Lisette Gerbrands Schoolkind vandaag, 11:02

Leestijd: 5 minuten

Mentor Lucas ziet wat ouders soms missen: ‘Achter lastig gedrag van kinderen zit vaak iets anders’

Als mentor op een praktijkschool probeert Lucas Westerbeek verder te kijken dan wat een leerling laat zien. Wie steeds te laat komt, heeft misschien thuis al een hele ochtendtaak achter de rug. En wie niet durft te praten, heeft soms vooral een veilige plek nodig. “In de loop der jaren heb ik geleerd dat ik niet ieder probleem hoef op te lossen. Het belangrijkste is dat een leerling voelt dat hij of zij gezien en gehoord wordt.”

”Ik ben opgeleid als eerstegraads docent Nederlands en heb jarenlang lesgegeven. Het mentoraat vond ik altijd het leukste en meest zinvolle onderdeel van mijn werk. Je bent niet alleen bezig met cijfers of lesstof, maar leert een leerling echt kennen. Je kijkt naar wat er speelt, waar iemand moeite mee loopt en wat hij of zij nodig heeft om verder te komen.

Achter het gedrag

Eén dag per week geef ik les aan mijn mentorklas, een groep van twaalf leerlingen. Die dag geef ik onder andere ook Nederlands, rekenen en burgerschap en voer ik coachgesprekken. We bespreken hoe het op school gaat, maar ook hoe de stage verloopt. De rest van de week bezoek ik stagebedrijven. Ik spreek de leerlingen en hun begeleiders en neem contact op met ouders als het niet goed gaat. Soms is er een andere stageplek nodig. Dan overleg ik met collega’s en zoeken we naar een plek die beter bij de leerling past.

Daarbij probeer ik altijd verder te kijken dan het directe probleem. Als een leerling niet op een stagegesprek verschijnt, wil ik natuurlijk dat het stagebedrijf niet meteen afhaakt. Maar ik wil ook weten waarom die leerling er niet is. Is er thuis iets aan de hand? Heeft hij of zij geen zin meer in de stage? En waar komt dat dan door? Vaak zie je dat problemen op de stage ook doorwerken op school. Een leerling komt te laat of is minder gemotiveerd. Dan is het belangrijk om te begrijpen wat daarachter zit.

Veilige plek

Leerlingen op een praktijkschool voelen zich soms minder dan anderen, omdat ze praktijkonderwijs volgen. Dat vind ik jammer. Er zijn jongeren die heel graag in de zorg willen werken of met hun handen iets willen maken. Dat zijn prachtige talenten. Tegelijkertijd is het niet altijd eenvoudig om een passende stageplek te vinden. Een jongen die loodgieter wil worden, komt bijvoorbeeld vaak bij een eenmansbedrijf terecht. Daar is niet altijd voldoende tijd om hem goed te begeleiden, terwijl die begeleiding juist zo belangrijk is.

Ik denk vaak aan Wesley. Toen hij bij ons op school kwam, was hij ontzettend verlegen. Hij durfde nauwelijks te praten en keek vooral naar de grond. Hij woonde tegenover een winkelcentrum en wilde heel graag stagelopen bij de supermarkt. We hebben daar een plek voor hem geregeld, maar dat liep niet goed. De medewerkers wisten op een gegeven moment niet meer wat ze met hem aan moesten. Ik ben met zijn ouders in gesprek gegaan. Zijn moeder was ernstig ziek en lag op bed, dus ging ik bij hen thuis langs. Uiteindelijk heb ik voor Wesley een stageplek in de keuken van een verzorgingstehuis geregeld. Daar kreeg hij goede begeleiding en maakte hij vrienden. Hij werkt er nog steeds.

Laatst kwam ik hem tegen. Hij was met de groep aan het wandelen en voelde zich duidelijk helemaal thuis. Hij was opgenomen in die omgeving. Dat vond ik mooi om te zien. Wesley had niet per se méér aansporing nodig, maar vooral een veilige plek waar hij op zijn eigen manier kon groeien. Als mentor kun je daar echt iets in betekenen. Het voelt heel prettig als je ziet dat een leerling op zijn plek terechtkomt.

Te laat komen

Ik probeer mijn leerlingen goed te leren kennen. Niet om alles van ze te weten, maar omdat ik ze dan beter kan helpen. Soms zit er achter iets wat op school als ongemotiveerd gedrag wordt gezien een heel ander verhaal. Een leerling komt bijvoorbeeld steeds te laat. Je kunt diegene laten nablijven, maar als je doorvraagt, blijkt misschien dat hij eerst zijn broertje of zusje naar school moest brengen.

Veel ouders hebben niet altijd de tijd of de rust in hun hoofd om hun kinderen te begeleiden. Sommige jongeren nemen daardoor thuis verantwoordelijkheden op zich. Ze zijn loyaal aan hun ouders, en dat is mooi, maar ze moeten ook de ruimte krijgen om zelfstandig te worden. Voor hun ouders zorgen is niet hun taak. Ouders horen voor hun kinderen te zorgen.

Ik probeer leerlingen in het begin bij de hand te nemen en daarna steeds een stapje terug te doen. Ik geef ze handvatten om dingen zelf te regelen. Dat is ook belangrijk als we vooruitkijken naar hun toekomst. Mijn leerlingen doen eindexamen en zijn tussen de vijftien en achttien jaar. Dan kijken we niet alleen hoe ze dit schooljaar doorkomen, maar ook of ze volgend jaar op hun stageplek kunnen blijven of een passende vervolgopleiding kunnen vinden.

Niet ieder probleem oplossen

Een van de belangrijkste dingen die ik in de loop der jaren heb geleerd, is dat ik niet alles hoef op te lossen. Leerlingen weten dat ze me kunnen bellen of appen als er iets is. Ook buiten schooltijd mogen ze contact opnemen. Ik luister naar ze. Soms kan ik meedenken of praktische hulp bieden, maar soms is het vooral belangrijk dat iemand zijn verhaal kwijt kan.

Ik hoop dat mijn leerlingen zich veilig bij mij voelen. Dat ze merken dat ik niet over ze oordeel. Dat gebeurt in hun leven al vaak genoeg. Ik wil dat ze weten dat ze bij mij terechtkunnen, ook als ze allang niet meer op school zitten. Als een oud-leerling me jaren later nog eens belt of appt, vind ik dat bijzonder. Dan is er blijkbaar vertrouwen gebleven.

Uiteindelijk hoop ik vooral dat ik ze heb kunnen helpen om een volgende stap te zetten. Niet door alles voor ze te regelen, maar door naast ze te staan totdat ze het zelf kunnen. En als ze me daarna niet meer nodig hebben, is dat natuurlijk ook goed.”

Verbonden expert

Lucas Westerbeek

Docent, mentor en stagebegeleider op een praktijkschool

Lucas Westerbeek stond jarenlang voor de klas als docent Nederlands in de ‘betere buurten’ van de grote stad. Een groot verschil met waar hij: als mentor en stagebegeleider op een praktijkschool. Lucas is al meer dan 30 jaar samen met documentairemaakster Silvia Bromet en heeft twee zoons van 26 en 22. »

• Mentor Lucas ziet wat ouders soms missen: ‘Achter lastig gedrag van kinderen zit vaak iets anders’
• Brandon (17) komt altijd te laat: stagebegeleider is het zat, maar docent geeft hem een kans
• Docent Lucas ziet Mark (17) na een stageconflict afhaken: ‘Je kunt niet altijd boos weglopen’

Reacties