeer in de gaten, probeert escalaties voor te zijn en te zorgen dat iedereen het naar zijn zin heeft. En zo raakt je accu steeds verder leeg en laadt lastiger op. Persoonlijk vind ik het juist een rijkdom op vakantie dat je ter plekke kan bedenken wanneer je wat doet. Dat spontane kan zo fijn zijn. Alleen als je accu leeg is, is er geen ruimte en energie om dat te doen. Dus vooraf kleine, vaste oplaadmomenten inbouwen is van groot belang tijdens de vakantie. Iedere ochtend een wandeling maken. Iedere middag 27 bladzijden uit je boek lezen. Een kop koffie in de zon drinken. Of voor het avondeten een half uur voor jezelf waarin iemand anders het overneemt, zodat jij kan opladen voordat de spanning van het avondeten er is. Goed voor jezelf zorgen is geen luxe. Het helpt je om de rustige, stevige ouder te blijven die je kind juist nu nodig heeft.

Een goede vakantie hoeft niet perfect te zijn

Misschien is dat wel de belangrijkste boodschap. Een goede vakantie is niet een vakantie zonder spanning. Ook niet zonder tranen. Of zonder moeilijke momenten. Een goede vakantie is een vakantie waarin jij weet aan welke knoppen je kan draaien en de eetstoornis niet alles bepaalt.

Waarin er, ondanks de moeilijke momenten, ook ruimte blijft voor een ijsje met je andere kinderen. Voor een wandeling met je partner. Voor een spelletje op de camping. Voor een gesprek dat níét over eten gaat.

Want uiteindelijk is dat waar herstel óók over gaat: stap voor stap het leven weer terugveroveren op de eetstoornis. Zorgen dat de eetstoornis op vakantie niet verder achteruit gaat of op tijd op de alarmbel drukken en de psycholoog of arts bellen en vragen om mee te denken. En daarbij heb je als ouder meer invloed dan je zelf vaak denkt. Niet doordat je alles gaat oplossen. Maar doordat je, juist als het spannend wordt, zelf het anker blijft. Vanuit vertrouwen, verbinding en vastberadenheid. 

Verbonden expert

Clarine Corstens

GZ-psycholoog, gezins- en relatietherapeut en trainer Verbindend Gezag

Clarine Corstens is GZ-psycholoog, gezins- en relatietherapeut en trainer Verbindend Gezag. Met haar bedrijf Corstens & Co ondersteunt zij ouders van tieners met psychische problemen, en traint zij professionals in het gedachtegoed Geweldloos Verzet | Verbindend Gezag. »

• GZ-psycholoog Clarine Corstens: ‘De zomervakantie maakt een eetstoornis vaak juist luider’

Geschreven door Clarine Corstens

Clarine Corstens is GZ-psycholoog, systeemtherapeut i.o. en gespecialiseerd in het begeleiden van ouders van jongeren met een eetstoornis. Ze is oprichter van Corstens & Co en host van de podcast Help, mijn kind heeft een eetstoornis. Voor ouders ontwikkelde zij daarnaast een gratis Vakantie Survival Gids met praktische tips om de zomervakantie met meer rust en vertrouwen tegemoet te gaan.