Femke de Smit School vandaag, 09:03

Leestijd: 5 minuten

Stottertherapeut waarschuwt voor leestoetsen: ‘We moeten kinderen niet zien als grafiek’

“Kinderen die stotteren kunnen bij tempolezen lager scoren doordat gestotterde woorden meer tijd kosten. Stottertherapeut Femke de Smit legt in deze column uit waarom ouders juist nu met school moeten bespreken hoe hun kind leest, wordt getoetst én mee kan doen.”

Veel scholen weten hoe ze kinderen veilig en met plezier kunnen laten lezen. Ook met stotteren. Toch gaat het soms mis en kan je als ouder met vragen zitten. Wat is handig om te bespreken met school als je kind stottert?

Bij voorkeur praten leerling, ouders en leerkracht ieder schooljaar even over het stotteren. Waarom? Stotteren varieert, je kind ontwikkelt zich en het (lees)onderwijs is in elke groep anders. Ook kunnen nieuwe leerlingen of leerkrachten met vragen zitten. Of  je kind maakt zich zorgen over vervelende reacties. Kinderen kunnen zelf vaak prima uitleg geven over hun stotteren en aangeven wat ze nodig hebben op school. Meestal is dat niet zoveel bijzonders: dat anderen gewoon normaal doen. En even wachten, want soms duurt het praten en lezen wat langer.

Kan een kind dat stottert dan gewoon met alles meedoen? Ja, tenzij het niet eerlijk is. De moeder van de 10-jarige Raff trok bijvoorbeeld aan de bel met vragen over de scores bij het tempolezen. “Ik wil niet de zeurende ouder zijn, maar ik vind ook dat we kinderen niet moeten zien als grafiek.” En daar heeft ze volkomen gelijk in. Je hoeft geen rekenwonder te zijn om te bedenken dat gestotterde woorden meer tijd kosten en dus leiden tot een lagere score bij tempolezen. Die score klopt niet, want er wordt niet gemeten wat je wilt weten.

Waarom scoort een kind dat stottert lager bij de DMT of AVI?

Kinderen moeten bij zo’n tempoleestoets nauwkeurig en zo snel mogelijk losse woorden (de Cito Drie-Minuten-Toets) of een tekst (de Cito AVI-toets) lezen. Logisch dat een kind dan probeert niet of zo min mogelijk te stotteren. Maar dat werkt vaak averechts: stotters duren langer. Gevolg: een gevoel van falen en teleurstelling. Een negatieve spiraal is in gang gezet. Dus stottert je kind bij lezen? Dan is een uitzondering op zijn plaats!

Moet een kind dat stottert een tempoleestoets maken?

Maar wacht even, hoor ik je denken, wat als er een vermoeden is van leesproblemen of dyslexie? Daar liep de moeder van Boris (8 jaar) tegenaan. Tegen haar was gezegd: “Zonder leestempotoets kan hij geen dyslexie-onderzoek krijgen en zonder onderzoek geen hulp”. Wat moet je dan? Gelukkig kan een beoordeling van technisch lezen ook zonder tempolezen, zo laat het IEP leerlingvolgsysteem zien. Bespreek dus met de onderzoeker wat echt nodig is.

Zorg verder dat je kind goed weet wat getest wordt en waarom. Zeg bijvoorbeeld: “Ze gaan luisteren of je de goede letters en woorden leest. Ze letten niet op de stotters, want goed lezen betekent niet dat je niet mag stotteren”. Vraag ook of je kind kan vertellen wat er gebeurt bij het lezen; is de stilte bijvoorbeeld een stotterblokkade of een moment van zoeken naar wat er precies staat? Met een open en onderzoekende houding kan samen met het kind vaak veel verduidelijkt worden. Zo krijgt ook een kind dat stottert goede leesdiagnostiek en -begeleiding.

Waarom overslaan bij voorlezen een kind juist onzeker kan maken

Stottert je kind (bijna) niet bij lezen en wil het de toetsen gewoon maken? Lekker laten meedoen! Want ‘gewoon mogen meedoen’ is erg belangrijk op deze leeftijd. Soms worden kinderen die stotteren overgeslagen bij leesbeurten. Natuurlijk met de beste bedoelingen vanuit de leerkracht en sommige kinderen vinden het wel prima. Andere kinderen voelen indirect de afwijzing: lezen mag alleen als het zonder stotteren is.

Verder krijgt een kind niet de kans om net als anderen te oefenen met voorlezen. En misschien nog wel belangrijker: met even in het middelpunt van de belangstelling staan. Iets wat veel kinderen spannend vinden en wat je alleen leert door het te doen. Door al op de basisschool in een veilige omgeving te ervaren dat je gewoon mee kan doen als je stottert voorkom je dat de spanning op de middelbare of later in het werk ineens gigantisch groot is.

5 dingen die ouders met school kunnen bespreken over stotteren en lezen

Het begint met het oprecht en volledig zien van je kind en dat uitstralen. De volgende uitspraken kunnen daarbij helpen: “Je bent goed zoals je bent en zoals je praat. Er zijn veel mensen die net als jij stotteren, ook als ze voorlezen. Het is ook normaal dat het soms veel is en soms weinig.” Zorg samen met je kind voor meer kennis, openheid en begrip op school. Zodat je kind zich net als thuis vrij voelt om met vertrouwen spontaan te praten en lezen.

Stimuleer het plezier in voorlezen. Zonder focus op sneller lezen of minder stotteren. Het doel is je verhaal goed over brengen. Laat pauzes vallen op spannende momenten, gebruik intonatie. Ga eens toneellezen en leef je in in de personages. Laat je kind merken dat het voor jou en de leerkracht écht niet uitmaakt of er wel, geen, veel of weinig stotters zijn. En die voorleeswedstrijd? Lekker meedoen! Ook die kan je gewoon winnen als je stottert.

5 feiten over stotteren, voorlezen en leestoetsen

• Stotteren is neurofysiologisch; het is de manier waarop het spreken gaat als je stottert.
• Sommige kinderen stotteren als ze lezen, anderen niet.
• Weten dat stotteren mag, ook bij lezen, geeft kinderen veel rust.
• Geef meer tijd als er stotteren is bij hardop lezen. Net als bij dyslexie.
• De DMT-score is niet verplicht in het leerlingvolgsysteem (LVS).

Verbonden expert

Femke de Smit

Logopedist en stottertherapeut

Femke is logopedist-stottertherapeut en moeder van twee kinderen. Vanuit haar fascinatie voor stotteren gooide ze op haar 25ste het roer om en specialiseerde ze zich in stottertherapie. Met Stotterteam helpt ze kinderen die stotteren om met kennis, weerbaarheid en vertrouwen hun stem te laten horen. Daarnaast leidt ze via Stotterconnect logopedisten op en zet ze zich in voor een vernieuwende kijk op stotteren: niet als stoornis, maar als een andere manier van praten. »

• Stottertherapeut waarschuwt voor leestoetsen: ‘We moeten kinderen niet zien als grafiek’
• ‘Wat helpt bij stotteren?’ Expert legt uit wat ouders beter wel en niet kunnen doen

Reacties