Lisette Gerbrands Opvoedstijlen vandaag, 09:03

Leestijd: 6 minuten

Opvoedcoach Marieke Rutten: waarom je een ruzie met je kind juist níét hoeft te winnen

Veel ouders proberen een ruzie met hun kind direct op te lossen. Volgens opvoedcoach Marieke Rutten werkt dat vaak juist averechts. Binnen Verbindend Gezag draait opvoeden niet om winnen, maar om verbinding en standvastigheid.

Volgens Marieke Rutten, coach voor ouders en professionals, komen veel gezinnen precies op dat punt terecht voordat ze kennismaken met Verbindend Gezag, ook wel Geweldloos Verzet genoemd. Een benadering die niet draait om winnen, maar om verbinding, aanwezigheid en zelfbeheersing. “Veel ouders handelen vanuit ideeën die ze zelf hebben meegekregen. Opvattingen als: kinderen moeten doen wat volwassenen zeggen, of: ik moet winnen omdat ik de ouder ben. Die overtuigingen zorgen er vaak voor dat ouders uit hun volwassen rol stappen en op kindniveau gaan vechten.”

Vastgelopen in een strijd

De ouders die bij haar aankloppen, herkennen vaak hetzelfde patroon. Ze voelen dat ze hun kind niet meer bereiken, verliezen grip op het gedrag en belanden in een neerwaartse spiraal van ruzies, weglopen, schreeuwen, preken en straffen. “Je zit dan volledig ín het verhaal. Je kunt niet meer van een afstand kijken naar wat er eigenlijk gebeurt en wat die situatie nodig heeft.” Juist daar maakt verbindend gezag volgens haar het verschil. Waar veel mensen geloven dat problemen direct moeten worden opgelost, kiest deze aanpak bewust voor vertraging. “We kennen allemaal het gezegde: smeed het ijzer als het heet is. Maar bij verbindend gezag doen we juist het tegenovergestelde. We smeden het ijzer als het koud is.”

Invloed vergroten

Dat betekent niet dat ouders alles maar moeten accepteren. Integendeel. “Het draait om het verschil tussen controle en invloed. Een conflict winnen betekent vaak dat je probeert je kind te dwingen tot ander gedrag. Maar tijdens een escalatie is dat onmogelijk. Een kind zit dan in zijn emoties en niet meer in het deel van het brein dat logisch kan nadenken.” Wie op dat moment toch probeert te winnen, vergroot volgens haar meestal alleen de strijd. “Niet willen winnen is geen zwakte. Het betekent dat je een ander doel kiest. Op een heet moment gaat het niet om gedrag corrigeren, maar om verdere escalatie voorkomen en de relatie beschermen.” Een ouder kan dan bijvoorbeeld kort en duidelijk zeggen: ‘Ik accepteer dit niet. Hier komen we op terug.’ Daarna volgt geen discussie, geen preek en geen machtsstrijd. “Je trekt je terug uit de strijd, niet uit de relatie. Het echte gesprek voer je later, wanneer zowel ouder als kind weer aanspreekbaar zijn.”

Geen softe aanpak

Een van de grootste misverstanden over verbindend gezag is volgens Marieke dat het een zachte of toegeeflijke manier van opvoeden zou zijn. “Dat hoor ik heel vaak. Mensen denken dat het gaat over loslaten, accepteren en vooral veel begrip tonen. Alsof je je grenzen opgeeft voor een goede band. Maar het tegenovergestelde is waar.” Volgens haar vraagt deze aanpak juist veel van ouders. “Je blijft stevig staan voor wat niet oké is. Je blijft volhardend en komt terug op gedrag dat grenzen overschrijdt. Je laat het niet gaan. Het is streng én warm tegelijk.” Ook professionals kijken soms verkeerd naar de methode, merkt ze. “Dan wordt het gezien als een verzameling technieken. Maar uiteindelijk gaat het om een andere visie op gezag. Begrijpen hoe het werkt is één ding, het daadwerkelijk toepassen vraagt een fundamenteel andere houding.”

De kracht van een stap terug

Dat vertragen kan verrassend veel opleveren. Marieke vertelt over een vader die regelmatig in heftige conflicten belandde met zijn zestienjarige dochter. Soms liepen de spanningen zelfs fysiek uit de hand. “Samen hebben we de escalatiecirkel in kaart gebracht. Al na twee gesprekken lukte het hem om uit dat patroon te stappen en de regie terug te pakken.” Een belangrijke stap was dat de vader zijn dochter vertelde dat hij fout had gehandeld door mee te gaan in de escalatie. “Hij erkende dat hij niet meer fysiek zou ingrijpen. Vanaf dat moment verbeterde de dialoog vrijwel direct. Niet alleen met haar, maar ook met de andere kinderen in het gezin.”

Veel ouders worstelen met het idee dat niet direct reageren hetzelfde is als toegeven. Marieke begrijpt die angst. “Maar dat is niet wat verbindend gezag vraagt. We zeggen niet dat ouders moeten loslaten of niet mogen ingrijpen. We helpen ouders vooral kiezen welke strijd echt belangrijk is. Grenzen blijven bestaan. Ouders benoemen duidelijk wat ze niet accepteren én dat ze erop terugkomen. Vervolgens doen ze dat ook, maar op een moment waarop iedereen weer rustig is. Dan kunnen woorden landen en ontstaat ruimte voor verandering.”

Andere kijk op gezag

Volgens Marieke gaat verbindend gezag uiteindelijk verder dan een opvoedmethode. Het vraagt om een fundamenteel andere kijk op menselijk gedrag en gezag. “Traditioneel gezag is vaak verticaal georganiseerd: de ouder staat boven het kind en gehoorzaamheid is het doel. Dat model leunt op macht. Maar macht roept bijna altijd tegenmacht op.” Zeker bij kinderen die moeilijk te sturen zijn, loopt dat systeem volgens haar vast. “Verbindend gezag gaat uit van een ander uitgangspunt. Niet: ‘Ik zorg ervoor dat jij doet wat ik wil’, maar: ‘Ik blijf aanwezig. Je kunt me niet wegduwen. En ik laat de relatie niet kapotgaan.’” Daarmee wordt gezag minder afhankelijk van de medewerking van het kind. “Je blijft stevig staan, ook als je kind niet meewerkt.”

Veiligheid

Vaak is er een duidelijk kantelpunt waarop traditionele opvoedstrategieën hun effect verliezen, zo stelt Marieke. “Dat moment komt wanneer straffen en consequenties het gedrag niet meer remmen, maar juist versterken. Hoe harder ouders ingrijpen, hoe heftiger de reactie wordt.” Dan biedt verbindend gezag volgens haar een uitweg. “Niet via meer macht, maar via meer aanwezigheid. Ouders stoppen met het beheersen van hun kind en richten zich op hun eigen reactie. Dat geeft veiligheid terug aan iedereen in het gezin.” En misschien is dat wel de belangrijkste boodschap die zij ouders wil meegeven. “Een kind dat de controle verliest, heeft geen ouder nodig die dat ook doet. Het heeft een ouder nodig die laat zien dat je overeind kunt blijven zonder mee te vechten.”

Favoriete speelgoed van de redactie

Onze redactie is altijd op zoek naar speelgoed dat meer doet dan alleen vermaken. Wij selecteren speelgoed dat niet alleen kwalitatief en duurzaam is, maar ook bijdraagt aan de ontwikkeling en aansluit bij de principes van Montessori.

Stapelstein

Stapelstein | ORIGINAL | Rainbow Classic | 6 € 179,00 bij bol.com Bekijk product →

Redacteur Vera: “Die kleurrijke stapelstenen kun je gebruiken om het evenwicht van je kind te trainen, ze kunnen erop zitten/tollen of ze kunnen ze op kleur sorteren.”

Magneettegels

Magna-Tiles Clear Colors – 100 stuks magnetische tegels – 3+ jaar € 91,99 bij bol.com Bekijk product →

Redacteur Lisette: “Mijn twee jongens (6 en 3) bouwen er de meest fantasierijke creaties mee, van kastelen tot metershoge knikkerbanen en autogarages. En dat maakt het, tussen alle dino’s door, misschien wel het leukste speelgoed in huis.”

Kapla

KAPLA – KAPLA Blank – Constructiespeelgoed – 200 grenenhouten plankjes € 49,99 bij bol.com Bekijk product →

Kapla

Hoofdredacteur Sofie: “Simpeler kan het niet: blankhouten latjes, Mijn kinderen (4 en 6) zijn er gek op en maken er de mooiste bouwwerken van. Van hekjes voor de boerderij tot de Eiffeltoren. En het stimuleert ook nog hun creativiteit en bouwkundig inzicht.“

Houten regenboog

Houten regenboog – Pastelkleuren – Pastel regenboog – 12 stuks – Open einde speelgoed – Educatief montessori speelgoed – Grimms style € 69,99 bij bol.com Bekijk product →

Redacteur Amarins: “Mijn zoon (2) gebruikt de bogen voor van alles: als brug, tunnel, huisje voor poppetjes of zelfs als wieg voor zijn knuffels. Het nodigt uit tot vrij spel en hij oefent er ongemerkt zijn motoriek, ruimtelijk inzicht en creativiteit mee.”

Lichtgewicht fiets

Woom Go 3 16´´ Fiets Geel Jongen € 578,99 bij bol.com Bekijk product →

Redacteur Sofie:“Op deze lichtgewicht kinderfiets hebben mijn beide kinderen heel snel leren fietsen.”

Geschreven door Lisette Gerbrands

Als moeder van twee zoons van 7 en 3 jaar ziet Lisette (1985) dagelijks hoe groot de afstand kan zijn tussen theorie en praktijk. Die ervaring neemt ze mee in haar werk, waarin journalistieke nieuwsgierigheid en herkenbare verhalen samenkomen. Met haar achtergrond in Communicatie schrijft ze vanuit Den Bosch verhalen die laten zien dat er niet één juiste aanpak bestaat. Ze biedt ouders herkenning, nuance en perspectief in een fase van het leven waarin vragen vaak belangrijker zijn dan antwoorden.