Lisette Gerbrands Persoonlijke verhalen vandaag, 15:03

Leestijd: 5 minuten

Pleegkind Sandra (31) werd psycholoog: ‘Jarenlang dacht ik dat er niet veel in mij zat’

Sommige kinderen groeien op met vanzelfsprekendheden: een vaste plek, voorspelbaarheid, het gevoel dat er altijd iemand is die onvoorwaardelijk achter je staat. Voor anderen ziet een jeugd er heel anders uit. Voor Sandra Meijer (31) betekende opgroeien vooral aanpassen, opnieuw beginnen en proberen ergens bij te horen. Vandaag helpt ze als psycholoog anderen om gedrag, trauma en persoonlijke groei beter te begrijpen. Maar achter haar professionele leven schuilt een verhaal dat begint in de pleegzorg, een verhaal over onrust, onzekerheid en uiteindelijk ook veerkracht.

Niet stabiel

“Ik groeide op als pleegkind en woonde op verschillende plekken. Wanneer ik terugkijk op mijn jeugd, doe ik dat met gemengde gevoelens. Er was veel onrust en weinig voorspelbaarheid. Ik heb op jonge leeftijd meerdere keren afscheid moeten nemen van mensen, plekken en routines. Als kind begrijp je niet altijd waarom dingen gebeuren. Je voelt vooral dat er iets niet stabiel is.

Die voortdurende veranderingen maakten me alert. Ik leerde snel situaties aan te voelen en me aan te passen aan nieuwe omgevingen. Dat hielp me overleven, maar het zorgde er ook voor dat ik lang niet goed wist wie ik zelf was of wat ik nodig had. Toch zie ik ook wat die periode me bracht. Het heeft me veerkracht gegeven. Ik heb geleerd opnieuw te beginnen en om te gaan met veranderingen. Alleen zijn dat eigenlijk lessen die je als kind nog helemaal niet zou hoeven leren.

Dom en lelijk

Lange tijd dacht ik dat er “niet veel” in me zat. Een gevoel dat langzaam ontstond door mijn achtergrond, de onrust waarin ik opgroeide en de manier waarop ik naar mezelf was gaan kijken. Ik had vooral geleerd om te overleven en me aan te passen. Niet om groot te denken over mijn toekomst.

Pas jaren later begon dat beeld langzaam te kantelen. Toen ik zelfstandig ging wonen, ontmoette ik mensen die iets in me zagen wat ik zelf nog niet kon geloven. Mensen spraken vertrouwen in mij uit, soms eerder dan ik dat zelf deed. Dat vond ik in het begin bijna ongemakkelijk. Ik dacht vaak dat mensen gewoon zeiden wat ik wilde horen. Dat wantrouwen zat diep. Ik voelde mij altijd maar dom en lelijk. Toch bleef mijn omgeving mogelijkheden in me zien. En heel voorzichtig begon ik mezelf ook anders te bekijken. Uiteindelijk besloot ik psychologie te gaan studeren, iets waarvan ik vroeger nooit had gedacht dat het haalbaar zou zijn.

Tijdens mijn studie leerde ik niet alleen meer over gedrag, trauma en ontwikkeling, maar ook over mezelf. Ik zag veel van mijn eigen geschiedenis terug in wat ik leerde. Daarnaast begon ik me steeds meer te verdiepen in persoonlijke ontwikkeling. Ik ging dingen doen buiten mijn comfortzone en merkte dat groei vaak juist daar ontstaat. Er was geen magisch omslagpunt. Het was eerder een langzaam proces van steeds opnieuw ervaren dat iets tóch lukt.

Erbij horen

Veel kinderen in de pleegzorg ontwikkelen een sterk aanpassingsvermogen. Ook ik herken dat. Je komt steeds in nieuwe gezinnen, met nieuwe regels en verwachtingen. Je wilt vooral ergens bij horen. Bij mij uitte zich dat in voortdurend nadenken over hoe anderen me zagen. Ik analyseerde alles. Ben ik niet te saai? Niet te dom? Niet anders? Ik paste me sterk aan mijn omgeving aan en ging soms mee in gedrag van anderen om buitensluiting te voorkomen. Maar zodra ik weer alleen was, bleef er vaak een leeg gevoel over. Alsof ik zo bezig was geweest met wat anderen nodig hadden, dat ik zelf niet meer wist wat ík voelde of wilde. Pas later ontdekte ik dat eigenwaarde niet afhankelijk hoeft te zijn van voortdurend aanpassen. Je hoeft jezelf niet kwijt te raken om geliefd of waardevol te zijn.

Psycholoog

Vandaag werk ik als psycholoog en ondernemer. Mijn eigen verleden heeft grote invloed op hoe ik naar gedrag en trauma kijk. Natuurlijk vind ik het belangrijk om te begrijpen waar gedrag vandaan komt. Omstandigheden, onveiligheid en ervaringen uit het verleden spelen vaak een grote rol. Maar tegelijkertijd geloof ik niet dat eindeloos verklaren voldoende is. Je kunt niet veranderen wat je hebt meegemaakt, wel hoe je er vandaag mee omgaat. Daarom kijk ik in mijn werk sterk naar kleine stappen vooruit. Welk gedrag houdt iemand vast? Wat helpt iemand nú verder? Groei ontstaat vaak pas wanneer je ondanks angst of onzekerheid toch iets nieuws durft te doen.

Probleemkinderen

Met mijn verhaal hoop ik ook hardnekkige misverstanden over pleegzorg te doorbreken. Ik denk dat pleegkinderen nog te snel worden gezien als probleemkinderen. Terwijl gedrag vaak een reactie is op omstandigheden. Achter boosheid, terugtrekken of opstandig gedrag zit volgens mij vaak verdriet, onzekerheid of onveiligheid. Daarnaast denk ik dat veel mensen onderschatten hoe ingewikkeld loyaliteit kan zijn voor pleegkinderen. Je kunt houden van je biologische ouders én je veilig voelen in een pleeggezin. Dat hoeft elkaar niet uit te sluiten. Ook over jeugdzorg zelf wil ik nuance aanbrengen. Situaties zijn vaak complex. Achter beslissingen zitten moeilijke afwegingen, ook al voelt dat voor kinderen soms anders.

Voor pleegouders en hulpverleners heb ik een duidelijke boodschap: onderschat nooit de impact van rust, geduld en woorden. Kinderen met een moeilijke start voelen haarfijn aan hoe er naar hen gekeken wordt. Een opmerking over dat een kind iets ‘toch wel zou moeten weten’ of iets niet begrijpt, kan enorme onzekerheid veroorzaken. Zeker kinderen met een rugzak trekken zulke opmerkingen sterk naar binnen. Ze kunnen daardoor gaan geloven dat ze minder slim of minder goed genoeg zijn. Ik weet uit eigen ervaring hoelang zulke woorden kunnen blijven hangen. Ik denk dat het verschil vaak zit in geduld, nieuwsgierigheid en blijven kijken naar wat er achter gedrag zit, zonder oordeel.

Je verleden

Aan jongeren die nu in een vergelijkbare situatie zitten, wil ik vooral meegeven dat je verleden niet je toekomst hoeft te bepalen. Het is begrijpelijk om boos of verdrietig te zijn over wat je hebt meegemaakt. Maar je hoeft daar niet voor altijd in te blijven hangen. Volgens mij handelen mensen vaak vanuit wat ze op dat moment kunnen, ook wanneer dat onvoldoende blijkt te zijn geweest. Dat maakt pijn niet minder echt, maar uiteindelijk verandert blijven hangen in die pijn het verleden niet. De belangrijkste stap zit in voorzichtig vooruit durven kijken. En groei ontstaat vaak op het moment dat je jezelf toestaat om iets anders van je toekomst te maken.”

Musthaves van deze zomer volgens de redactie:

Vans Classic Check Crewsokken 3 Eenheden Wit EU 31-34 Jongens,Meisjes € 18,35 Bekijk product →

Lil' Atelier Denim jurk Borduurwerk € 39,99 Bekijk product →

Liewood Sanjia Flounce Zwemschoenen Seahorse / Apple blossom Maat 30 € 24,00 Bekijk product →

Konges Sløjd Avery Swim Vest/Zwemvest/Drijfvest – Cherry Pink Motif – 3-6 jaar € 63,95 Bekijk product →

Sproet & Sprout Terry Sport Shorts Broeken Jongens – Mint – Maat 110 € 35,00 Bekijk product →

Bobo Vakantieboek – Voor 4 en 5 jaar – Doeboek voor kinderen € 9,94 Bekijk product →

Geschreven door Lisette Gerbrands

Als moeder van twee zoons ziet Lisette (40) dagelijks hoe groot de afstand kan zijn tussen theorie en praktijk. Die ervaring neemt ze mee in haar werk, waarin journalistieke nieuwsgierigheid en herkenbare verhalen samenkomen. Ze schrijft om te duiden en te vertragen: verhalen die laten zien dat er geen one size fits all-aanpak is en ouders herkenning bieden in een fase waarin houvast niet vanzelfsprekend is. Want bij geboorte wordt geen handleiding meegeleverd.