Marlies Timmerman School vandaag, 11:04

Leestijd: 5 minuten

HVO-directeur: duizenden ouders kennen dit gratis onderwijs niet, terwijl het kinderen leert zelf te denken

Veel ouders weten niet dat zij op iedere openbare basisschool gratis humanistisch vormingsonderwijs (HVO) kunnen aanvragen. Juist nu kinderen opgroeien tussen sociale media, polarisatie en prestatiedruk, groeit volgens Marlies Timmerman, directeur-bestuurder van HVO Primair, de behoefte aan lessen over identiteit, keuzes en kritisch denken. In deze column legt zij uit waarom HVO volgens haar juist in deze tijd onmisbaar is en waarom zoveel ouders een belangrijk recht voor hun kind nog niet kennen.

Stel je eens een plek voor waar jouw kind helemaal zichzelf mag zijn en waar ‘goed of fout’ niet belangrijk is. Een zogenaamde vrijplaats, waar het mag onderzoeken ‘wat je belangrijk vindt, waar je blij van wordt, wat vriendschap betekent en of je bevriend kunt zijn met iemand die anders is of denkt dan jij?

Die plek bestaat en heet HVO: humanistisch vormingsonderwijs. Nooit van gehoord? Dan ben je niet de enige ouder, (humanistisch) vormingsonderwijs is een recht van ouders, gratis aan te vragen op elke openbare basisschool in Nederland.

Waarom HVO geen les in overtuigingen is

HVO biedt kinderen onder schooltijd een plek om met levensvragen en persoonlijke zingeving aan de slag te gaan, zonder te worden beoordeeld. De lessen worden verzorgd door speciaal opgeleide vakleerkrachten, die als geen ander weten hoe je met kinderen in gesprek gaat.

HVO richt zich op twee doelen: ‘wie ben ik?’ en ‘hoe ga ik om met de wereld om mij heen?’. Kinderen leren, samen met leeftijdsgenoten om zelf na te denken, onderwerpen te onderzoeken en zo hun mening te vormen, maar vooral: om zichzelf (hun binnenwereld) te ontdekken. Hierbij speelt de vakleerkracht in op wat er bij kinderen leeft, hun inbreng is leidend. Er is geen goed of fout, het gaat om het onderzoek en de ontdekking.

Waarom kinderen juist nu leren reflecteren

Kinderen leren zo vaardigheden om uiting te geven aan datgene wat er bij hen vanbinnen gebeurt, maar ook te luisteren naar de ander en zo te ontdekken dat iedereen bijvoorbeeld wel eens angstig is, of twijfelt en dat dit heel normaal is. Een van de kinderen zei onlangs in een les: ‘het lijkt wel of je bij HVO met een ander soort brein mag denken’.

Polarisatie vraagt om meer dan snelle meningen

Kinderen leren bij HVO niet wat ze moeten denken, maar dát ze moeten denken. In een maatschappij die snelle standpunten stimuleert (polarisatie), is het volgens mij waardevol dat kinderen leren tijd te nemen voor reflectie en open te staan voor het veranderen van hun mening na nieuwe inzichten.

Door niet meteen een oordeel te vellen, maar eerst te onderzoeken wat iets echt inhoudt en te evalueren wat ze hebben geleerd, ontdekken kinderen dat dingen vaak niet zo zwart-wit zijn en dat naar anderen luisteren kan leiden tot een ander inzicht en meer begrip voor de ander.

Wat leren kinderen tijdens een HVO-les?

Ik lees en hoor de laatste tijd dat veel jongvolwassenen op zoek zijn naar de zin van het leven, of anders gezegd: dat ze leegte ervaren. Ik denk dat we kinderen, door de secularisering van de samenleving, steeds minder handvatten of taal aanreiken om met levensvragen om te gaan: komt het wel goed met het milieu, waarom zijn er zoveel oorlogen, ben ik wel goed genoeg? Daar kan je als individu niet altijd een antwoord op vinden. Erover praten, samen met leeftijdsgenoten, helpt hen om dingen te duiden en dat is volgens mij heel belangrijk.

Er komt tegenwoordig zoveel op hen af, hoe moeten ze daar mee dealen? Van reclame tot social media: er wordt flink op jonge mensen ingepraat. Dan is er volgens mij wat ‘tegenwicht’ nodig zodat er meer balans ontstaat en ze zelf bewustzijn ontwikkelen wie ze zijn en waar ze voor staan. Ze leren bij HVO dilemma’s te onderzoeken en ontdekken zo wat ze belangrijk vinden en wat niet. Dit helpt hen bij het maken van keuzes in een wereld vol uitdagingen en verleidingen en draagt bij aan hun mentale weerbaarheid en veerkracht.

Dit helpt hen bij het maken van keuzes in een wereld vol uitdagingen en verleidingen en draagt bij aan hun mentale weerbaarheid en veerkracht.

Waarom zoveel ouders hun recht niet kennen

Vaak kiezen ouders bewust voor openbaar basisonderwijs, soms is het hun enige optie. Veel ouders weten niet dat zij in Nederland een uniek recht op vormingsonderwijs voor hun kind hebben. Ze kunnen kiezen uit acht ‘smaken’, in de vorm van lessen van meestal 45 minuten per week.

Voor ouders én scholen is vormingsonderwijs gratis; het wordt betaald door de overheid. Op bijna zevenhonderd openbare scholen wordt vormingsonderwijs aangeboden, maar op heel veel scholen nog niet. Wanneer je als ouder wilt dat jouw kind HVO krijgt, dan kan je dat op school kenbaar maken.

Hoe vraag je HVO aan op school aan?

Vaak organiseren we eerst een informatiebijeenkomst tijdens een ouderavond. Als er meer dan zeven ouders het willen, dan is de school verplicht het aan te vragen.

Geschreven door Marlies Timmerman

Marlies Timmerman is directeur-bestuurder van HVO Primair, de stichting waar HVO-vakleerkrachten in dienst zijn. Alle HVO-vakleerkrachten zijn benoemd door het Humanistisch Verbond.