Marloes Graat Zwanger-worden vandaag, 14:20

Leestijd: 8 minuten

Kelly (41): ‘Mijn vriendinnen zaten in de tropenjaren, ik in een fertiliteitstraject. Die afstand voelde enorm’

Na zes jaar vol hoop, teleurstellingen en medische behandelingen besloot Kelly van Goens te stoppen met haar fertiliteitstraject. In haar boek Ze komen niet met de ooievaar vertelt ze eerlijk over de eenzaamheid, de impact op vriendschappen en waarom er veel meer gesproken moet worden over de rauwe werkelijkheid van een onvervulde kinderwens.

Je hebt zes jaar in een fertiliteitstraject gezeten en daar veel in meegemaakt. Wanneer dacht je: ik ga hier een boek over schrijven?
“Tijdens het traject voelde ik me soms alsof ik in een film beland was. Ik lag bijvoorbeeld in een kliniek in België, een hypermoderne kliniek die eruitzag als een soort Hollywood-filmset. Ik dacht: dit is bijna een boek.

Toen ik 40 werd, voelden mijn partner en ik allebei dat we onze grens hadden bereikt: fysiek voor mij, mentaal voor ons beiden. We besloten te stoppen. In de rouw die volgde begon ik voor mezelf chronologisch op te schrijven wat ik had meegemaakt en toen dacht ik: hier zit een verhaal in.

Toen ik eenmaal ging schrijven, wist ik ook meteen wat ik wilde vertellen, namelijk wat ik zelf heel erg heb gemist. Eerlijke verhalen over hoe het is om in een fertiliteitstraject te zitten. Het gaat in de media óf over kinderloos zijn, gewenst of ongewenst. Óf het gaat over zwangerschapsverlies.

Maar het gaat niet over die wereld waar je in komt op het moment dat kinderen krijgen niet vanzelf gaat. Je hoort wel: het was zwaar, maar nu heb ik een kindje, dus eigenlijk is het allemaal goed gekomen. Terwijl ik mezelf volledig ben kwijtgeraakt tijdens het traject. Hoezo heeft niemand het hier over hoe zwaar het is?”

Je vertelt dat het fertiliteitstraject ook een eenzaam proces was. Veel vriendinnen kregen in die periode zelf kinderen en langzaam voelde je de afstand tussen jullie levens groter worden. Hoe ben je daarmee omgegaan om te voorkomen dat die kloof nog verder zou groeien?
“Ik merkte dat ik niet meer wist hoe ik me moest verhouden tot mijn vriendinnen. Ik voelde zo’n enorme afstand tot hun belevingswereld en dan voelde ik me zo ellendig en alleen. Toen dacht ik: van ja maar nu ga ik afstand nemen van mijn beste vriendinnen. Dan blijf ik straks echt alleen over, want dan heb ik geen kinderen en geen vrienden meer. Dat wil ik niet en toen ben ik hulp gaan zoeken. Op advies van mijn psycholoog stopte ik met alleen maar bijpraten tijdens etentjes, zo het rondje af: hoe gaat het met jou?, en ging ik weer dingen met vriendinnen ondernemen.

Ik heb toen mijn vriendin gebeld en voorgesteld om samen naar een vintagemarkt te gaan. En toen heb ik gezegd: ik voel me soms best eenzaam tijdens dat soort eetafspraken, want het gaat toch snel over kinderen. Ik snap het, want jullie zitten in de tropenjaren en slapen vier uur per nacht. Ik wil jullie niet verbieden om het over jullie kinderen te hebben, maar het maakt mij verdrietig. Ik voel me alleen en het helpt om dingen samen te ondernemen om andere gesprekken op gang te brengen.

Mijn vriendin reageerde heel emotioneel. Ze zei: ik ben zo blij dat je dit zegt, want ik was zelf óok op zoek hoe ik er voor je kon zijn. Zij voelde die afstand ook. Ze stuurde me die avond meteen een hele lijst met dingen die we samen konden doen. En ze zei ook letterlijk: ‘ik heb jou ook gemist’. Het is moeilijk om kwetsbaar te zijn in je vriendschappen.”

Hoe vond je het om in die periode om te gaan met sociale momenten rondom zwangerschap, zoals babyshowers? Ging je daar altijd naartoe?
“In het begin wel, want dan was ik heel streng voor mezelf. Dan zei ik tegen mezelf: ik moet een goede vriendin zijn, ik moet me hier overheen zetten, ik moet normaal doen, ik ga dit doen. En dan ging ik een soort van dat gevecht met mezelf aan en dan legde ik mezelf dat helemaal op. Maar tegen het einde van mijn fertiliteitstraject kon ik dat ook niet meer, ik kon mezelf ook niet meer echt voor de gek houden.

En dan gaf ik mezelf ook de vrijheid om tot vijf minuten van tevoren af te zeggen: Ik kom toch niet. Ja. En dat ging ik ook echt niet meer uitleggen of verantwoorden. Dat is wel iets waar je in groeit. Ik denk dat je heel sterk in je schoenen moet staan als je dat vanaf het begin doet. Ik denk dat heel veel vrouwen gewoon denken: Nou, hoofd naar beneden, ik slik hem wel in en ik ga.”

Als je een vriendin hebt die door een fertiliteitstraject gaat, wat zou jij haar omgeving willen meegeven? Hoe kun je het beste steun bieden, zonder dat je het gevoel hebt dat je iets verkeerds zegt of doet?
“Wat we geneigd zijn te doen, is vragen naar het traject: hoe gaat het, wanneer is de volgende afspraak. Maar je vraagt niet naar de emotie die erachter zit, terwijl daar het echte gesprek zit. Vraag liever: hoe voelt het voor jou? Wat is je grootste angst? Hoe kan ik ervoor je zijn?

En doe dat het liefst niet op het moment zelf, niet tijdens de kinderverjaardag of babyshower zelf maar erna. Vraag achteraf: hoe was dat nou eigenlijk voor jou? Dan kan iemand echt vertellen hoe het voelt, in plaats van zich te verschuilen achter een automatische-piloot-verhaal.

We doen ook heel veel aannames. Ik kan niet zeggen dat elke vrouw in een fertiliteitstraject hetzelfde nodig heeft, dat is voor iedereen anders. Dus vraag het gewoon: waar heb je behoefte aan? Of op een babyshower. Zeg heel even extra: fijn dat je er bent. En zeg ook van tevoren: ook helemaal oké als je niet komt, dat zegt niks over onze vriendschap.”

Wanneer voelde jij je gesteund door een gebaar of wat iemand zei tijdens jouw fertiliteitstraject?
“Moederdag vond ik altijd verschrikkelijk. Dan open ik Instagram en zie ik teksten van vrouwen: ‘Ik wist pas wat liefde was toen ik een kind in mijn armen kreeg’. Toen dacht ik dat ga ik dus nooit meemaken, nou lekker ik ga dus nooit weten hoe echte liefde voelt. Ik was ook al zwangerschappen verloren, dus dat maakte het extra dubbel. Je staat de hele tijd met lege handen. Ik had nooit hardop gezegd hoe moeilijk ik dat vond, dat is gewoon iets dat je in je eentje draagt.

En toen op Moederdag stond een vriendin voor de deur met een mega bos bloemen die zei: ik denk aan jou vandaag. Ik kan daar nog steeds emotioneel van worden. Dat zijn van die kleine dingen, dat je even gezien voelt in je verdriet. Dat je verdriet er ook mag zijn, naast het geluk van de ander. Dat die twee naast elkaar mogen bestaan.”

De beslissing om te stoppen met het fertiliteitstraject heb je anderhalf jaar geleden genomen. Heb je nu een weg kunnen vinden om er mee om te gaan dat je nooit zelf moeder zult worden? (Kelly is bonusmoeder van een 19-jarige dochter).
‘Het is niet loslaten, maar accepteren. Ik heb geen keuze, ik kan niet anders. Dit is mijn pad. Het is meer me er niet meer tegen te verzetten en accepteren dat dit mijn leven is. En daar mijn geluk in vinden. Het is ook heel erg van onze maatschappij om er dan maar iets moois in te vinden. Van die toxic positivity. Terwijl dit is helemaal niet mooi. Het is gewoon fucking kut. Je hoeft niet in één keer een soort silver lining te vinden en dat het dan allemaal oké is.

Net zoals dat je niet sterk hoeft te zijn. Dat vind ik ook zo’n onzin. Mensen zeggen weleens: wat ben je sterk. Maar ik zou willen zeggen: ik wens je heel veel verdriet toe, want het is echt heel verdrietig. En het zijn jouw tranen, daar heb je voor gevochten. Die mogen er zijn.”

Hoe kijk je nu naar zwangerschapsaankondigingen? Raakt dat je nog steeds?
“Het verdriet verdwijnt niet, het verandert. Het is een vorm van rouw die altijd met me meeloopt. Sommige dagen kan ik een zwangerschapsaankondiging of een gezin op het strand prima zien, op andere dagen komt het ineens hard binnen. Als ik zie hoe vriendinnen hun kinderen insmeren, zwembandjes omdoen of samen spelen op het strand, denk ik soms: dat had ik ook zo graag gewild.

Vroeger probeerde ik dat gevoel weg te drukken, maar nu laat ik het er gewoon even zijn. Als een zwangerschapsaankondiging me raakt, kijk ik ernaar en laat ik het verdriet toe. Dat helpt juist. Zo hoef ik me er niet meer tegen te verzetten. De kinderwens die ik in mijn hart draag, is er nog steeds en door dat verdriet toe te laten, geef ik die ook even de ruimte.”

Wat zou jij aan vrouwen willen meegeven die nu in een fertiliteitstraject zitten en misschien ook een vorm van eenzaamheid ervaren vanuit hun omgeving?
“Stel je kwetsbaar op en wees eerlijk, want dan weet de ander pas echt hoe je je voelt en dan kunnen ze er voor je zijn. En ik zou willen zeggen: je doet het sowieso goed. Je bent niet te laat, je zit bij het juiste loket. Je doet niks verkeerd. Het ligt niet aan jou.

Zoek professionele hulp als je die nodig hebt, maar er zijn ook hele mooie communities zoals Fertifriends. Ik had zelf eerst het idee: ik wil daar niet bij horen, ik ben niet zo’n zielige vrouw. Het is eigenlijk een club waar je niet bij wil horen. Maar toen ik er eenmaal was, voelde het als een warm bad, omdat je aan een half woord genoeg hebt.”

Op 28 september organiseert Kelly samen met uitgeverij Meulenhoff Boekerij een evenement in Tivoli rond haar boek Ze brengen ze niet met de ooievaar, met sprekers en ervaringsdeskundigen. Deze avond is er voor vrouwen, mannen en stellen met een kinderwens die niet vanzelf in vervulling gaat en voor de mensen om hen heen, want juist begrip vanuit de omgeving kan de eenzaamheid doorbreken. Meer informatie over de avond vind je hier.