Ruth Smeets Ouders vandaag, 11:00

Leestijd: 5 minuten

Salwa van der Gaag (34) over de mentale load van moeders: ‘Vaders zijn veel capabeler dan we als maatschappij doen voorkomen’

Toen journalist Salwa van der Gaag (34) moeder werd, viel haar op hoe vanzelfsprekend de verantwoordelijkheid voor kinderen nog altijd bij vrouwen wordt neergelegd. Van instanties tot scholen en ouderschapsadviezen: het lijkt alsof de man buitenspel wordt gezet. Hoog tijd voor verandering.

“Dat we kinderen wilden, was een gezamenlijke beslissing. Toch ontdekte ik tijdens mijn eerste zwangerschap dat álles rondom het krijgen van een kind is gericht op de vrouw. Natuurlijk draait er veel om het vrouwenlichaam, ik ben tenslotte degene die zwanger is. Maar ik vond het opvallend dat ook de verantwoordelijkheid grotendeels bij de moeder wordt gelegd.

Niet alleen door instanties en het consultatiebureau, ook ouderschapswebsites richten zich meestal op moeders. Alsof ik het leuker vind dan mijn partner om luiers uit te zoeken. Onbewust leren vrouwen daarmee dat dit soort taken op hun schouders terechtkomen.

Na de zwangerschap blijft dat patroon in stand. Ook op de kinderopvang en op school is het vaak de norm dat de communicatie verloopt via de moeder, zelfs als de vader bovenaan de bellijst staat. Ik vond het meteen opvallend hoe makkelijk we accepteren dat de moeder het aanspreekpunt is. Terwijl die verantwoordelijkheid uiteindelijk ook doorwerkt in de taakverdeling binnen een gezin.

Aangeleerde patronen

Inmiddels is ons zoontje drieënhalf en hebben we een dochtertje van negen maanden. Om me heen hoor ik dat moeders vaak degenen zijn die alles regelen en overal aan denken. Zij plannen de kinderfeestjes, houden in de gaten wanneer de luiers bijna op zijn, maken de afspraken bij het consultatiebureau en denken eraan dat er een traktatie mee moet naar school.

Soms hoor ik vrouwen zeggen dat zij dat nu eenmaal beter kunnen dan de mannen. Eerlijk gezegd geloof ik dat niet. Natuurlijk zijn er binnen koppels individuele verschillen en is de één een betere planner dan de ander, maar dat heeft niets te maken met geslacht. Het heeft veel meer te maken met de manier waarop onze maatschappij is ingericht.

De focus ligt van oudsher op de moeder, die de huishoudelijke en zorgtaken op zich neemt, terwijl de vader werkt. Veel van dat gedrag is aangeleerd en wordt van generatie op generatie in stand gehouden, vaak zonder dat we het zelf doorhebben.

Oneerlijke regelingen

Zelf ga ik niet zozeer gebukt onder die mentale load. Ik heb gelukkig een heel gelijkwaardige relatie, waarin mijn partner en ik de taken goed verdelen. Maar dat gaat natuurlijk ook niet altijd zonder slag of stoot en ook wij vervallen soms in patronen.

De verlofregelingen spelen daarbij een rol. Drie maanden verlof voor een moeder is veel te kort. Voor partners is het nog erger, met maar één volledig betaalde werkweek geboorteverlof en eventueel aanvullende dagen. Als een man zo kort verlof heeft, krijgt hij veel minder de kans om te ervaren hoe het is om verantwoordelijkheid te dragen binnen een gezin. Veel vaders nemen daarom zelf extra vakantiedagen op.

Hoe kunnen we met zulke regelingen verwachten dat oude patronen zich niet blijven herhalen? Een moeder die tijdens haar verlof eraan wende om alle zorgtaken op zich te nemen, houdt dat patroon vast wanneer ze terugkeert naar het werk. Dan is het lastig om de verdeling daarna weer gelijk te trekken. Die regelingen moeten eerlijker en beter.

Dubbele standaard

Ik hoop dat we afkomen van het stigma dat de moeder de lasten nu eenmaal beter draagt. Dankzij de emancipatie werken moeders tegenwoordig vaker buitenshuis dan een generatie geleden. Als de thuissituatie daarin niet meegroeit, wordt die mentale last uiteindelijk te zwaar.

Daarom hoop ik dat koppels bewuster nadenken en met elkaar in gesprek gaan over de verdeling van verantwoordelijkheden. Maar ook werkgevers mogen zich meer realiseren hoeveel er verandert in het leven van een vrouw die terugkomt van haar verlof.

Er wordt soms verwacht dat we na drie maanden verlof weer precies dezelfde zijn als daarvoor. Dat is natuurlijk niet waar. Ons leven is compleet veranderd. Daarvoor zou meer begrip en ondersteuning moeten zijn op de werkvloer.

Mannen kunnen het ook

Het mooie is: wanneer moeders niet langer in hun eentje alles hoeven regelen, ontstaat er veel meer rust in huis. Dat is logisch. Als een moeder een keer weg is, moet het huishouden gewoon kunnen doordraaien. Jullie kozen immers samen voor kinderen.

Vaders zijn veel capabeler dan we als maatschappij doen voorkomen. Ik vind het eigenlijk heel neerbuigend dat we doen alsof mannen minder geschikt zijn om dingen te regelen. Dat is net zo goed een belangrijke verantwoordelijkheid als functioneren op je werk. Laten we mannen daarvoor de kans geven.

Hardnekkige stigma’s

De ongelijke verdeling zit vaak in kleine dingen. Aan mannen die met hun kind op het consultatiebureau komen, wordt nog steeds gevraagd: ‘Waar is de moeder?’ Ik krijg op mijn beurt vragen die mijn partner nooit krijgt. Als we met z’n tweeën een weekend weg zijn, vragen mensen alleen aan mij of ik het moeilijk vind om mijn kinderen achter te laten.

Die ideeën zitten nog steeds diep in de fundamenten van onze samenleving. Dat is ergens niet gek, want heel lang waren de verhoudingen nu eenmaal zo. Maar inmiddels zijn we op een punt beland waarop de emancipatie op de werkvloer niet meer evenredig loopt met de verhoudingen thuis. Als we van vrouwen evenveel verwachten op het werk, moeten we ook net zoveel verwachten van mannen in het huishouden.”

Musthave volgens de redactie:

Met de steeds warmere zomers is een airco voor veel gezinnen geen overbodige luxe. Deze compacte mobiele airco zonder afvoerslang zorgt snel voor verkoeling en blaast krachtige, koude lucht. Gebruikers zijn bovendien erg tevreden: het apparaat krijgt op bol een gemiddelde beoordeling van 4,5 uit 5 sterren.

Mobiele airco zonder afvoer-mobiele airco zonder slang-3-in-1 mini-afvoerloze draagbare airconditioner-mobiele airco voor slaapkamer-3 windsnelheden, grote watertank, luchtkoeler voor slaapkamer, thuiskantoor-wit € 43,59 bij bol.com Bekijk product →

Geschreven door Ruth Smeets

Ruth Smeets is freelance journalist met een voorliefde voor verhalen over gezond eten en mentale gezondheid. Ze schrijft onder meer over over voedingstrends en het ontwikkelen van een positieve relatie met eten. Voor J/M Ouders maakt ze de rubriek ‘Het eetdagboek van…’, waarin ze ouders bevraagt over eetgewoontes en tafelrituelen. Ruth woont in Frankrijk, waar ze haar dagen vult met schrijven, wandelen en (hoe kan het ook anders?) koken en bakken voor geliefden, het liefst tot het hele huis ruikt naar zelfgebakken bananenbrood of een zacht pruttelende stoof.