Lucas Westerbeek Columns vandaag, 11:01

Leestijd: 6 minuten

Na alles wat Luna (17) me vertelde, zei dat briefje op mijn bureau eigenlijk genoeg

Op m’n bureau ligt een reep Zwitserse chocolade. Er steekt een briefje onderuit. “Hoi meester. Dankjewel voor het lesgeven dit jaar. Alvast een fijne vakantie. Hier een klein cadeautje. Groetjes, Luna.”

Luna zit in mijn mentorklas. Ze draagt haar blonde haar altijd strak achterover in een staart. Na schooltijd blijft ze vaak nog even hangen op school. Dan komt ze het lokaal binnen om te knuffelen met mijn hond, die ik eens per week meeneem naar school. En dan praat ze honderduit.

In de appgesprekken is de letterlijke tekst gebruikt. Daarom kunnen er hier en daar wat fouten in staan.

“Je bent een verhalenverteller”, heb ik haar weleens gezegd. Ze vertelt verhalen over haar grote gezin met vijf kinderen. Oudere zussen, een broer en nog een jonger broertje. Een paar honden die ze iedere dag moet uitlaten. Over haar zus die allerlei problemen had. Over haar vader, die z’n kinderen niet meer mag zien, en met wie ze al jarenlang geen contact meer heeft. Toen ze een klein meisje was, heeft ze me weleens verteld, is ze een paar weken uit huis geplaatst. Gelukkig mocht ze na een aantal weken weer bij haar moeder wonen. Haar vader was inmiddels vertrokken.

De overval die haar leven even stilzette

Ze vertelde ook een verhaal over de supermarkt bij haar in de buurt. Op een middag was ze met haar stiefvader boodschappen aan het doen, toen er een overvaller de winkel in kwam. Ze heeft me de beveiligingsbeelden op haar telefoon laten zien. Hij droeg een bivakmuts en had een mes bij zich.
“M’n stiefvader heeft hem gepakt. Hij had een arm om z’n nek. En toen heeft die man hem in z’n been gestoken.”

Het was een bloedbad, vertelde ze. Gelukkig was er een ambulancemedewerker in de winkel, die meteen eerste hulp heeft verleend en het been van haar stiefvader heeft verbonden. Maar in de weken erna kon Luna slecht slapen. Ze durfde niet meer naar de supermarkt, totdat ze besloot om een bijbaantje in dezelfde winkel te nemen. Ze solliciteerde, maar werd afgewezen. Daar nam ze geen genoegen mee, dus stuurde ze een mailtje dat ze de stiefdochter was van degene die de overvaller gepakt had, en dat ze ook in de winkel was geweest tijdens de overval. Toen werd ze na een gesprek met de bedrijfsleider toch aangenomen. Ik zei dat ik het stoer van haar vond, dat ze op die manier toch weer de supermarkt in durfde. Ze lachte.

Een ruzie die uit de hand liep

Een paar weken geleden was ze zelf in een vechtpartij beland. ’s Ochtends vroeg, voor schooltijd. Ze had al een tijdje problemen met een klasgenoot, omdat Luna met haar vriendje rondhing na de lessen. De twee meiden vielen elkaar al een tijdje met boze berichtjes lastig. Ik was die dag niet op school; ze stuurde me een berichtje.

“Meester, heeft u het gehoord? Wat er is gebeurd? Ik werd gek van haar; ze bleef maar doorgaan met berichten sturen.”

Ze vertelde dat ze ruzie had gekregen en de klasgenote bij de bushalte had geslagen.

“Je hebt jezelf wel in moeilijkheden gebracht nu”, antwoordde ik haar.

“Ja, maar anders stopt ze nooit”, stuurde ze terug. “Ik moet met me moeder op school komen, maar ik denk dat me moeder niet zoveel zin heeft. Gaan ze me schorsen?”
“Geen idee.”
“Naja, ik werd gek van d’r.”
Uiteindelijk werden de beide meiden niet geschorst; ze hebben een wapenstilstand afgesproken.

Waarom haar stage steeds zwaarder voelde

Een tijd geleden vertelde ze me dat ze niet meer aan het werk was in de supermarkt, nu ze stage liep in de horeca. Ze had zelf haar stage geregeld, bij het café-restaurant met theetuin van een familielid. Maar ze had het niet echt naar haar zin; het was zwaar werk. Overdag was ze meestal de enige medewerker in de bediening. En als er dan groepen fietsers langskomen die koffie met appeltaart willen, liep ze te rennen over het terras. Ze mocht ook niet zelfstandig afrekenen, dus als de fietsers wilden vertrekken en betalen, moest ze iedere keer de eigenaresse erbij roepen om de rekening in orde te maken.

Hoewel het een stage was, verwachtte de eigenaresse dat ze ook in de vakanties gewoon doorwerkte. Omdat het een betaalde stage was, vond de uitbaatster. En als ze niet in de vakanties wilde werken, kreeg ze geen vergoeding meer. En dus moest ze er gewoon zijn. Ik had de eigenaresse al eens gebeld, om te vertellen dat het een stage was, en geen betaalde baan. En dat Luna een stagevergoeding kreeg, en geen salaris. Dat ze gewoon in de schoolvakanties vrij had. Maar de eigenaresse was het er niet mee eens en vond dat ze Luna juist een kans gaf.

“Ze heeft geen enkele ervaring, en bij mij kan ze op deze manier horeca-ervaring opdoen. En ik betaal haar gewoon.”

Tegen Luna vertelde ze dat ze het vervelend vond dat ik had gebeld. Dat ze familie was, en zo ervaring mocht opdoen.

Toen ze vertelde dat ze eigenlijk actrice wil worden

In het laatste jaar van m’n studie wilde ik graag stage lopen in de journalistiek. Ik regelde een gesprek bij een nieuwsprogramma. Hoewel ze geen stagiaires nodig hadden op dat moment, mocht ik toch komen. Ik moest fulltime aan de slag bij de nieuwsdesk. Dat betekende telefoontjes beantwoorden, beelden met ongelukken bekijken en de politie nabellen. Wat er precies was gebeurd en of er gewonden bij waren. Ik moest zelfs vragen of er dodelijke slachtoffers waren. Want dan pas zou het in de uitzending ’s avonds komen.

Ik wilde dat soort afschuwelijke gesprekken met de politiewoordvoerders niet hebben, en besprak het met de eindredacteur van het programma. Die vertelde me dat ik toch journalistieke ervaring moest opdoen en dat iedere journalist op zo’n plek begon. Het stond me zo tegen, dat ik er helemaal mee wilde stoppen. Dit werk was niets voor mij, besloot ik.

Ik vertelde Luna dat ik vond dat de eigenaresse zich manipulatief gedroeg. Dat ze gebruikmaakte van haar onervarenheid. Ik stelde voor om samen een andere stageplek te zoeken. Maar Luna durfde niet te stoppen. Want ze was bang dat ze haar familie dan in de steek zou laten. En eigenlijk, vertelde ze me, wilde ze helemaal de horeca niet in.

“Als ik naar m’n werk fiets, heb ik het gevoel dat ik nog iets anders kan”, vertelde ze me een paar weken later. Na afloop van een schooldag zat ze op de grond in m’n lokaal; ze was de hond aan het aaien. “Ik wil eigenlijk actrice worden.”

Al een paar jaar speelt ze bij de jeugdtheaterschool. Ze krijgt steeds grotere rollen. Onlangs stuurde ze me een reclamefilmpje van een bekende supermarktketen, waar ze in figureert. En dus heeft ze zich ingeschreven voor een opleiding: in het nieuwe schooljaar begint ze met een studie aan de media-academie.

Ik maak een foto van de reep chocola met het briefje op m’n bureau en stuur de foto naar Luna.
“Dankjewel!”, zet ik erbij. “Echt heel leuk en aardig van je. Jij ook fijne vakantie!”

Geschreven door Lucas Westerbeek

Lucas Westerbeek stond jarenlang voor de klas als docent Nederlands op scholen in de 'betere buurten' van de grote stad. Een wereld van verschil met zijn huidige werk als mentor en stagebegeleider op een praktijkschool, voor jongeren tussen de 12 en 18 jaar. Het zijn vooral de verhalen van zijn leerlingen die hem de afgelopen jaren zijn gaan bezighouden. Ontroerend, rauw en soms hartverscheurend: Lucas schrijft ze op, omdat ze gehoord moeten worden.