Lisette Gerbrands Eropuit vandaag, 11:03

Leestijd: 5 minuten

Jantje Beton: kinderen spelen 23 procent minder buiten en expert vreest gevolgen voor hun veerkracht

Kinderen brengen steeds meer tijd binnen door, terwijl buitenspelen en contact met de natuur juist belangrijk zijn voor hun ontwikkeling. Geert Pelsma, initiatiefnemer van Chill Adventures, ziet een zorgelijke ontwikkeling. “In één generatie is de ingang naar natuur dichtgegroeid.” Volgens hem hoeven ouders het niet ingewikkeld te maken: de natuur begint gewoon om de hoek.

“Kinderen spelen 23 procent minder buiten dan twee jaar geleden en het aantal kinderen dat dagelijks zelfstandig buiten speelt is in twee jaar tijd gehalveerd.” Geert Pelsma verwijst naar cijfers uit het Buitenspeelonderzoek 2024 van Jantje Beton. Voor hem zijn dat cijfers die serieus genomen moeten worden.

Pelsma houdt zich met verschillende initiatieven bezig rond het welzijn van kinderen, waaronder Super Chill en het recent gelanceerde Chill Adventures, waarmee hij kinderen op een laagdrempelige manier meer in aanraking wil brengen met natuur. “In ons onderzoek voordat we Chill Adventures lanceerden, zagen we dat in één generatie de ingang naar natuur is dichtgegroeid. UNICEF stelt dat buiten spelen belangrijk is voor de fysieke, mentale en emotionele ontwikkeling van kinderen. Als kinderen steeds minder buiten spelen, worden ze uiteindelijk minder veerkrachtig.”

En juist die veerkracht hebben kinderen volgens Pelsma hard nodig. “De huidige samenleving met alle druk en prikkels vraagt juist om een veerkrachtige generatie.”

Minder connectie

Volgens Pelsma gaat het bovendien om meer dan bewegen. Hij maakt zich zorgen over de relatie die kinderen met de natuur opbouwen. “Mijn angst is dat als deze kinderen opgroeien zonder dat natuur onderdeel is van hun leven, ze dit ook niet meer meenemen in de opvoeding van hun eigen kinderen. En als we steeds minder connectie hebben met natuur, zorgen we er ook minder goed voor. Dan kom je met elkaar in een best heftige vicieuze cirkel terecht.”

Hij merkt zelf hoeveel verschil tijd buiten kan maken. “Als ik druk ben met alles wat we doen met NOA Collective, Super Chill en Chill Adventures, en ook nog een jong gezin heb, merk ik dat een middag in de natuur gewoon noodzakelijk is. Alsof je een deel van je zorgen, stress en gedachten achterlaat in de natuur. Natuur is voor mij daarom niet per se een luxe. Ik zie het echt als een medicijn.”

Naar buiten

Voor veel ouders is dat precies de uitdaging. Huiswerk, sport, werk, afspraken en schermen vullen de agenda. Uit onderzoek dat Pelsma liet uitvoeren onder 200 Nederlandse ouders met kinderen onder de twaalf jaar, blijkt dat 62 procent van de ouders drempels ervaart om naar buiten te gaan, zoals tijd, een volle agenda of het ontbreken van een leuk aanbod in de buurt. “Het ontbreekt ouders niet aan motivatie. Maar de ingang ontbreekt.”

Die ingang hoeft volgens Pelsma niet ver weg te zijn. “Je hoeft echt niet naar een groot bosgebied, de duinen of een ander natuurgebied. Natuur is ook het park om de hoek, de sloot of het plantsoen.”

Tech for good

Wat kinderen buiten krijgen wat ze achter een scherm niet krijgen? Volgens Pelsma is het vooral de totale ervaring. “Het voelen van boomschors, de aarde onder je nagels, de natte sokken. Letterlijk de natuur ervaren, dat is zo anders dan alleen een scherm.”

Toch wil hij schermen niet tot de vijand maken. Technologie kan volgens hem juist een middel zijn om kinderen nieuwsgierig te maken naar de wereld buiten. “Een vogelspot-app als Merlin is waanzinnig. Daarmee weet je veel meer over de vogel die je hoort dan wanneer je hem gewoon hoort. Het is voor mij dus niet óf scherm óf buiten. Het gaat er vooral om dat het niet alleen maar scherm is en nooit buiten. Als we vijf miljoen kinderen in Europa willen bereiken, heb je die digitale component ook nodig. Wij noemen dat ‘tech for good’.”

Het leuk maken

Maar wat als een kind helemaal geen zin heeft om naar buiten te gaan? Dan moeten volwassenen volgens Pelsma beter aansluiten bij wat kinderen zelf leuk vinden. “Met Chill Adventures bieden we missies aan: kleine natuuropdrachtjes die je gewoon om de hoek van je huis kunt doen. Heel laagdrempelig, maar vooral écht leuk. Leuk geschreven, met aantrekkelijke voorbeelden en vanuit de gedachte van kinderen dat zij dit cool vinden.”

Die aanpak herkent hij ook uit zijn werk, waarmee kinderen op een toegankelijke manier kennismaken met meditatie en ontspanning. “Ouders willen wel dat hun kind stilzit op dat kussentje en daarna rustig naar bed gaat. Maar als je meditatie niet leuk aankleedt, kom je nooit op dat punt. We hebben daarom een uitgesproken branding. Dan hoor je van ouders opeens: ‘Ik had alles al geprobeerd, maar dit wil zij of hij wel doen.’ Waarom? Omdat het er niet uitziet als een typische meditatie-app. Ze ademen rustig mee met een cheetah in een roze badjas.”

Fundament voor later

Dat natuur goed is voor kinderen, blijkt volgens Pelsma uit verschillende onderzoeken naar onder meer welzijn en mentale gezondheid. Maar uiteindelijk hoeft hij niet alleen naar wetenschappelijke cijfers te kijken om te weten wat natuur met hem doet. “Ik merk gewoon dat het mentaal de druk eraf haalt nadat je in de natuur bent geweest.”

Die relatie met de natuur begint volgens hem al in de kindertijd. “In je kinderjaren leg je het fundament voor de verbinding met natuur voor de rest van je leven.” Hij spreekt uit eigen ervaring. “Als kind moesten we altijd mee op wandelingen met mijn ouders. Of dat nu op vakantie in Italië door de Dolomieten was of op Corsica. Toen vond ik het absoluut niet leuk. Maar nu ben ik ze ontzettend dankbaar. Het is onderdeel geworden van wie ik ben en ik heb er zoveel profijt van. Nu woon ik met mijn gezin in Amsterdam. Maar voor onze vakanties zoeken we altijd de natuur op, nooit een stad. Daar wonen we immers al.”

Omgaan met tegenslagen

Als Pelsma één ding zou mogen veranderen aan de manier waarop we naar de ontwikkeling van kinderen kijken, komt hij uit bij de bekende curlingouder. “De weg plaveien voor je kinderen ga je ze niet mee helpen. Sterker nog: het schaadt ze. Het mooie aan veerkracht is dat je eraan blootgesteld moet worden om het op te bouwen. Uiteraard met mate.”

Want tegenslagen komen er volgens hem toch. “Dan kan je maar beter de veerkracht hebben opgebouwd om ermee om te gaan.” En misschien begint dat wel heel eenvoudig: door je kind naar buiten te laten gaan, de modder in en zelf te laten ontdekken.

Geschreven door Lisette Gerbrands

Als moeder van twee zoons van 7 en 3 jaar ziet Lisette (1985) dagelijks hoe groot de afstand kan zijn tussen theorie en praktijk. Die ervaring neemt ze mee in haar werk, waarin journalistieke nieuwsgierigheid en herkenbare verhalen samenkomen. Met haar achtergrond in Communicatie schrijft ze vanuit Den Bosch verhalen die laten zien dat er niet één juiste aanpak bestaat. Ze biedt ouders herkenning, nuance en perspectief in een fase van het leven waarin vragen vaak belangrijker zijn dan antwoorden.

Reacties