Ruth Smeets Gezondheid vandaag, 09:03

Leestijd: 8 minuten

Psycholoog Wendy kreeg na haar tweede kind de diagnose ADHD: ‘Ik voelde zoveel onrust en boosheid’

Veel vrouwen krijgen hun ADHD-diagnose pas laat, terwijl ze allang moeder zijn en proberen alle ballen in de lucht te houden. In haar boek De leukste moeders hebben ADHD schrijft psycholoog en gedragstherapeut Wendy de Pree hoe het is om moeder te zijn met ADHD én wat kan helpen.

“Veel mensen denken bij ADHD nog steeds alleen aan drukke jongetjes die niet stil kunnen zitten en in de gordijnen hangen. Maar bij meisjes en vrouwen ziet dat er vaak heel anders uit. De drukte zit vaak meer in hun hoofd. Meisjes worden eerder gecorrigeerd als ze druk of onrustig zijn: ‘Doe eens rustig, doe eens normaal, wees eens beleefd en aardig.’ Meisjes voelen dat ook sneller aan.

Sommige mensen zeggen dat iedereen wel een beetje ADHD heeft, maar ook dat is een misvatting. Je kunt wel losse kenmerken hebben, maar dat is iets anders. Het verschil zit in de oorzaak, duur en impact: heb je die kenmerken omdat je overprikkeld bent door de drukke maatschappij, omdat je eigenlijk te veel op je telefoon zit of omdat je brein anders werkt? ADHD is er altijd en overal. Het heeft veel impact op je sociale leven, werk, huishouden en op je rol als moeder.

Misvattingen over ADHD bij vrouwen

Soms hoor ik: ‘Vroeger bestond dat allemaal niet.’ Maar als we teruggaan, wordt er in geschriften van vierhonderd jaar voor Christus al gesproken over mensen die druk en impulsief waren en concentratieproblemen hadden. Pas sinds vrij recent hebben we daar een woord voor.

Dat het aantal diagnoses toeneemt, betekent niet dat ADHD vaker voorkomt. In bevolkingsonderzoek blijft het wereldwijd bij 3 tot 5 procent van de bevolking. Maar de meisjes en vrouwen werden daarin lang gemist.

Vrouwen met ADHD hebben niet altijd tonnen energie. Hun brein moet voortdurend extra moeite doen om aandacht te richten en vol te houden. Ze slapen slecht en zijn vaak prikkelgevoelig. Dat alles samen kost energie en kan leiden tot uitputting.

Geen superkracht

ADHD en hoogsensitiviteit zijn niet hetzelfde, maar kunnen sterk op elkaar lijken. Er is overlap in prikkelgevoeligheid, intense emoties en de behoefte aan hersteltijd. En anders dan sommige mensen denken, wordt ADHD ook niet veroorzaakt door trauma. Je kunt wel symptomen hebben die daarop lijken, maar de oorzaak en behandeling zijn anders.

Tegenwoordig wordt ADHD soms afgeschilderd als een superkracht. Maar die sterke kanten zijn afhankelijk van de juiste context en ondersteuning. Die zijn er niet in elke situatie en zeker niet vanzelf in een maatschappij die niet ADHD- of autismevriendelijk is.

Moeite met gedeelde aandacht voor de kinderen

Ik kreeg mijn diagnose ongeveer vijftien jaar geleden, na de komst van mijn tweede dochter. Mijn eerste dochter was echt mijn hyperfocus. Ik kon me helemaal richten op onze verbinding. Moeder zijn van één kind ging heel goed samen met hoe mijn brein werkt. Ik kon goed op haar afstemmen.

We wachtten vier jaar om opnieuw een kind te krijgen, want ik voelde dat ik geen ruimte had in mijn hoofd. Toch zei iedereen: ‘Je moet echt twee kinderen nemen.’ Alsof dat heel gemakkelijk is. Alsof we dat wel even erbij doen.

De komst van de tweede vond ik overweldigend. Ik snapte niet hoe ik moest schakelen van kind één naar kind twee, hoe ik beiden gedeelde aandacht moest geven. Ik kon vanbinnen heel boos en ongeduldig worden. Tegelijkertijd verveelde ik me te pletter. Voorlezen in bad vond ik bijvoorbeeld supersaai. Maar dat kon ik niet zeggen, want dat zou raar zijn.

Anders dan het klassieke beeld

Toen kreeg de partner van een vriendin een ADHD-diagnose. Zij vertelde dat hij helemaal gek werd als hij in de tuin moest werken, omdat hij dat zo saai vond. Tegelijkertijd werd hij overprikkeld in de supermarkt. Ik dacht: oké, dus ADHD kan er ook anders uitzien dan het klassieke beeld.

Ik ging een enkele keer op gesprek bij een psychiater en kreeg uiteindelijk de diagnose. Als ik nu het verslag teruglees, druipt de ADHD ervan af. Destijds wist ik dat niet. Er was nauwelijks iets bekend over ADHD bij vrouwen.

Op zoek naar prikkels

Als kind werd ik omschreven als ‘spring in het veld’ en ‘het zonnetje in huis’. Op de basisschool redde ik het wel met mijn intelligentie, maar op de middelbare school zat ik vooral omgekeerd op mijn stoel om te praten met mijn vriendin achter mij. We hoorden telkens: ‘Wendy let niet op. Ze praat te veel. Ze kan het wel, als ze maar haar best zou doen.’

Ik presteerde het om vijf keer te blijven zitten. Op één leerkracht na hadden alle leerkrachten de hoop in mij al opgegeven. Toch doorliep ik de universiteit daarna vlotjes. Ik was nog steeds hetzelfde, maar de context was anders: hier was er voldoende uitdaging en afwisseling.

Al begreep ik ook daar niet hoe iedereen urenlang zo braaf in de banken kon blijven zitten of het programma kon volgen. Ik bleef nieuwe prikkels zoeken. Maar op de universiteit werd dat gewaardeerd en aangemoedigd.

Nu zie ik hetzelfde bij mijn dochters. Maar voor anderen was het moeilijk om te kijken wat er áchter de leuke, lieve en brave meisjes zit en om de concentratieproblemen en hun drukke hoofden te zien.

ADHD beïnvloedt je hele leven

Tijdens het schrijven van mijn boek schrok ik van de hoeveelheid kennis die erbij is gekomen, ook over de lichamelijke impact van ADHD en emotieregulatie. Daarover is pas later veel bekend geworden. Er wordt van ons verwacht dat we ‘gewoon’ onze aandacht richten en emoties kunnen reguleren: ‘Doe nu eens rustig. Plan nu eens gewoon. Leer om dingen beter te organiseren.’ Als moeder dacht ik lange tijd: oké, maar hóé moet ik dat doen?

Er zijn veel boeken over het opvoeden van kinderen met ADHD, maar in geen enkel boek stond hóe je dat doet als je zelf ADHD hebt. Ik wilde zelf het gat opvullen. Bij vrouwen met ADHD zien we veel compensatiegedrag en perfectionisme. Hun huis ziet er altijd tiptop uit. Niet omdat ze graag opruimen, maar omdat ze anders geen rust hebben in hun hoofd.

Moederschap kan overweldigend zijn, maar ADHD is meer dan dat. Het speelt al je hele leven. Het betekent ook heus niet dat je alleen een keer naar boven loopt en je sleutels vergeet. Het gaat om de normale uitdagingen van het moederschap, maar je krijgt vergeetachtigheid, chaos, problemen met emotieregulatie en impulsiviteit er gratis bij.

De mentale load van moeders

Het is nog altijd bijzonder in 2026 dat in de meeste gevallen de vrouw de CEO van het huis is. Als het nieuwe schooljaar begint, is het vaak de moeder die zorgt voor de nieuwe broodtrommels, rugzakken en gymschoenen. Zij zorgt ervoor dat de schoolrekening wordt betaald, dat de boodschappen worden gedaan en dat iedereen heeft wat die nodig heeft.

De moeder houdt het overzicht, denkt vooruit, onthoudt wat er moet gebeuren en stuurt iedereen aan. Ook emotioneel. Als je ADHD hebt, is dat extra zwaar. En als je kind ook ADHD heeft, moet je dat kind extra aansturen. Die taak komt vaak weer bij de vrouwen terecht.

Vrouwen besteden meestal dubbel zoveel tijd aan de opvoeding en hebben de helft van de tijd voor vrije tijd. Behalve sporten en dingen doen met vrienden betekent dat ook gewoon even niets doen. Of ongestoord douchen.

We verwachten van vrouwen dat zij alles regelen, van kerstfeestjes tot verjaardagen. Tegelijkertijd is er vaak weinig ondersteuning. Dat geeft veel eenzaamheid. En er komt schuld en schaamte bovenop met de gedachte: andere moeders doen het allemaal beter…

Onkunde en kwaliteiten

Ik hoop dat naasten van iemand met ADHD, als ze thuiskomen in een wanorde, niet denken: oh, ze is weer lui of onhandig bezig. Hopelijk leren mensen dat het brein met ADHD anders werkt. Ik hoop dat ze aan tafel gaan zitten en vragen: ‘Wat kunnen wij doen? Wat heb jij nodig?’

Dingen niet doen is vaak geen onwil. Het is onkunde. Andere dingen kunnen mensen met ADHD dan weer heel goed. Ik ben bijvoorbeeld heel oplossingsgericht en goed in crisissituaties. Als de ander omhooggaat, word ik juist heel kalm. Ik ben ook een actieve, vrolijke moeder: ik ben altijd in voor een feestje en plan enthousiast uitstapjes.

De leukste moeders

Door het schrijven van dit boek ben ik me er meer van bewust geworden hoe hard mijn brein werkt. Eerder werd ik daar verdrietig van. Ik vroeg me af waarom sommige dingen voor mij zo moeilijk waren. Inmiddels heb ik geleerd om milder voor mezelf te zijn. Het is knap dat ik het doe en het is oké om het anders te doen.

Voor het boek vroeg ik moeders met ADHD waarom ze de leukste moeder zijn. Een aantal moeders konden dat niet beantwoorden. Dat vond ik verdrietig. Ik vroeg het ook aan hun kinderen, die juist overliepen van enthousiasme. Wat blijkt? Juist deze moeders zijn ontzettend leuk en grappig. Ze vinden het vaak niet erg om vies te worden en gaan vlot mee in fantasie en impulsieve ideeën.

Zwaarder moederschap

Ik hoop dat moeders met ADHD zich erkend voelen. Dat ze zich realiseren dat ze zich niet aanstellen en dat het moederschap voor hen echt zwaarder is. Zelf leerde ik hoe mijn brein in elkaar zit en hoe ik mijn lichaam zoveel mogelijk kan reguleren. Daardoor geniet ik ervan echt een grappige, leuke moeder te zijn. Op mijn aparte manier.

Moeders met ADHD hebben twee keer meer stress. En als ze kinderen met ADHD hebben, hebben ze nog twee keer meer stress. Of het dan vier keer meer stress is? Het is in elk geval heel veel. Er is meer begrip nodig, maar ook meer mildheid en enthousiasme over onszelf. En als we steun zoeken, kunnen we mensen vinden die ons echt nemen zoals we zijn.”

De leukste moeders hebben ADHD € 24,50 Bekijk product →

Verbonden expert

Wendy de Pree

Ontwikkelingspsycholoog en cognititief gedragstherapeut

Wendy is ontwikkelingspsycholoog en cognitief gedragstherapeut, moeder van twee dochters en werkt al meer dan 25 jaar met ouders en kinderen. Eerst als psycholoog binnen een jeugdzorginstelling en later binnen haar eigen bedrijf Expertisecentrum Leer Positief Denken. »

• Psycholoog Wendy kreeg na haar tweede kind de diagnose ADHD: ‘Ik voelde zoveel onrust en boosheid’
• Bang voor Sinterklaas: kinderpsycholoog legt uit wat er écht achter zit
• Mama Blundert: ‘Ik verklapte indirect dat Sinterklaas niet bestond’

Reacties