Bloot

redactie 22 jun 2018 Blogs

'Hanno, kun je even het gordijn dichtdoen?'

'O ja, tuurlijk.'

Ik ben Yaël aan het aankleden en daar kunnen we geen pottenkijkers bij gebruiken. Niet dat Yaël er erg in zou hebben of zich eraan zou storen als anderen haar bloot zouden zien, maar daar gaat het ook niet om. Het gaat om iets anders: om haar waardigheid. Ja, dat is een groot woord en ook een woord waarvan ik haar nooit de betekenis kan uitleggen. Toch is haar waardigheid belangrijk. En omdat ze die zelf niet kan bewaken, doe ik dat voor haar, voor zo ver dat gaat.

Als je gehandicapt bent, is het normaal dat veel mensen je in je blootje zien. Het is ook normaal dat veel mensen je aanraken. In Yaëls geval: haar ouders, de begeleiders thuis, de begeleiders op de dagbesteding en de begeleiders in het logeerhuis. Ik weet niet zo goed wat Yaël daarvan vindt en of ze er iets van vindt. Ik weet wel dat ze het prettig vindt om door bekende mensen verzorgd te worden. Van onbekende mensen raakt ze in de war.

Dat staat haaks op de huidige flextrend in de zorg, waarbij je gerust wat uitzendkrachten of mensen uit de 'flexibele schil' kunt optrommelen, en ook op de staande praktijk om de jongste stagiair even die luier te laten verschonen en de begeleiding op te knippen, zodat de verzorgende taken door een goedkopere kracht kunnen worden gedaan.

In de ideale wereld worden juist de verzorgende, vaak intieme handelingen zoveel mogelijk door dezelfde mensen verricht. Want Yaël, en de Yaëls van deze wereld, hebben misschien niet al onze noties bij de begrippen 'bloot' en 'intiem', ze voelen op een dieper, onbewust niveau heus de dingen die wij met onze ratio weten.

Voor wie het lastig vindt zich in te leven heb ik een gedachte-experiment: stel dat u zich door een of andere beperking niet zelf kunt aan- en uitkleden. U bent gewend dat uw teerbeminde echtgeno(o)t(e) u daarbij helpt. Op een dag is de buurman op bezoek en zegt uw partner ineens tegen hem: 'Nu je hier toch bent kun je wel wel even mijn eega uitkleden.' Geen fijne gedachte? Nou dan.

Ik merk het altijd aan Yaël als er te veel invalkrachten op de groep staan. Dan is ze onrustiger en verwarder en voelt ze zich minder veilig. Ze is autistisch, dat helpt niet, maar ze is ook voor honderd procent afhankelijk van anderen, waardoor het contact per definitie intiem is. Ik weet zeker dat dat een rol speelt. Dat vertelt ze me met haar onrust. Ze vertelt me iets over haar waardigheid.

Reageer op artikel:
Bloot
Sluiten