Lisette Gerbrands Persoonlijke verhalen vandaag, 13:03

Leestijd: 6 minuten

Eva (41) zag haar zoon van 4 vastlopen op school: ‘Hij wilde uiteindelijk niet meer naar school’

Eva (41) zocht passend onderwijs voor haar zoon, maar op twee scholen liep hij vast. Sinds januari 2024 gaat hij niet meer naar school. Wat doe je als je kind wil leren, maar geen plek vindt waar het zich veilig voelt? Ze vertelt erover aan J/M Ouders.

Toen Eva’s zoon vier jaar was, begon de zoektocht naar passend onderwijs. Wat begon met de hoop op een plek waar hij kon leren en tot bloei kon komen, veranderde in een jarenlange zoektocht naar een plek waar hij überhaupt mocht zijn. “Hij zat op twee scholen waar hij zich ongezien, ongehoord, onderprikkeld en onbegrepen voelde. Wat bij wet ‘passend onderwijs’ heet, bleek voor ons gezin niet vindbaar.”

Onze zoon was vier toen hij naar school mocht. Hij ging enthousiast, maar na een paar weken zagen we iets veranderen. Het kind dat zo graag wilde, werd iedere dag een beetje stiller. Op een ochtend in oktober 2023 gebeurde er iets tussen hem en zijn leerkracht. Vanwege onze gezinsveiligheid willen we niet vertellen wat precies is voorgevallen. Wat we wel kunnen vertellen, is wat het met onze zoon deed. Die avond was hij stil en lusteloos. Een paar dagen later deed hij uitspraken over niet meer willen leven. Het was de eerste keer dat we zoiets hoorden van ons vierjarige kind. Hij zei dingen als: “Waarom ben ik hier? Wat doe ik op aarde? Ik kan beter niet leven en verdwijnen.” Helaas bleef het niet bij die ene keer.

Eerst denk je: wat zegt hij nu? Hij is pas vier. Daarna komt een vloedgolf van angst, verdriet en machteloosheid. Ook op zijn tweede school maakte hij veel mee. Uiteindelijk viel school volledig weg. Als gevoelig en slim kind stelt hij nog altijd vragen over de dood. We praten daar open met hem over, zodat hij die gedachten nooit alleen hoeft te dragen. Zijn vragen herinneren ons steeds aan waar het werkelijk om draait: zie mij, hoor mij. Waar mag ik zijn?

Onbegrepen

Wat misschien nog wel het zwaarst was, was het gebrek aan erkenning. We werden aangehoord, maar echt luisteren bleek iets anders. De uitspraken van onze zoon werden soms weggezet als filosofisch geneuzel, aanstellerij of een roep om aandacht. Hij voelde zich onderprikkeld, ongezien en ongehoord. En misschien nog wel het meest onbegrepen.

Als ouder blijf je uitleggen wat je ziet. Bij iedere instantie begint het verhaal opnieuw. Je moet je kind en je gezin verdedigen en steeds bewijzen waarom iets niet werkt. Op den duur ga je zelfs twijfelen aan je eigen waarneming. Het voelde alsof we met zijn drieën aan de rand van een afgrond stonden. We vroegen om hulp, maar de grond bleef uit zicht.

Waakvlam

In januari 2024 werd onze zoon ziek van het concept school. Hij moest overgeven als hij richting het schoolgebouw liep en kreeg buik- en hoofdpijn. Uiteindelijk viel het onderwijs volledig weg. Daar zat hij dan, vaak onder een dekentje. Zijn waakvlam nauwelijks nog aan. We gingen kijken naar wat hem hielp. Niet naar wat volgens een systeem moest, maar naar wat óns kind nodig had. Heel klein begon het: even naar het bos, drie liedjes luisteren en muntgeld bijhouden. Dat laatste is nog altijd favoriet.

Met kleine stapjes kwamen zijn lichtjes terug. Zijn waakvlam werd zo nu en dan weer een sprankeling. We maakten samen een schema en bouwden van daaruit verder. Geen drang of dwang, maar wel geborgenheid, verbinding, ontdekken en nieuwsgierigheid. Ook als ouders veranderden we. We gingen van: we moeten ervoor zorgen dat er hulp komt, naar: we blijven naast onze zoon staan, luisteren naar wat hij nodig heeft en daarnaar handelen. Ook als anderen ons vertellen dat we het verkeerd zien.

Kleur uit een kind halen

Het doet letterlijk pijn om je kind te zien doven. Ons kind had amper vijf winters achter de rug en leek soms door de maatschappij afgedankt. Ook bij ons als ouders liet dit sporen na. Als moeder, vrouw en mens stond ik op een gegeven moment op losse schroeven. Je staat 24 uur per dag ‘aan’. De kleuren die altijd bij mij hoorden, vervaagden. Op mijn dieptepunt voelde ik me gevoelloos en kleurloos. Niet omdat ik niet meer wist wie ik was, maar omdat ik mezelf kwijtraakte in het voortdurend alert zijn, uitleggen en verdedigen.

Steeds vaker vraag ik me af of systemen vooral goed kunnen omgaan met kinderen die binnen bestaande kaders passen. Wat gebeurt er met een kind dat daarbuiten valt? Dan lijkt de vraag soms te verschuiven van ‘Hoe kunnen we de omgeving aanpassen aan dit kind?’ naar ‘Hoe krijgen we dit kind passend binnen de omgeving?’ En juist daar wringt het. Creativiteit, empathie, speelsheid, energie, impulsiviteit en verbeelding kunnen zoveel waarde hebben. Waarom zouden we die kleur uit een kind willen halen, omdat die niet binnen een bepaald kader past?

Schrikken

Hoewel onze zoon al geruime tijd niet meer naar school gaat, maakt mijn hart nog altijd een sprong wanneer mijn telefoon onverwacht gaat. Niet weer. Ook bij een anoniem nummer of een brief van een instantie voel ik spanning. De wond ligt niet voortdurend open, maar het litteken is er wel. Dat is wat ik bedoel met levend verlies. Niet alleen het verlies van onderwijs, maar ook van de zorgeloze kindertijd waarvan je dacht dat die vanzelfsprekend was. Van vertrouwen. Van het idee dat de omgeving je kind zou helpen als het moeilijk wordt.

Wat hadden we nodig gehad? Eigenlijk is het antwoord simpel: zie ons, hoor ons en neem ons serieus. Mensen die buiten de bestaande kaderdurven teen denken, de gevolgen van schooluitval serieus nemen en kijken naar wat óns kind nodig heeft.

Hij is niet zijverhaal.al

We vertellen dit verhaal vanuit ons perspectief als ouders. Onze zoon is nog jong en daarom bewaken we zorgvuldig wat van hem is en wat we wel en niet delen. Hij staat centraal in dit verhaal, maar hij ís niet zijn verhaal. Zeker als het gaat om uitspraken over de dood, willen we terughoudend zijn met wat we openbaar maken. Niet alleen om zijn privacy te beschermen, maar ook omdat woorden van een jong kind buiten hun context gemakkelijk een eigen leven kunnen gaan leiden. Met de komst van AI voelt die verantwoordelijkheid nog groter. Toch vertellen we ons verhaal. Omdat we weten dat er meer gezinnen zijn die zoeken en vastlopen. Ik hoop dat een ouder die dit leest zich iets minder alleen voelt. En dat iemand die met kinderen werkt, na het lezen misschien één ding vaker doet: echt luisteren.

Gewoon zijn

Voor ons blijft de grote vraag: waar mag onze zoon gewoon zijn? Waar mag hij veilig buiten de lijnen kliederen, zonder telkens als een hete aardappel over de schutting te worden gegooid? We zoeken naar manieren waarop hij verder kan leren en zich kan ontwikkelen. Het liefst in een omgeving waarin nieuwsgierigheid geen probleem is, maar juist het vertrekpunt. Thuis bouwen we bijvoorbeeld samen een eigen scutum en hebben we een science-gerelateerd YouTube-kanaal opgezet. Daar ontstaat leren vanuit verwondering, nieuwsgierigheid en ontdekking.

Misschien is dat wel waar het uiteindelijk om gaat: niet een kind passend maken voor een systeem, maar ruimte creëren waarin een kind zichzelf kan ontwikkelen. Met littekens op ons hart, maar met een zachte en positieve blik vooruit. Hij mag er zijn. En dat laten we hem iedere dag zien.”

Geschreven door Lisette Gerbrands

Als moeder van twee zoons van 7 en 3 jaar ziet Lisette (1985) dagelijks hoe groot de afstand kan zijn tussen theorie en praktijk. Die ervaring neemt ze mee in haar werk, waarin journalistieke nieuwsgierigheid en herkenbare verhalen samenkomen. Met haar achtergrond in Communicatie schrijft ze vanuit Den Bosch verhalen die laten zien dat er niet één juiste aanpak bestaat. Ze biedt ouders herkenning, nuance en perspectief in een fase van het leven waarin vragen vaak belangrijker zijn dan antwoorden.

Reacties