Sabine van der Spoel Opvoeden vandaag, 13:01

Leestijd: 6 minuten

Docent ziet ouders na 30 jaar voor de klas veranderen: ‘Sommigen schieten echt uit hun slof’

Ouders en scholen staan steeds vaker tegenover elkaar, zo signaleerde de Onderwijsraad. Docent Jan Willem Samsom ziet die verharding ook, maar kiest voor een verbindende aanpak. “We willen allemaal wat het beste is voor het kind.”

In recente jaren lijkt de relatie tussen ouders en scholen te verharden, zo schreef de Onderwijsraad begin september in een brief aan het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Docent Jan Willem Samsom snapt waar de Onderwijsraad het over heeft. Hij herkent het beeld “in een wat groter geheel”. “Ik sta al dertig jaar voor de klas en dertig jaar geleden was het echt anders. Toen was je de meester, en de meester zei het.”

Docent ziet contact met ouders na 30 jaar verharden

De manier waarop ouders tegen docenten praten, is tijdens Samsoms carrière erg veranderd. Dat merkt hij vooral in de mail, en daarom probeert hij dat contact zoveel mogelijk te beperken. “Ik heb al zoveel mails gehad van ouders die letterlijk leeglopen”, vertelt hij. “Ze tikken al hun frustratie in, zonder punten en komma’s, lezen het niet eens na en drukken op verzenden. Zij zijn hun frustratie dan kwijt, maar dat wordt dan zo op mijn bord geplempt.”

Ook aan de telefoon kan het misgaan. Zo belde Samsom eens de vader van een van zijn leerlingen, “een rauwdouwer”, volgens Samsom, om hem om hulp te vragen. “Ik had nog geen dertig seconden gesproken en die man begon meteen te blazen en over een collega-docent uit te halen. Dat ging twee minuten door, zonder dat ik ertussen kon komen.”

Toch wil Samsom het beeld relativeren. “Ik denk wel dat de relatie soms te negatief wordt neergezet, want er gaat ook ontzettend veel goed.” Soortgelijk is op de school waar Samsom werkt de relatie met ouders in het algemeen goed. “Maar dat neemt niet weg dat er ook ouders zijn die uit hun slof schieten, al schrik ik daar door mijn ervaring niet meer zo van.”

Waarom worden ouders volgens Samsom sneller boos op school?

Volgens Samsom ligt de oorzaak van die verharding niet alleen bij ouders. Scholen zijn sterk gericht op opbrengsten, zegt hij. “Termen als ‘kansrijk adviseren’ betekenen eigenlijk zo hoog mogelijk adviseren, en als ouders dat niet krijgen, worden ze boos.” Resultaten doen er natuurlijk wel toe, want het gaat erom dat kinderen meekomen op school en nieuwe dingen leren. “Maar als pedagogiek en relatie daarvoor moeten wijken, dan raken we deels kwijt wat we ook willen zijn.”

Dat ouders zo reageren, betekent bovendien niet dat ze kwaadwillend zijn. “Het onderliggende verlangen van ouders is dat het goed gaat met hun kind, maar de manier waarop ze dat kenbaar maken is soms in een klacht of een heel nare mail.”

Waarom Samsom boze ouders juist als bondgenoot behandelt

Contact, en vooral goed contact met ouders, is voor Samsom in zijn werk als docent en mentor erg belangrijk. “Ouders hebben het kostbaarste wat ze hebben, hun kind, aan jou toevertrouwd voor een deel van de week. Daarin heb je van hen een stuk verantwoordelijkheid gekregen waar je heel zorgvuldig mee moet omgaan.” Maar het is natuurlijk niet zo dat de school volledig naar de pijpen van de ouders danst. “Het is niet: u vraagt, wij draaien. Maar het is ook niet zo dat een school het altijd beter weet. Het gaat om voortdurend afstemmen met elkaar. Ik zie ouders daarom als partners, als bondgenoten.”

De ouder als bondgenoot zien, is volgens Samsom juist belangrijk als het lastig wordt. “In makkelijke situaties kun je een fijn gesprek hebben met ouders. Maar juist als het lastig wordt, moet je ze blijven zien als bondgenoot, anders komen ze pal tegenover je te staan.”

In de praktijk begint dat vaak met begrip tonen. Stelt een ouder een eis, dan begint Samsom met erkenning: “Ik geef dan aan dat ik snap waarom ze het vragen. Krijg ik een boze mail? Dan geef ik aan: ‘Ik merk dat u boos bent’. Daarmee haal je de spanning er vaak al een beetje uit.” Pas dan is het volgens de docent mogelijk om het gesprek aan te gaan en kan hij samen met de ouder kijken wat mogelijk is.

Deze ouderavond moet de band tussen ouders en school verbeteren

Om te werken aan een goede relatie met ouders, kiest Samsom op de school waar hij werkt bewust voor een andere aanpak. Sinds een paar jaar organiseren de mentoren bij de vmbo 2 klassen de ouderavonden anders. Waar scholen traditioneel vooral zenden met een presentatie over bijvoorbeeld schoolregels en het jaarrooster, draait het bij Samsom om echte ontmoeting. “Ouders komen meestal niet om te horen over het schooljaar, maar omdat ze een beeld willen krijgen van de docenten.” Op de ouderavonden gaan ze dan ook in kleine groepjes aan de slag met een spel, waarvan het doel is om met elkaar in gesprek te gaan. “Door ook ouders met elkaar te laten praten, over hoe lastig het opvoeden van een puber soms is, ontstaat er echt verbinding. Ouders geven na afloop van zo’n ouderavond regelmatig aan dat het zo fijn is om te merken dat ze niet de enige zijn met gedoe thuis.”

Die investering in het contact betaalt zich later in het schooljaar uit. Omdat ouders elkaar én de docent op een fijne manier hebben leren kennen, is de drempel om op een constructieve manier contact te zoeken veel lager. Samsom versterkt die band bovendien door regelmatig een nieuwsbrief te sturen over de groepsdynamiek in de klas en door e-mailcontact waar mogelijk te vermijden. “Als ouders een vraag hebben, bel ik ze liever even op. Op de mail mis je de nuance, aan de telefoon of in een gesprek vind je elkaar veel sneller.”

Uiteindelijk draait een betere verhouding volgens Samsom om één centraal principe: menselijkheid. “We raken elkaar soms zo kwijt in de zakelijkheid. Dialoog is iets anders dan luisteren om je gelijk te halen; je luistert om de ander te begrijpen.” Dat vraagt van docenten een professionele houding, maar ook van ouders een stukje zelfreflectie. “Als een ouder die eerder aan de telefoon nog tegen me uitviel later zegt: ‘Sorry, dat was niet goed’, dan denk ik: fijn, we zijn weer in verbinding. Want daar gaat het om, zodat we samen verder kunnen voor het kind.”

Geschreven door Sabine van der Spoel

Ze zeggen dat je je nooit 100 procent kunt voorbereiden op het ouderschap, maar tegen beter weten in doet Sabine toch een poging. Wat zijn de voor- en nadelen van gentle parenting? En hoe houd je het ook een beetje leuk voor jezelf? Hoewel ze zelf nog geen kinderen heeft, blijkt haar zoektocht naar antwoorden een onuitputtelijke bron van inspiratie voor de artikelen die ze schrijft voor J/M Ouders. Als ze niet achter haar laptop zit om te schrijven, gaat ze graag naar concerten en de bioscoop, maakt ze een relaxte wandeling door het bos of is ze haar volgende reis aan het plannen.

Reacties