Sabine van der Spoel Bevallen vandaag, 09:03

Leestijd: 7 minuten

Barbara Palvin liep 6 weken na bevalling alweer op catwalk: psycholoog ziet een gevaarlijke verwachting

Een zwangerschap en bevalling vragen veel van je, en toch lijkt de verwachting soms dat je daarna zo snel mogelijk weer de oude moet zijn. Vrouwen die dat voor elkaar krijgen, kunnen rekenen op bewondering, maar volgens (GZ-)psycholoog Dorien Yassa vergeten we daarbij iets belangrijks.

Afgelopen maand liep model Barbara Palvin zes weken na de geboorte van haar dochter alweer mee in de Victoria’s Secret Show. Op social media kreeg ze daar veel aandacht voor, onder andere omdat ze met haar postpartum lichaam alweer in lingerie op de catwalk stond. Volgens (GZ-)psycholoog en coach Dorien Yassa zeggen die reacties veel over onze kijk op het moederschap. “Wat mij vooral opvalt, is hoe sterk we als samenleving nog steeds gericht zijn op hoe snel een vrouw na haar bevalling weer de oude is.”

Zo snel mogelijk weer de oude

We bewonderen vrouwen die na de bevalling snel weer de oude zijn, maar volgens Yassa vergeten we daarbij dat een vrouw na haar bevalling niet meer precies dezelfde persoon is. “Binnen de psychologie spreken we over matrescentie: de overgang van vrouw naar moeder. Je kunt dit vergelijken met de puberteit. Een ontwikkelingsfase waarin ontzettend veel verandert, zowel hormonaal, lichamelijk, psychologisch als in je identiteit. Zelfs je brein verandert.”

Waar we het bij tieners normaal vinden dat die ontwikkeling jaren duurt, verwachten we van moeders soms dat ze snel weer functioneren alsof er niets is gebeurd. “De overgang naar het moederschap is geen proces van zes weken. Matrescentie is een ontwikkelingsproces dat zich over de eerste twee tot drie jaar kan uitstrekken, en soms langer.”

Snel weer aan het werk

Het optreden van Barbara Palvin wakkerde ook een andere discussie aan. Na zes weken kwam er al een einde aan haar zwangerschapsverlof, maar is dit wat je lichamelijk en mentaal van een vrouw kunt verwachten? “Dat verschilt natuurlijk per vrouw”, stelt Yassa. “Voor sommige vrouwen is werk een fijne plek waar ze energie uithalen en waar ze zich weer zichzelf voelen, maar ik vind het zorgelijk wanneer vrouwen zo snel weer moeten werken omdat er maatschappelijk of financieel onvoldoende ruimte is om langer te herstellen.”

Zes weken is ontzettend kort als je kijkt naar wat een vrouw lichamelijk en psychologisch doormaakt. “Het lichamelijke herstel is op dat moment bij veel vrouwen nog volop gaande, en dan hebben we het nog niet eens over de mentale veranderingen. Je identiteit verandert, je hormonen veranderen, je brein past zich aan en je krijgt te maken met compleet nieuwe verantwoordelijkheden.”

View this post on Instagram

De invloed van sociale media

Hoewel er op sociale media ook aandacht is voor de minder mooie kanten van het herstel, worden vrouwen die snel herstellen nog altijd bewonderd. Volgens Yassa moeten we oppassen dat we dit niet als de norm gaan zien. “Het risico is dat we opnieuw de boodschap afgeven dat een vrouw pas bewonderenswaardig is wanneer ze snel weer functioneert. Wanneer ze haar oude lichaam terug heeft, haar werk weer oppakt en alles ogenschijnlijk moeiteloos combineert.”

Die beelden kunnen bij andere moeders het gevoel oproepen dat ze zelf niet snel genoeg herstellen. Volgens Yassa komt dat niet alleen door maatschappelijke verwachtingen, maar ook door de eisen die veel vrouwen aan zichzelf stellen. “Veel vrouwen hebben al lang voordat ze moeder worden geleerd dat ze sterk moeten zijn, hard moeten werken, controle moeten houden en vooral alles goed moeten doen. Ze hebben hun eigenwaarde voor een deel gekoppeld aan presteren of voldoen aan verwachtingen.”

Wanneer het moederschap anders blijkt te verlopen dan verwacht, kan de vergelijking met andere vrouwen extra hard aankomen. “Wanneer je ondertussen voortdurend beelden ziet van vrouwen die zes weken na hun bevalling alweer hun oude lichaam hebben en volop functioneren, kan dat het gevoel versterken dat jij achterloopt. Terwijl je helemaal niet achterloopt. Je zit midden in een enorme ontwikkelingsfase.”

Een ontwikkelingsfase

Yassa pleit ervoor om het moederschap als een ontwikkelingsfase te zien. Tijdens de zwangerschap en na de bevalling verandert er immers veel, zowel lichamelijk als mentaal. “Je relaties veranderen, je verantwoordelijkheden, je prioriteiten en de manier waarop je naar jezelf kijkt. Toch besteden we daar als maatschappij ontzettend weinig aandacht aan.”

Ook ziet Yassa in haar werk dat het moederschap bestaande patronen naar de oppervlakte brengt. “Vrouwen die altijd gewend waren om door te gaan, alles onder controle te houden of hoge eisen aan zichzelf te stellen, merken ineens dat die manier van leven niet meer werkt.”

Daarom is het belangrijk om na de bevalling tijd te nemen voor je nieuwe rol. “Een vrouw hoeft niet zo snel mogelijk terug naar wie ze was. Ze heeft ruimte nodig om te ontdekken wie ze geworden is.”

De impact op je zelfbeeld

De druk om snel weer de oude te zijn, kan het zelfbeeld van een kersverse moeder beïnvloeden. Zeker wanneer ze zichzelf vergelijkt met vrouwen bij wie het herstel ogenschijnlijk moeiteloos verloopt. “Wanneer je zelf nog volop herstellende bent en ziet dat een andere vrouw alweer op een catwalk staat, kun je onbewust de conclusie trekken dat jij iets verkeerd doet. Dat kan gevoelens van onzekerheid, schuld en tekortschieten versterken. Zeker wanneer je al gevoelig bent voor perfectionisme of de overtuiging dat je niet goed genoeg bent.”

Volgens Yassa vergeten we daarbij vaak dat we twee totaal verschillende situaties met elkaar vergelijken. “We zien een eindresultaat, maar niet de omstandigheden, ondersteuning, worstelingen en kwetsbaarheid die daarachter zitten. Iedere vrouw heeft een andere zwangerschap, bevalling en herstelperiode.”

Hoewel onzekerheid over je veranderde lichaam na een bevalling normaal is, is het belangrijk die gevoelens serieus te nemen wanneer ze je dagelijks leven beïnvloeden. “Ook aanhoudende somberheid, angst, prikkelbaarheid, schuldgevoelens, dwangmatig sporten of een verstoorde relatie met eten kunnen signalen zijn dat je ondersteuning nodig hebt.” Daarbij benadrukt Yassa dat je niet hoeft te wachten tot het echt niet meer gaat. “Juist wanneer je merkt dat je steeds minder plezier ervaart, jezelf voortdurend onder druk zet of het contact met je eigen behoeften kwijtraakt, is het waardevol om daar met iemand over te praten.”

Milder naar jezelf kijken

Maar hoe voorkom je dat je jezelf voortdurend met andere moeders vergelijkt? Volgens Yassa begint dat met begrijpen waarom je bepaalde verwachtingen van jezelf hebt. “Waarom vind je dat je lichaam alweer anders zou moeten zijn? Waarom moet je alweer alles kunnen? En van wie heb je geleerd dat je pas goed genoeg bent wanneer je aan bepaalde verwachtingen voldoet?”

Het herkennen van die overtuigingen kan helpen om anders naar jezelf te leren kijken. Dat betekent overigens niet dat je alle veranderingen aan je lichaam meteen mooi moet vinden. “Je hoeft niet ontzettend blij te zijn met alle veranderingen aan je lichaam. Je mag je oude lichaam missen en je mag onzeker zijn. En je mag het lastig vinden om jezelf opnieuw te herkennen.” Wel moedigt Yassa moeders aan om zichzelf af te vragen of ze net zo kritisch zouden zijn op een vriendin die pas bevallen is. “Want vaak zijn we voor onszelf zoveel strenger dan voor de mensen van wie we houden.”

Ook voor kinderen kan het waardevol zijn wanneer hun moeder leert om milder naar zichzelf te kijken. “De manier waarop jij met jezelf en je lichaam omgaat, is ook wat je kinderen van jou meekrijgen. Kinderen leren niet alleen van wat we tegen ze zeggen, maar vooral van wat ze ons zien doen. Hoe waardevol is het als we onze kinderen kunnen laten zien dat een lichaam mag veranderen, dat je grenzen mag hebben en dat je waarde niet afhankelijk is van hoe je eruitziet?”

Meer ruimte voor moeders

Volgens Yassa moeten we als samenleving anders kijken naar de periode na een bevalling. In plaats van te verwachten dat vrouwen snel hun oude leven oppakken, zouden we meer rekening moeten houden met de veranderingen die het moederschap meebrengt. “Ik zou willen dat we veel meer aandacht besteden aan matrescentie. Dat we vrouwen al tijdens hun zwangerschap voorbereiden op de mentale veranderingen die bij het moederschap horen. En dat we als samenleving zorgen voor voldoende verlof, ondersteuning en realistische verwachtingen.”

“We hebben een samenleving nodig die moeders meer ruimte geeft, én moeders die leren zichzelf die ruimte te geven. Want wanneer vrouwen veranderen hoe ze met zichzelf omgaan, heeft dat niet alleen invloed op hun eigen mentale welzijn, maar ook op wat ze hun kinderen meegeven.”

Geschreven door Sabine van der Spoel

Ze zeggen dat je je nooit 100 procent kunt voorbereiden op het ouderschap, maar tegen beter weten in doet Sabine toch een poging. Wat zijn de voor- en nadelen van gentle parenting? En hoe houd je het ook een beetje leuk voor jezelf? Hoewel ze zelf nog geen kinderen heeft, blijkt haar zoektocht naar antwoorden een onuitputtelijke bron van inspiratie voor de artikelen die ze schrijft voor J/M Ouders. Als ze niet achter haar laptop zit om te schrijven, gaat ze graag naar concerten en de bioscoop, maakt ze een relaxte wandeling door het bos of is ze haar volgende reis aan het plannen.

Reacties